Кіріспе

Небраска мемлекеттік университетінің мұражайы, сонымен қатар Морилл залы деп белгілі, 1871 жылы негізі қаланған. Бұл мұражай Небрасканың табиғи байлығын, палеонтологияны және мәдени әртүрлілігін көрсететін табиғат тарихы мұражайы. Ол АҚШ, Небраска штаты, Линкольн қаласындағы Небраска университеті – Линкольн қалалық кампусының 14-ші және Вайн көшелерінің бұрышында орналасқан. Мұражайда Мюллер планетарийі, тәжірибелік ғылымды зерттеу орталығы және Филдер залы бар. Келушілер мұнда әлемдегі ең үлкен жиналған мамонт қаңқасын және қазбадан табылған пілдердің коллекциясын көре алады. Сондай-ақ, интерактивті палеонтология экспонаттары, динозаврлар галереясы, ежелгі өмір мен эволюция экспонаттары, жабайы табиғат диорамалары, асыл тастар мен минералдар, американдық үндістер және африкалық экспонаттар, сондай-ақ фотосуреттер, тігістер және бейнелеу өнері сияқты әртүрлі тақырыптарды қамтитын уақытша көрмелер галереясы да бар.

Тарих

Небраска мемлекеттік университетінің мұражайы 1871 жылы, Небраска университеті құрылған жылмен бірге, Эрвин Барбурмен құрылды. Мұражайдың алғашқы орны – Небраска залындағы екі бөлме. Алғашқы коллекциялардың арасында жылқы мен сиырдың қаңқалары тіркелген. 1891 жылы Эрвин Барбур мұражайдың бос көрмелерін толтыру үшін қазба жәніне минералдар іздеумен экспедицияға шықты. Барбур жаңа қазба – Даймонеликс ашты. Оның еңбегі 1892 жылы Чарльз Морриллдің назарына ілікті. Моррилл Барбурдың сапары университеттен қаржыландырылмағанын білген соң, коллекцияны дамыту үшін келесі экспедицияға 1000 доллар сыйлады. Моррилл өмірі бойы мұражайға қаржылай көмек көрсетіп, Барбурға жүзден астам экспедиция ұйымдастыруға жағдай жасады.

Ғимараттар

Небраска мемлекеттік университетінің мұражайы алғаш рет Университет залында орналасқан. 1888 жылы Небраска залы университеттегі өсіп келе жатқан экспонаттар мен студенттер санына орын беру үшін салынды. 1905 жылы Чарльз Моррилл Небраска залының құрылымы мен тарлығына қатысты алаңдаушылық білдіріп хат жазды. Оның жаңа ғимарат салу туралы ұсынысы қабылданды. Ол 1908 жылы құрылысы аяқталды. 1912 жылғы 6 наурызда жаңа ғимарат өртеніп, мұражай ғимаратына және ондағы заттарға ауыр зиян келтірді. 1927 жылғы 28 мамырда Моррилл залы Чарльз Морриллге мұражайға қосқан үлесі үшін арналды.

