Кіріспе

Майкл Мориарти (5 сәуір 1941 жылы туған) – американдық-канаддық актер. Ол 1978 жылғы «Холокост» мини-сериалындағы нацистік СС офицері рөлі үшін «Эмми» және «Алтын глобус» сыйлықтарын, ал 1974 жылы «Үйге жол тап» пьесасындағы рөлі үшін «Тони» сыйлығын алды. «Заң мен тәртіп» телешоуының алғашқы төрт маусымында (1990–1994) округтік прокурордың орынбасары Бенджамин Стоун рөлін ойнады. Мориарти «Барабанды баяу соғыңдар», «Жаңбырды кім тоқтатады», «Q: The Winged Serpent», «The Stuff», «Pale Rider», «Тролль», «От астындағы батырлық» және «Шайло» фильмдеріндегі рөлдерімен де танымал.

Ерте өмір

Майкл Мориарти 1941 жылғы 5 сәуірде Мичиган штатының Детройт қаласында дүниеге келген. Ол Элеонора (құрметті есімі Пол) және хирург Джордж Мориартидің ұлы. Оның әкесі Джордж Мориарти дерлік 40 жыл бойы үлкен бейсбол лигасының үшінші база ойыншысы, төреші және менеджері болған. Мориарти 1959 жылы бітірген Детройт иезуит орта мектебіне ауысудан бұрын Блумфилд Хиллстегі Кранбрук мектебінде орта мектепте оқыды. Содан кейін ол 1963 жылы Дартмут колледжіне түсіп, театр мамандығын таңдады. Өнер бакалавры дәрежесін алғаннан кейін ол Лондонға (Англия) барып, Фулбрайт стипендиясын жеңіп алып, Лондон музыка және драмалық өнер академиясына оқуға түсті.

