Кіріспе

Покер және басқа да карта ойындарындағы тактика. Покер карта ойынында блеф – ең жақсы қол деп есептелмейтін қолмен жасалған ставка немесе көтеру. Блеф жасау – осындай ставка жасау. Блефтің мақсаты – кем дегенде бір қарсыласты, одан жақсы қолы бар болса да, фолд жасауға мәжбүр ету. Блефтің мөлшері мен жиілігі оны жасаған адам үшін қаншалықты пайдалы екенін анықтайды. Сонымен қатар, "біреудің блефін сынау" деген тіркес покер контексінен тыс жағдайларда қолданылады, мысалы, бір адам екіншісінен сөзін дәлелдеуді немесе алдамағанын көрсетуді талап ететін жағдайларда.

Нағыз блеф

Таза блеф немесе толыққанды блеф – бұл нашар қолмен жасалған ставка немесе жоғарылату, оның жақсару мүмкіндігі аз немесе мүлдем жоқ. Таза блеф жасаған ойыншы, қарсыластарының барлығы бас тартса ғана банканы жеңе алады деп сенеді. Блефтің банкаға қатынасы – бұл блеф мөлшерінің банка мөлшеріне шаққандағы үлесі. Таза блефтің оң математикалық күтілімі (ұзақ мерзімде пайдалы болады) қарсыластың қоңырау шалу ықтималдығы блефтің банкаға қатынасынан төмен болған кезде болады. Мысалы, барлық карталар ашылғаннан кейін, қолдарында жеміссіз комбинациясы бар ойыншы, банканы жеңудің жалғыз жолы – таза блеф жасау деп шешті делік. Егер ойыншы банканың мөлшеріне тең сомада таза блеф жасаса, егер қоңырау шалу ықтималдығы 50%-дан кем болса, блефке оң математикалық күтілім болады. Дегенмен, қарсылас қоңырау шалу туралы шешім қабылдағанда, банкаға қатынасты да ескере алатынын ұмытпаңыз. Бұл мысалда қарсылас 2:1 банкаға қатынаспен шақыруға келіседі. Егер қарсылас ойыншының блеф жасау ықтималдығы кем дегенде 33% деп санаса, қарсыластың блефке қоңырау шалуда оң математикалық күтілімі болады.

Жартылай блеф

Бірнеше ставка раунды бар ойындарда, нашар немесе толық емес қолмен бір раундта блеф жасау, кейінірек раундта жақсару мүмкіндігі бар болса, жартылай блеф деп аталады. Жартылай блеф жасаған ойыншы банкты екі түрлі жолмен жеңе алады: барлық қарсыластары бірден бас тарту арқылы немесе қолын жақсарту үшін қажетті картаны алу арқылы. Кейбір жағдайларда ойыншының қолы толық емес болуы мүмкін, бірақ жеңіске жету мүмкіндігі жоғары. Мұндай жағдайда, оның ставкасы жартылай блеф ретінде қарастырылмайды, тіпті оның ставкасы қарсыластарын қазіргі күші жақсырақ қолдарымен бас тартуға мәжбүрлесе де. Мысалы, төрт жота белгісі бар картасы көрсетілген (бірақ жасырын карталарының ешқайсысы жоқ) студ покер ойынындағы ойыншы соңғы раундта ставкасын көтеруі мүмкін, қарсыластары оның қолында флеш бар деп ойласын деген үмітпен. Егер оның блефі сәтсіз аяқталып, қарсыластары шақырыса, ол соңғы картада жота белгісін алып, шоуда жеңіске жете алады (немесе оған басқа белгі беріліп, қайтадан блеф жасауға тырысуы мүмкін, бұл жағдайда ол соңғы раундта таза блеф жасаған болады, жартылай блеф емес).