Небрасканың палеонтологиясы

Музейдің негізгі қабатында орналасқан Небраска палеонтологиясы экспонаттары: Пілдер залы, Мезозой галереясы, Қазба жануарлар, Ежелгі өмірдің Торен галереясы. Бұл экспонаттарда әртүрлі қазба коллекциялары көрсетілген. Мұражай омыртқалы жануарлар палеонтологиясы бойынша кең коллекциясымен танымал және елде бесінші орында тұр. Мұражай 1891 жылдан бері палеонтологиялық коллекцияларын жинап келеді, сол кезде директор Эрвин Барбур Батыс Небраскадан қазбаларды қазуды бастады. Бүгінгі күнге дейін 85 000-нан астам омыртқалы жануарлар түрі тізімделген. Коллекцияның көп бөлігі Небраскадан алынған. Плейстоцен және крейза кезеңдерінен алынған коллекциялар тиісінше Нью-Мексико және Монтанадан алынған. Пілдер залы әлемдегі ең үлкен мамонт қаңқаларының бірімен мәшһүр. Олардың ішінде мұражайда "Арчи" деп аталатын әлемдегі ең ірі Колумбия мамонт қазбасы бар. Бұл сонымен қатар Небраска штатының мемлекеттік қазбасы болып табылады. Мамонт қаңқаларымен қатар, зал әртүрлі дәуірлердегі пілдердің қаңқалары мен модельдерін де көрсетеді. Қаңқалардың құрылымын және пілдердің тістерін салыстыру арқылы, келушілер пілдердің эволюциялық тарихы туралы біле алады. Мезозой галереясында мезозой дәуірінде өмір сүрген организмдердің қаңқалары мен модельдері қойылған. Динозаврлардың қазбаларымен қатар, галерея 2004 жылы Солтүстік-Шығыс Небраскадан қазылған, ең ұзын теңіздік қазбалардың бірі болып саналатын плезиозавр қазбасымен де танымал. Торендегі Ежелгі өмір галереясында палеозой дәуірінің организмдерінің модельдері бар. "Қазба жануарлар" бөлімінде ежелгі және қазіргі кездегі носорогтардың, жылқылардың және түйелердің қаңқалары көрсетілген. Мұражайға соңғы уақыттарда түскен сыйлықтар да осы жерде қойылған. Бұл экспонат интерактивті сенсорлық технологияны және кең филогенетикалық деректер базасын біріктіре отырып, барлық жастағы пайдаланушылар үшін қызықты білім беру тәжірибесін ұсынады. Мұражайға келгендер 3,5 миллиард жыл ішінде 70 000-нан астам түрдің эволюциялық байланыстарын көрсететін эволюциялық ағашты қарап шыға алады. Эволюциялық ұғымдарға қызығушылықты ояту, әсіресе мұражайда, көбінесе қиындық тудырады. Көрмеге келгендер экспонаттарды жылдам аралап шығуы мүмкін болғандықтан, "Өмір ағашы" экспонаты пайдаланушылардың назарын ұстап тұру үшін жасалған. Пайдаланушы интерактивті технологияны белсенді пайдаланғанда, эволюциялық ғылымның негізгі идеяларын толыққанды түсіну үшін жеткілікті уақыт жұмсай алады. Небраска университетінің мемлекеттік мұражайы "Өмір ағашы" экспонатын кейбір бакалавриат курстарына енгізді.

Қарулар уақыт бойы қолданылып келеді

"Уақыт бойы қару" көрмесі жылдар бойы жиналған көптеген артефакттарды ұсынады. 2009 жылдың қазанында ресми түрде ашылған бұл, музейдегі ең көне көрмелердің бірі. Аталымынан көрініп тұрғандай, коллекциядағы көптеген заттар өмір сүру және соғыс құралдары ретінде қолданылған. Коллекциядағы артефакттардың ішінде Солтүстік Американың жазықтарындағы жергілікті халықтар қолданған тас жебе ұштары, Амазония үрлемелі оқтары, зулу аңшылық найзалары, жапон және Самоадан келген қару-жарақтар, сондай-ақ Азия, Таяу Шығыс және Батыс жарты шардан әкелінген оттық қарулар бар. Бұл артефакттар келушілерге оларды жасаған халықтардың мәдениеті туралы түсінік береді, ал мәдени ерекшеліктер көркемдік безендірілісінде айқын байқалады. Кейбір заттар 9000 жылдан астам көне.

Эволюцияны зерттеу

"Эволюцияны зерттеу" көрмесі 2005 жылдың қыркүйегінде ашылды. Ол бірнеше эволюция ғалымының еңбектерін пайдалана отырып, маңызды эволюциялық ұғымдарды түсіндіру және жұртшылықты хабардар ету мақсатымен құрылды. Көрмеге еңбектері енгізілген ғалымдар: Чарльз Вуд, Шерили Фриц және Эдвард Териот, Камерон Керри, Кеннет Канеширо, Розмари және Питер Грант, Сванте Паабо және Хенрик Кассман, сондай-ақ Филип Гингерич. Бұл көрме жоғарыда аталған ғалымдардың жұмысын бейнематериалдар, модельдер және интерактивті элементтер арқылы жеңілдетіп, түсіндіреді және нығайтады. "Эволюцияны зерттеу" көрмесі жас музей келушілерінің қызығушылығын оятуға бағытталған болса да, ондағы мол ақпарат ең білімді эволюция ғалымын да қызықтырады.