Актерлік мансап

Кинодағы танымалдылыққа қол жеткізгенге дейін Мориарти бірнеше жыл бойы Миннеаполистегі Гатри театрында актер болып жұмыс істеді. 1973 жылы Мориарти «Баяу барабанды соқ» фильмінде эгоцентрикалық бейсболшы Генри Вигген рөлін ойнады, Роберт Де Ниромен бірге баяу ойлайтын, өлімге сырқаттанған ұстап алушы ретінде ойнады. Сол жылы Мориарти Кэтрин Хепбернмен бірге Теннесси Уильямстың «Сысқырлы меннажер» пьесасының телефильмге бейімделуінде түсті. Фильмде Сэм Уотерстон да ойнады, ол кейіннен «Заң мен тәртіп» сериалындағы атқарушы көмекші округтік прокурор лауазымына Мориартиді алмастырды. Мориартидің «Сысқырлы меннажер» фильміндегі рөлі (Джим, джентльмен шақырушы; Уотерстон Томды ойнады) оған «Эмми» сыйлығын «Үздік қосалқы актер» номинациясы бойынша әкелді. Ол бірнеше «Оскар» сыйлығына ұсынылған «Соңғы егжей-тегжейлі» фильмінде шағын рөл ойнады. 1974 жылы Мориарти танымал полициялық драмада Бо Локли детективінің рөлін сомдады. 1974 жылы Мориарти «Үйге қайту жолын тап» пьесасындағы рөлі үшін «Тони» сыйлығын жеңіп алды. Оның кинодағы мансабы баяу дамыды, ал театр мансабы гүлденді. Ол «Комиссарға баяндама» фильмінде басты рөлді ойнады және «Кім жаңбырды тоқтатады» фильмінде маңызды рөл атқарды. Ол «Холокост» телесериалында неміс СС офицері Эрик Дорфтың рөлін ойнады, бұл оған тағы бір «Эмми» сыйлығын сыйлады. 1980 жылдары Мориарти Ларри Коэннің «Q», «The Stuff», «It's Alive III: Island of the Alive» және «A Return to Salem's Lot» сияқты фильмдерінде ойнады (кейінірек ол «Pale Rider» және «The Hanoi Hilton» фильмдерінде, сондай-ақ Коэн режиссерлік еткен «Masters of Horror» эпизодының «Pick Me Up» бөлімінде пайда болды). 1986 жылы ол фантастикалық ғылыми-фантастикалық «Troll» фильмінде Гарри Поттердің әкесінің рөлін ойнады (бұл «Гарри Поттер» сериясімен байланысы жоқ). 1989 жылы Мориарти HBO-ның «Tailspin: Behind the Korean Airliner Tragedy» туындысында түсті, ол 1983 жылы КСРО-ның Корей Эйр Лайнз рейсі 007-ні атып түсіруін көрсетеді. Ол АҚШ Әуе күштерінің майоры Хэнк Дэниелстің рөлін сомдады, ол советтердің әуе кеңістігіне жақындағанда АҚШ Әуе күштерінің электрондық бақылау ұшақтары пайдаланатын әуе кеңістігіне ұшақтың қалай бұрылып кеткенін көрсеткені үшін көбінесе назардан тыс қалды (немесе қысымға ұшырады). 1990 жылдан 1994 жылға дейін Мориарти «Заң мен тәртіп» сериалында атқарушы көмекші округтік прокурор Бен Стоун рөлін ойнады. Ол 1994 жылы шоудан кетті, оның кетуі сол кездегі Бас прокурор Джанет Реноға қарсы сот ісін бастаумен қорқытқандығын мәлімдеді. Мориарти Реноның пікірін сынға алып, ол «Заң мен тәртіп» сияқты шоуларды ғана емес, «Қылмыс, ол жазды» сияқты бағдарламаларды да цензуралауды қалайды деді. Кейін ол «Заң мен тәртіп» атқарушы продюсері Дик Вольфты өзінің алаңдаушылығын елемегендігіне айыптап, Вольф пен басқа да желі басшылары Реноның теледидардағы зорлық-зомбылық мәселесі бойынша «талаптарына» «иіліп отырғанын» мәлімдеді. 1994 жылдың 20 қыркүйегінде «Ховард Стерн Шоу» бағдарламасында ол NBC телеарнасына ұсыныс жасады, егер Вольф жұмыстан шығарылса, шоудағы рөлін қайтаратынын мәлімдеді. Мориарти Голливудтың бір сауда журналында толық беттік жарнама жариялап, әріптестерін телешоулардың мазмұнын цензуралауға қарсы тұруға шақырды. Кейіннен ол өміріндегі осы кезең туралы «The Gift of Stern Angels» атты кітабын жазып, жариялады. «Заң мен тәртіп» әлемінде Бен Стоун 1994 жылы оның ісінің куәсі өлтірілгеннен кейін D.A. кеңсесінен кетеді. 2018 жылдың 7 ақпанындағы «Заң мен тәртіп: арнайы құрбандар бөлімі» эпизодында Сэм Уотерстонның кейіпкері Джек МакКой Стоунның жерлеу рәсімінде сөз сөйлейді. Вольф және «Заң мен тәртіп» сериалында жұмыс істейтін басқалар Мориартидің сериалды қалай тастағаны туралы айтқандарына қарсы шықты. 1993 жылдың 18 қарашасында Мориарти мен Вольф басқа теледидар басшыларымен бірге Реномен кездесіп, шоуды цензуралайтын кез келген заңды қолдамауын тоқтатты. Вольф Мориартидің заңның шоуға тигізетін әсеріне тым асығып кеткенін айтты. «Заң мен тәртіп» продюсерлері Мориартиді сериалдан «ерсіміз мінез-құлық» салдарынан алып тастауға мәжбүр болғанын айтады, мысалы, «Бридер» эпизодын түсіру кезінде, эпизодтың режиссері Артур Форнидің айтуынша, Мориарти көзінде бос қарашығымен өзіне-өзі күңкілдеп, сөздерін тура бетпен жеткізе алмады және дәрігерге апаруға тура келді. Сериал мен телеарнаның өкілдері оның Жэнет Реномен байланысы жоқ екенін айтады. Сонымен қатар, Вольф 1994 жылдан бері шоу бұзылмағанын, көркемдікке бейімделмегенін және даулы болғанын жоққа шығарды. Мориарти «Соңғы егжей-тегжейлі», «Өрт астындағы батырлық», «Құбыжық келді», «Шайло», «Жаңа айдың Эмилисі» және «Джеймс Дин» фильмдерінде ойнады, оның үшін ол үшінші «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. 2007 жылы ол өзінің алғашқы толық метражды фильмін сценарийші ретінде жариялады және «Гитлер Христианмен кездеседі» фильмінде Адольф Гитлер екенін ойлайтын адам рөлін ойнады.