Блефтеу жағдайлары

Блеф жасау кейбір жағдайларда басқаларына қарағанда тиімдірек болуы мүмкін. Блефтер шақыру ықтималдығы төмендегенде жоғары нәтиже береді. Бірнеше ойын жағдайы шақыру ықтималдығын азайтуы мүмкін (және блефтің пайдалылығын арттырады): Блефке жеңілуге тиіс қарсыластардың саны аз болса. Блеф қарсыластарға шақыру үшін нашар ықтималдарды ұсынады. Ойыншының күшті қолы болуы мүмкін деген қабылдауды арттыратын қорқыту картасы түседі. Ойыншының қолдағы ставка жасау үлгісі, олар блефпен көрсететін күшті қолына сәйкес келеді. Қарсыластың ставка жасау үлгісі, қарсыластың көптеген күшті қолына ұшырауы мүмкін нашар қолы болуы мүмкін екенін көрсетеді. Қарсыластың ставка жасау үлгісі, қарсыластың комбинациялық қолы болуы мүмкін екенін көрсетеді және блеф қарсыластың комбинацияны аяқтау үшін нашар ықтималдарды ұсынады. Қарсыластар банкаға ақылсыз берілмейді (батып кеткен шығындар туралы қателікке қараңыз). Қарсыластар жеткілікті білікті және назарлы болуы керек. Блеф жасағанда қарсыластың ағымдағы психологиялық жағдайын ескеру қажет. Кейбір жағдайларда сыртқы қысым немесе оқиғалар қарсыластың шешім қабылдау дағдысына елеулі әсер етуі мүмкін.

Блефтеудің оңтайлы жиілігі

Егер ойыншы блефті тым сирек қолданса, байқағыш қарсыластар ойыншының құнға ставка жасап жатқанын анықтап, өте күшті қолдарымен немесе қолайлы бот ставкалары алған кезде ғана жауап береді. Егер ойыншы тым жиі блеф жасаса, байқағыш қарсыластар оның блефін қоңырау шалып немесе қайта көтеру арқылы жеңіп алады. Кездейсоқ блеф жасау ойыншының тек блеф жасайтын қолдарын ғана емес, сонымен қатар қарсыластары блеф деп ойлаған заңды қолдарын да жасырады. Дэвид Склански "Покер теориясы" кітабында: "Математикалық тұрғыдан алғанда, ең оңтайлы блеф стратегиясы – қарсыласының алатын бот ставкаларына тең блеф жасау мүмкіндігін қамтамасыз ету" дейді. Оңтайлы блеф жасау үшін, қарсыластар ойыншының блеф жасап жатқанын немесе жасамай жатқанын анықтай алмайтындай етіп жасалуы керек. Блефтердің болжамды үлгіде пайда болуын болдырмау үшін ойын теориясы блеф жасауды анықтау үшін кездейсоқ факторды пайдалануды ұсынады. Мысалы, ойыншы жасырын карталарының түстерін, сағатының секундтық тілін немесе басқа да болжауға келмейтін механизмді пайдаланып, блеф жасауды шеше алады.

Жасанды интеллект

Эван Хурвиц пен Тшилидзи Марвала покерге ұқсас ойын ойнағанда блеф жасайтын бағдарламалық агентті жасады. Олар агенттердің сыртқы бейнесін жасау үшін интеллектуалды агенттерді пайдаланды. Агент өзінің карталары мен басқалардың қимылдарына сүйене отырып, қарсыластарының реакцияларын болжауды үйрене алды. Күшейту нейрондық желілерді қолдану арқылы агенттер ешқандай түрткісіз-ақ блеф жасауды үйренді.

Экономикалық теория

Экономикада блефтеу ақпарат асимметриясы бар ойындардағы рационалды тепе-теңдік мінез-құлқы ретінде түсіндіріледі. Мысалы, тоқтау (немесе ұстап қалу) проблемасын қарастырайық, ол толық емес шарттар теориясының маңызды бөлігі. Екі ойыншы бар. Бүгін А ойыншысы инвестиция жасайды, ертең Б ойыншысы инвестициядан алынған пайданы қалай бөлісу керектігін ұсынады. Егер А ойыншысы ұсынысты қабылдамаса, ол осы пайданың x<1 бөлігін ғана өздігінен іске асыра алады. А ойыншысының x туралы жеке ақпараты бар делік. Голдлюкке мен Шмиц (2014) А ойыншысы әлсіз болса да (яғни, x кішкентай екенін білсе де) үлкен инвестиция жасай алатынын көрсетті. Бұл себепті, үлкен инвестиция Б ойыншысын А ойыншысының күшті екеніне (яғни, x үлкен екеніне) сендіріп, Б ойыншысын жомарт ұсыныс жасауға итереді. Осылайша, А ойыншысы үшін блеф жасау пайдалы стратегия болуы мүмкін.