Небрасканың жабайы табиғат залы

Небрасканың жабайы табиғат залында Небрасканың әртүрлі аймақтарындағы жануарлар, құстар мен өсімдіктерді тамашалауға мүмкіндік беретін жабайы табиғат диорамаларының жиынтығы ұсынылады. Бұл көрменің бір бөлігіне 4000-5000 жыл бұрын жойылған Небраска мұздық дәуірінің Bison antiquus түрінің ұрпағы деп саналатын заманауи Bison bison кіреді. Сонымен қатар, 2008 жылдың ақпан айында Небраска мемлекеттік мұражайы Небраска ойын және саябақтар комиссиясы ұсынған алғашқы тау арыстанын орнатты, ол Interstate 80 тас жолында көлік соғып өлтірген. Тау арыстанының тырнақтарына жасалған химиялық талдау оның Оңтүстік Дакотаның Қара төбелерінен Миссури немесе Елкхорн өзендері арқылы келгенін көрсетеді. Көрме сонымен қатар, барлық қауіп төнген жануарлардың тізіміне енген Африка жануарларын да көрсетеді. Көрмеде бірнеше жануарлар бар: "тәуекел деңгейі төмен" деп саналатын орташа мөлшердегі антилопа Кобус эллипсипримнус (Суда жүзуші суқұйрық) және адамның көптеп аң аулауы салдарынан қазір "өте қауіпті жағдайда" жүрген Дикерос бикорнис (Қара мүйізді киік).

Мюллер планетарийы

Мюллер планетарийы университетке Кливленд өнеркәсібі және аллигатор клипінің ойлап табушысы Ральф С. Мюллердің сыйы болды. Планетарий 1958 жылы аяқталып, Небраска штатындағы алғашқы планетарий атанды. Оның алғашқы алты ай ішінде 20 000-нан астам адам планетарийдегі көрсетілімдерді тамашалады. 1977 жылы Джек Данн автомобиль динамиктерінен құралған дыбыс жүйесі мен екі слайд проекторын қолданып, электрондық музыкамен планетарийдің алғашқы лазерлік шоуын ұйымдастырды. Көру қабілеті нашар көрермендер лазерлік шоуларда проекцияланған жұлдыздарды көрудің қиын екенін айтты, соның салдарынан Мюллер планетарийы көрсетілім сапасын жақсарту жұмыстарын бастады. 1993 жылы көру қабілеті нашар адамдар үшін арнайы жасалған «лазерлік жұлдыз шоуы» Халықаралық лазерлік дисплей қауымдастығының (ILDA) ресми жобасы болды және бағдарлама лазерлік дисплей компанияларымен халықаралық деңгейде бөлісті. ILDA арқылы Калифорниялық Хайденмен бірлесіп жұмыс істеу нәтижесінде, шоу көру қабілеті нашар адамдарға көмектесу үшін жоғары контрастты нүктелер мен сызықтарды қолдана отырып, жақсартылды. Мюллер планетарийы 1993 жылдың қараша айында үздік лазерлік дисплей номинациясы бойынша бірінші орынды жеңіп алды. 2006 жылы Данн 30 фут диаметрі бар күмбезде көрсетілімдерді проекциялайтын шар тәрізді айналарды орнату арқылы жарық шоуын күшейтті.

Қоғамдастық қатысуы

Небраска мемлекеттік университетінің мұражайы табиғи процестерді жақыннан тамашалауға мүмкіндік беретін білім беру және қоғамдық іс-шараларды ұсынады. Планетарийде кішкентай балаларға арналған, оларды күн жүйесімен таныстыратын, сондай-ақ ересектерге арналған күрделі ақпаратты қамтитын ақпараттық көрсетілімдер ұсынылады. Сонымен қатар, 2016 жылдың желтоқсан айында Небраска штатының университетінің мұражайында "Жас ғалыммен жексенбі" іс-шарасы өтеді, онда Линкольн қаласының орта мектеп оқушылары өз ғылыми жобаларын мұражай келушілеріне ұсына алады. 2007 жылдан 2015 жылға дейін Штат мұражайы биомедициналық зерттеушілермен, суретшілермен, педагогтармен, жазушылармен және жастармен бірлесіп, микроорганизмдер мен жұқпалы аурулар туралы білімді кеңейтуге бағытталған қоғамдық науқанды жүзеге асырды. Суретшілер стандартты оқулықтарға қарағанда студенттермен жақсы байланыс құратын комикстер жасады, ал Омаха ғылым медиа жобасы арқылы студенттер мен мұғалімдерге Небраска вирусология орталығы мен Небраска медициналық орталығындағы вирусология зертханаларында екі апталық тәжірибелік оқу мүмкіндігі ұсынылды. Онда мұғалімдер мен студенттер вирустарды зерттеді және Небраска мемлекеттік телеарнасы, Небраска университетінің журналистика мектебі және Soundprint Media, Inc. компаниясымен бірлесіп, зертханалық тәжірибелерін таратуға қол жеткізді.