Басқа кәсіпорындар

Актерлік мансабынан өзге, Мориарти жартылай кәсіби джаз пианині және әншісі, сондай-ақ классикалық композитор. Ол үш джаз альбомын жазды (біріншісі, Reaching Out, жарыққа шықпады). Ол Нью-Йорк пен Ванкувер қалаларында джаз триосы және квинтетімен тұрақты түрде концерттер өткізеді. 1990 жылғы концерт туралы сын-тұжырымда «Нью-Йорк Таймс» газетінің сыншысы Стивен Холден Мориартиді «үлкен шеберлікке ие джаз пианині, ерекше әнші, бірнеше вокалдық бейнесі бар және эксцентрикалық, джаз үлгісіндегі әндердің авторы» деп сипаттады. Мориарти саяси белсенді, өзін «орталықшыл» және кейде «реалист» деп атайды. Мориарти 2008 жылы президенттікке үміткер екенін 2005 жылғы қараша айындағы «Northwest Jazz Profile» журналына берген сұхбатында жариялады, бірақ ол ресми түрде өтінішін берген жоқ. Кейіннен ол 2008 жылғы республикалық праймеризде бұрынғы «Заң мен тәртіп» сериалының актері Фред Томпсонды, ал 2016 жылғы алғашқы сайлау кезеңінде Карли Фиоринаны қолдады. Ол «Enter Stage Right» онлайн журналына консервативтік көзқарастарды жариялау үшін көптеген саяси мақалалар жазады.

Жеке өмір

"Заң мен тәртіп" сериалынан кеткеннен кейін көп ұзамай Мориарти Канадаға көшіп, өзін саяси эмигрант деп жариялады. Ол біраз уақыт Галифакс қаласында (Жаңа Шотландия провинциясы) тұрды, онда оған Канада азаматтығы берілді. Кейін Торонтода тұрып, соңында Ванкуверде қоныстанды. 2006 жылы Enter Stage Right блогында Мориарти өзінің "өте жаман маскүнем болғанын" жазды, бірақ 2004 жылдан бері екі жыл бойы ішкіліктен бас тартып, таза өмір сүрді.

Фильм

Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1971 Менің әкемнің үйі Труби Пелл 1972 Хики және Боггс Баллард 1973 Барабанды соғып ойнаймыз Генри "Автор" Вигген 1973 Соңғы мәліметтер Бірінші лейтенант, теңіз қызметкері 1974 Қара түспен ату, көк түспен ату Герберт Г. Рукер 1975 Комиссарға есеп беру Бо Локли 1978 Жауынды кім тоқтатады Джон Конверс 1981 Жаңадан туған Марк 1982 Қылмыстың үні Чарльз Норберри 1982 Q Джимми Куинн 1982 Қандық байланыс Кит Мэннингс 1985 Ерекше құстар Ағай Т. С. Мерфи 1985 Солғын атты Hull Barret 1985 Зат Дэвид "Мо" Ратерфорд 1986 Тролль Гарри Поттер аға 1987 Ханой түрмесі Уильямсон 1987 Ол тірі III: Тірілер аралы Джарвис 1987 Салемге қайта оралу Джо Вебер 1989 Мұз үңгірінің құпиясы Мэнни Уайз 1989 Қара бұрыш Деннис Рэндалл 1990 Толық бес фатом МакКензи 1995 Бұзылған үнсіздік Pater Mulligan, Чикаго халықаралық кинофестивалінің ең үздік қосалқы актер сыйлығы 1996 Оттың астындағы батырлық General Hershberg 1996 Шилоу Рэй Престон 1998 Нью-Йорктегі жер сілкінісі Капитан Пол Стеннинг 1999 Қылмыстың өнері Коул Шеридан 1999 Шилоу 2: Шилоу маусымы Рэй Престон 2000 Ізделініп жатқан әйел Ричард Годдард 2001 Лук үйі Мырза Кидд 2001 Өрмекші келді Сенатор Хэнк Роуз 2003 Қанды сурет Марк Соломон 2005 Қашқындардың қашуы Каллохан 2005 Ешқашан болмаған Дик 2007 Гитлер Христианмен кездеседі Гитлер 2012 Сары қағаз мырза Исаак Хендрикс 2017 Король Коэн: Фильм жасаушы Ларри Коэннің ерен есімді әлемі Өзі 2021 Құрғақ өзендегі атушылық Джон "Бун" Хокинс 2022 Фантомдар Мырза Хендрикс

