Кіріспе

Автобиографиялық комикс (сонымен қатар автобиографиялық, графикалық мемуар немесе автобиокомик) – комикс кітаптары немесе комикстер түрінде жазылған өмірбаян. Бұл формат алғаш рет андеграунд комикс қозғалысында танымал болды және содан бері кеңіре тарады. Қазіргі кезде ол ең көп Канада, Американдық және Француз комикстерінде кездеседі; төменде тізілген барлық суретшілер, егер басқаша көрсетілмесе, АҚШ-тан. Автобиографиялық комикстер – биографиялық комикстердің (биокомикс деп те аталады) бір түрі.

1880 жылдар

Рафаэль Бордало Пинейро (1846–1905) өзінің 1881 жылғы графикалық репортаж кітабы «Лиссабон лазареті» ("No Lazareto de Lisboa") арқылы өзінің өмірбаянына негізделген комикс тәжірибесін жасауға тырысты, кітапқа өзін және жеке ойларын қосып. Бордало Пинейроның кейбір панельдері мен сериялары да автобиографиялық болды, мысалы, Бразилияға саяхатынан алынған жеке оқиғалардың карикатуралық бейнелері.

1910-шы жылдар

Фэй Кинг (1910-1930 жылдардағы газет карикатурисі) өзінің репортаждарын, пікірлерін және жеке өмірін көрсететін автобиографиялық комикстерде Олив Оил кейіпкері ретінде пайдаланылған бейнесін салған. Хинко Смрекар (1883-1942 ж., словен суретшісі, газет карикатурисі) армиядағы және әскери түрмелердегі тәжірибесі туралы 24 беттік "Чрновойник" атты кітапшаны суреттеп, жазған. Бұл өзін-өзі сықаққа алушы, комикстің алғашқы нұсқасы 1919 жылы, оны аяқтағаннан екі жыл кейін жарық көрді. Барлық беттерде төртке дейін сурет бар, ал кейбіреулерінде комикстердегідей сөздерді көрсететін дөңгелектер қолданылған. Толық мәтін қолмен жазылған.

1920-шы жылдар

Карлос Ботелё (1899–1982) апта сайын комикстер жариялаған, стилі "хроника, автобиография, журналистика және сатираны үйлестіретін" еді. Отбасылық бірлігіне тағайындалған нөмірмен аталған кітапта Окубоның қалам мен сиямен салған шамамен екі жүз эскизі және түсіндірме мәтіндері бар. 1946 жылы жарық көрген бұл кітап 75 жылдан бері басылып келеді.

1960 жылдар Жапонияда

Синдзи Нагасима 1961 жылы "Мангака Занкоку Моногатари" ("Суретшінің қатыгез хикаясы") туындысын жасады. 1966 жылы Ёсихару Цуге өзінің "Чико" ("Чико, Ява торғайы") атты автобиографиялық әңгімесін жариялады, онда ол ақша табу үшін күрескен манга суретшісі ретінде бармен қызбен бірге өмірін бейнелейді. Бұл манга "Гаро" журналында жарық көргеннен кейін "Ватакуши манга" ("Мен мангасы" немесе "өзім туралы комикстер") қозғалысын бастады. Бұл қысқа графикалық беймәлімдер (мемуарлар, жылнамалар, саяхат немесе арман күнделіктері) Ю Такита, Тадао Цуге және Синичи Абэ (төменде қараңыз) есімдерімен де ұсынылды. Ю Такита (1932–1990) 1968 жылы "Тераджима чо" әңгімелерін ("Тераджима ауданының құпия хикаялары") жариялады. Олар Токио ауданындағы 1930 жылдардағы өмір туралы шағын очерктер еді, онда оның ата-анасы мейрамхана ұстаған. Тадао Цуге 1968 жылы жеке әңгімелерін бастады, кейін олар Trash Market жинағында топтастырылды.

АҚШ

1969 жылы Джастин Грин өзінің алғашқы автобиографиялық комиксін «Gothic Blimp Works» журналының №3 санында «Он алты жасқа толғанда қиын жыл болды» деген атпен жариялады.

