Кіріспе

II типтегі кератиндер (немесе II типтегі цитокератиндер) барлық сүтқоректілердің эпителийлік жасушаларында кездесетін цитоплазмалық цитоскелеттің II типті аралық жіпшелерін (IF) құрайды. 2-типті цитокератиндер негізгі немесе бейтарап, жоғары молекулалық салмақты ақуыздардан тұрады, және олар тірі организмде (in vivo) I және II типті гетеротипті кератин тізбектерінің жұптары түрінде орналасады, қарапайым және қабатталған эпителий тіндерінің дифференциациясы кезінде бірге экспрессияланады. Адам эмбрионасының дамуы барысында II типтегі кератиндер 1-типтегі кератиндерге дейін дамиды. II типті цитокератиндер 12q хромосомасында кодталады және CK1, CK2, CK3, CK4, CK5, CK6, CK7 және CK8-ді қамтиды. Олардың молекулалық салмағы 52 кДа (CK8) мен 67 кДа (CK18) аралығында өзгереді. Жалпы алғанда, 2-типті кератин терінің, шаштың және тырнақтың беріктігі мен тұтастығын сақтауда маңызды рөл атқарады. Кератин гендеріндегі мутациялар осы тіндерге әсер ететін түрлі генетикалық ауруларға алып келуі мүмкін, мысалы, эпидермолиз булоза симплексі – тері мен шырышты қабықшалардың көпіршіктер мен эрозиясымен сипатталатын сирек кездесетін жағдай.

Кератиннің 2 түрі: 2А және 2В

II типтегі кератиндер 2 кіші түріне бөлінеді: IIA типтегі кератиндер және IIB типтегі кератиндер. 2А типтегі кератиндер жоғары деңгейдегі механикалық күш қажет болатын тіндерде, мысалы, аяқ табандарында кездеседі, ал 2В типтегі кератиндер аз күш түсетін тіндерде, мысалы, қолдың алақандарында экспрессияланады. 12-хромосомада орналасқан, жасуша мембранасы мен цитоплазмада шоғырланған. IIА типтегі кератиндер аяқ табандары немесе қолдың алақандары сияқты жоғары күштерге ұшырайтын тіндерде экспрессиялануымен ерекшеленеді. Адамдарда K1, K2, K9, K10, K77 және K78 сияқты бірнеше 2А типті кератиндер анықталған. Бұл кератиндер тіндік ерекшелікпен экспрессияланады, K1, K2 және K10 негізінен эпидермисте, ал K9, K77 және K78 тырнақ төсегі мен шаш түбірлерінде экспрессияланады. 2А типті кератин гендеріндегі мутациялар эпидермолитикалық гиперкератоз (ЭГК) және пальмоплантарлық кератодерма (ППК) сияқты түрлі генетикалық бұзылыстарға алып келуі мүмкін, олардың белгілері – терінің гиперкератозы және алақан мен табанның көпіршіктермен жабылуы.

IIB типті кератиндер

IIB типті кератиндер – тері, тырнақтар және шаш түбірлері сияқты эпителийлік тіндерде негізгі орайда экспрессияланатын аралық жіпше ақуыздарының тобы. Олар кератин ақуыздарының отбасысына жатады, олардың ерекшелігі – жоғары сақталған альфа спиральды оралмалы домендері. IIB типті кератин KRT6B генімен кодталады және түрлі эпителийлік тіндерде IIA типті кератинмен (KRT6A) жиі бірге экспрессияланады. Бұл екі ақуыз бірлесіп гетеродимерлерді құрайды, олар аралық жіпшелерді құрастырады, бұл механикалық тұрақтылықты және механикалық кернеуге төзімділікті қамтамасыз етеді. Құрылымдық рөлінен өзге, IIB типті кератиндер жараның жазылуында, қабынуда және жасушалардың қозғалысында маңызды рөл атқаратыны көрсетілген. IIB типті кератин экспрессиясының бұзылуы немесе KRT6B геніндегі мутациялар псориаз, эпидермолиз булоза және туа пайда болған пахионихия сияқты әртүрлі тері ауруларымен байланысты.