Теледидар

Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1973 A Summer Without Boys Эйб Бэттл Телефильм 1973 The Glass Menagerie Джим О’Коннор Телефильм «Primetime Emmy Award» сыйлығы – «Мини-сериал немесе фильмдегі үздік қосымша актер» 1977 The Deadliest Season Джерри Миллер Телефильм 1978 Holocaust Эрик Дорф Мини-сериал, негізгі актерлік құрам «Golden Globe Award» сыйлығы – «Драмалық телесериалдағы үздік актер» «Primetime Emmy Award» сыйлығы – «Мини-сериал немесе фильмдегі үздік жетекші актер» 1978 The Winds of Kitty Hawk Уилбур Райт Телефильм 1979 Too Far to Go Ричард Мейпл Телефильм 1986 Cagney & Lacey Патрик Лоуэлл Эпизод: "Act of Conscience" 1986 Hotel Брэд Карлтон Эпизод: "Heroes" 1987 The Equalizer доктор Питер Капик Эпизод: "Encounter in a Closed Room" 1988 The Twilight Zone Уоррен Криббенс Эпизод: "20/20 Vision" 1988 Windmills of the Gods Президент Пол Эллисон Телефильм 1988 Frank Nitti: The Enforcer Хью Келли Телефильм 1989 The Equalizer Уэйн "Сети" Вирджил Эпизод: "Starfire" «Primetime Emmy Award» сыйлығына ұсынылған – «Драмалық сериалдағы үздік шақырылған актер» 1989 Tailspin: Behind the Korean Airliner Tragedy USAF майоры Хэнк Дэниелс Телефильм 1990–1994 Law & Order Бас прокурордың орынбасары Бен Стоун Негізгі актерлік құрам (1-4 маусымдар) «Golden Globe Award» сыйлығына ұсынылған – «Драмалық телесериалдағы үздік актер» «Primetime Emmy Award» сыйлығына ұсынылған – «Драмалық сериалдағы үздік жетекші актер» 1993 Born Too Soon Фокс Баттерфилд Телефильм 1995 Children of the Dust Джон Максвелл Мини-сериал, негізгі актерлік құрам 1996 Crime of the Century Губернатор Гарольд Хоффман Телефильм 1997–1999 PSI Factor: Chronicles of the Paranormal Майкл Келли Қайта ойналатын рөл (2-3 маусымдар) 1997 Dead Man's Gun Джон Пайк Эпизод: "Death Warrant" 1997 The Arrow Президент Дуайт Д. Эйзенхауэр Телефильм 1998 Poltergeist: The Legacy майор Роберт "Джонатан" Бойл Эпизод: "Father to Son" 1998 Touched by an Angel доктор Чарльз Крэйтон Эпизод: "Seek and Ye Shall Find" 1998 Emily of New Moon Дуглас Старр 3 эпизод 1999 Strange World Белгісіз Эпизод: "Pilot" 2000 The Adventures of Jules Verne доктор Драко Эпизод: "The Eyes of Lazzaro" 2000 Children of My Heart Родриге Эймар Телефильм 2000 The Outer Limits Бас прокурор Уоллес Ганнон Эпизод: "Final Appeal" 2001 Mentors Уильям Рэндолф Херст Эпизод: "Citizen Cates" 2001 James Dean Уинтон Дин Телефильм «Primetime Emmy Award» сыйлығы – «Мини-сериал немесе фильмдегі үздік қосымша актер» 2002 Stephen King's Dead Zone пастор Джин Перди Эпизод: "Unaired Pilot" 2002 Taken полковник Томас Кэмпбелл Эпизод: "Beyond the Sky" 2002 Just Cause доктор Гамильтон Уитни Эпизод: "Death's Detail" 2004 The 4400 Орсон Бейли Эпизод: "Pilot" 2006 Masters of Horror Джим Уилер Эпизод: "Pick Me Up" 2006 12 Hours to Live Дональд Соундерс Телефильм 2006 Deadly Skies генерал Даттон Телефильм 2006 Santa Baby Т. Дж. Гамильтон Телефильм