1980 жылдар

1980 жылы Арт Шпигельман өзінің Пулитцер сыйлығын жеңіп алған «Маус» (1980–1991 жылдары жарияланған) кітабында биография мен автобиографияны үйлестірді. Онда ол әкесінің Холокост кезеңіндегі өмірі, олардың қарым-қатынасы және кітап үшін онымен сұхбаттасу процесі туралы айтады. Бұл туынды комикстерге деген көзқарасты өзгертіп, комикстердің тек оқиғалар мен фантастикадан асып, басқа да жанрлардағы мүмкіндіктерін ашты. 1982 жылы Эдди Кэмпбеллдің «Алек» оқиғалары жарық көрді. Онда шотланд-австралиялық суретшінің достарымен бірге жас кезіндегі өмірі, содан кейін неке, бала тәрбиесі және сәтті мансабы суреттелген. (Бұл оқиғалар кейін «Король Кнут толқыны», «Үш бөліктен тұратын костюм» және басқа кітаптарда жинақталды.) Кэмпбеллдің ағылшын әріптесі Гленн Дакин «Абрахам Сыры» (Абе: Барлық дұрыс себептермен қате) атты туынды жазды, ол фантастикалық элементтерден басталып, терең ойларға толы және автобиографиялық сипатқа ие болды. Испания Родригес 1950 жылдардағы мотоциклшілер тобының мүшесі болған өмірі туралы бірнеше оқиға жазды. 1980 жылдардың ортасында Кэрол Тайлер сурет салудан автобиографиялық комикстерге көшті. Оның алғашқы комиксі 1986 жылы «Weirdo» журналында жарияланды. Жер асты әлемінің белгілі тұлғасы Роберт Крамб 1980 жылдардағы «Weirdo» журналында автобиографиялық туындыларын жариялауға көбірек назар аударды. «Weirdo» журналында оның әйелі Алина Комински Крамб, Кэрол Тайлер, Фиби Глоекнер (1990 жылдар бөліміне қараңыз) және Дори Седа сияқты басқа суретшілердің де көптеген автобиографиялық очерктері жарық көрді. 1987 жылы Сэм Гланцман «Теңізшінің тарихы» (Marvel Comics) атты екінші дүниежүзілік соғыс туралы графикалық естелігін шығарды. Бұл оның 1970 жылдардағы «U. S. S. Stevens» соғыс оқиғаларының жалғасы болды. 1988 жылы Андреа Пациенца «Помпео» атты соңғы графикалық романын жариялады. Онда героинге тәуелді болған адамның (көбінесе автобиографиялық кейіпкер) өмірі мен ақыры өзін-өзі өлтіруі суреттелген. Джим Вудрингтің ерекше «автожурналы» Джим арман өнерін шын өмірдегі оқиғалармен үйлестірді. Канадалық бұрынғы әскер қызметкері Дэвид Коллиер «Weirdo» журналында және кейін «Collier's» сериясында автобиографиялық және тарихи комикстер жариялады. 1987 жылы DC Comics-тің «Wasteland» (1987–1989) антологиясы, әдеттегі бағыттан ауытқып, қара комедия мен қорқыныштан басқа, жазушы Дел Клоуздың өміріне негізделген жартылай автобиографиялық оқиғаларды ұсынды. Олардың бірі Харви Пекардың өмірбаянындағы оқиғаларды пародиялап, Дэвид Леттерменнің кешкі бағдарламасында Пекардың танымал болған сәттерін бейнеледі. Пекардың General Electric компаниясын сынаған сөздері оны бағдарламаға көптен берілмеуге себеп болды. 1989 жылы Джон Порчеллино ұзақ жылдар бойы жариялап келе жатқан «King Cat Comics» (әлі де жарық көріп тұр) автобиографиялық сериясын бастады.

1990 жылдар

Автобиографиялық туынды осы кезеңде ағылшын тіліндегі балама комикс саласын дүрліктіріп, супергеройлер туралы әңгімелер американдық негізгі комикс кітаптарында үстемдік танытқандай "ерекше жанрға" айналды. (Балама автобиографиялық комикстің классикалық мысалы, суретшінің кофеханада жалғыз отырғанда, оның бұрынғы қатыны кіріп келгенде туған ұятты жағдайды баяндайды.) Өмірден алынған комикстер мен комикстер де осы кезеңде танымал болды. Дегенмен, көптеген суретшілер кең тақырыптарды зерттеді. Мальталық америкалық Джо Сакко өзінің журналистік комикстерінде кейіпкер ретінде пайда болды, Yahoo (Жеңіліске қадам) және Палестинадан бастап. Антологиялық серияда Денис Эйххорн Пекардың үлгісімен басқалар үшін шын оқиғаларды жазды, бірақ Пекардан өзгеше, күмәнді жыныстық қатынас және зорлық-зомбылық туралы әңгімелерге баса назар аударды. "Шын заттар" әңгімелерінің көп бөлігі Эйххорнның туған штаты Айдахода орын алды. 1993 жылы Эйххорн "Ең үздік жазушы" номинациясы бойынша Eisner сыйлығына ұсынылды, ал оның "Шын заттар" сериясы "Ең үздік үздіксіз серия" және "Ең үздік антология" номинацияларына ие болды. 1994 жылы "Шын заттар" тағы да "Ең үздік антология" номинациясы бойынша Eisner сыйлығына ұсынылды. Америкада 1990 жылдарығы ең танымал мини-комикстердің бірі – Silly Daddy, Джо Чиаппеттаның әке болуы мен ажырасуын кейде реалистік, ал кейде параллель фантастикалық оқиға ретінде бейнеледі. Бұл оқиға жинақталған кітаптарда және веб-комик ретінде жалғасты. "Жұмыс мәселесі", 1993 жыл. Кэрол Тайлер аз төленетін жұмыстармен күресін егжей-тегжейлі сипаттайды. Бұл әңгімелер бастапқыда Street Music Magazine журналында жарияланған. Канадалық Джули Дуцеттің Dirty Plotte (1991–1998) сериясы ерекше фантастика мен арманды комикстердің қоспасы ретінде басталды, бірақ кейіннен My New York Diary деп жиналған автобиографияға қарай жылжыды. Сет (Palookaville), Честер Браун (Yummy Fur, The Playboy, I Never Liked You) және Джо Мэтт (Peepshow) атты үш канадалық дос Солтүстік Америкада автобиографияға қатысты әртүрлі көзқарастарымен жылдам танымал болды. Браун мен Мэтт мастурбация және мұрынды тырнау сияқты ұятты жеке сәттерді бейнелеуімен де танымал болды. Сет шынайы ойдан шығарылған оқиғаларды нақты оқиғалар ретінде ұсынды, бұл жазушыларды алдау үшін емес, әдеби тәсіл ретінде болды. Дегенмен, кейбір оқырмандар осыған алданды. Кит Найттың апталық комикс-жобасы The K Chronicles 1990 жылдардың басында басталды, ол Найттың нәсілдік тарихымен байланысты тақырыптарды, сондай-ақ Найт үшін жеке және жалпы әлемге қатысты ағымдағы оқиғаларды зерттеді. Говард Круздың "Stuck Rubber Baby" (1995) графикалық романы азаматтық құқықтар қақтығысы кезінде Оңтүстікте гей ретінде өткен Круздың жас кезеңін ойдан шығарылған түрде бейнеледі. Фиби Глоекнер Сан-Францискодағы жыныстық қатынас және есірткіге қатысты жасөспірімдік тәжірибелеріне негізделген жартылай автобиографиялық әңгімелер сериясын жазды, олар "Баланың өмірі және басқа да әңгімелер" жинағында жиналды. Кейін ол 2004 жылы "Жас қыздың күнделігі: сөздер мен суреттердегі есеп" атты суреттелген романында осы материалды қайта қарады. Суретші Дэвид Войнарович жазған, Джеймс Ромбергер мен Маргарита Ван Кук суреттеген "Сегіз миль секундына" романы Войнаровичтің өмірі мен ЖҚС эпидемиясына жауабына негізделген. "Дэвид Челси ғашық" графикалық романы автордың Нью-Йорк пен Портлендтегі романтикалық қиындықтарын сипаттайды. Рик Вейч өзінің жиырмасыншы жылдарының тарихын Rare Bit Fiends крипто зоопарк томындағы арман күнделігі арқылы толыққанды айтып берді. Ариэль Шрагтың "Awkward, Definition, Potential, and Likewise" тетралогиясы жоғары мектепте өзінің жыныстық сәйкестігін ашу туралы, ол негізінен орта мектепте оқыған кезде аяқталды. Джим Валентиноның "A Touch of Silver" (Image Comics, 1997) романында оның 1960 жылдардағы бақытсыз жастығы суреттелген. Балаларға арналған кітаптарымен танымал ағылшын суретшісі Реймонд Бриггс өзінің ата-анасының некесі туралы әңгімесін "Этель мен Эрнест" (1998) деп атады. Джеймс Кочалка 1998 жылдан бастап күнделікті өмірін төрт панельдік жолаққа айналдыра бастады, ол Sketchbook Diaries жинағында, кейіннен American Elf веб-комигінде жиналды. Швед мультфильмшісі Мартин Келлерман 1998 жылы автобиографиялық Rocky комиксін шығарды, ол антропоморфты ит пен оның достарының Стокгольмдегі күнделікті өміріне назар аударды. Rocky Келлерманның өміріне негізделген. Комикс содан бері норвег, дат, фин, серб, ағылшын, испан және француз тілдеріне аударылды, жолақ түрінде немесе кітап түрінде жиналды. Сэмюэл Р. Делани жазған, Миа Вольф суреттеген "Bread and Wine: An Erotic Tale of New York" (1999) гей ғылыми-фантастика жазушысының (Делани) үйсіз адаммен танысып, оның серігіне айналуы туралы автобиографиялық графикалық роман. Брайан Майкл Бендис жазған үш томдық американдық комикс "Fortune and Glory" (Oni Press, 1999–2000) автордың Голливудқа сценарий жазу арқылы өту әрекеттері туралы әңгімелейді. Серия үш санат бойынша Eisner сыйлығына ұсынылды.