Кіріспе
1967 жылы Стэнли Доненнің британдық фильмі шыққан кезде көбінесе жағымды пікірлер алды, бірақ табыс әкелмеді. Оның аралас қабылдануының басты себебі – эксперименттік, тура сызықты емес құрылымы және коммерциялық және көркем киноның үйлесуі болды. Бұған қоса, Хепберннің бұрынғыдай жас қыздар рөлінен өзгеше, құлап бара жатқан некедегі әйел және ана рөлі радикалды өзгеріс болды. Келесі жылдары фильмнің абыройы артып, көптеген авторлар оны Доненнің ең керемет туындысы деп, ал Хепберннің ойынын оның мансабындағы ең жақсысы деп атады.
Upon its release the film received mostly positive reviews but failed to make a profit. Its mixed response was in large part due to its experimental, non linear structure, and coalescence of commercial and artistic filmmaking. Additionally, Hepburn's role as a wife and mother in a collapsing marriage was a radical departure from the ingénues she typically had played hitherto. In subsequent years, the film's reputation has grown substantially, with numerous authors citing it as Donen's greatest film, and Hepburn's performance as the best of her career.
Сюжет
Бұл оқиға 1966 жылы Ромни Марш, Кентте басталады. Бай және табысты сәулетші Марк Уоллес және оның әйелі Джоанна 1965 жылғы Mercedes 230SL көлігімен Лидд әуежайына бара жатқанда үйлену тойынан өтеді, онда олар British United Air Ferries рейсімен Францияға аттанады. Францияға келгеннен кейін олар Марктың көп жылдан бері қызмет ететін тапсырыс берушісі Морис Далбретпен кездесу үшін Сент-Тропеге жол тартады. Францияның оңтүстігіне қарай сапар шегіп бара жатқанда, бақытсыз жұбайлар осы маршрутпен бұрынғы төрт сапарын еске алады. Фильм олардың қазіргі және өткен сапарлары арасында ауысып, олардың қарым-қатынасының уақыт өте келе қалай нашарлағанын көрсетеді. Алғашқы сапар 1954 жылы басталды, Марк пен Джоанна Англиядан Диппеге бағытталған паромда бір-бірін көреді. Марк – жас сәулетші, фотосурет саяхатында, ал Джоанна хорымен бірге Ментон қаласындағы фестивальге барады. Паром Диппеге жеткенде, Марк паспортын жоғалтып алғанына алаңдап, бірақ Джоанна оны рюкзағының үстінен табады. Эббивиллге бара жатқан жолда Марк пен Джоанна тағы да жолдары қиылысады, себебі хордың Volkswagen Microbus көлігі жолдан шығып, ол оларға көмектесу үшін тоқтайды. Марк қыздармен бірге Эббивиллге барады, ал Джоанна мен қалғандары талма ауруына шалдыққаннан кейін екеуі оңтүстікке қарай жалғыз жол тартады. Марк Жоаннадан құтылуға әрекет етеді, бірақ ол оның қасында қалады. Соңында ол Маркқа өзін жақсы көретінін айтады және олар түнді бірге өткізеді. Олар Жерорта теңізіне жетіп, арзан қонақ үйлерде тұрып, күндерін жағажайда өткізеді. Аптаның соңында Марк Джоаннаға тұрмысқа шығуын ұсынады. Екінші сапар 1957 жылы, Уоллес жұбының некелеріне екі жыл толғанда. Бұл сапарда олар 1957 жылғы Ford Country Squire көлігімен американдық отбасымен бірге саяхаттайды. Отбасы Марктың Чикаго университетінен танысы Кэти Селигманнан, оның күйеуі Говард Максвелл Манчестерден және олардың әуелгі қызы Рутиден тұрады. Уоллестер мен Максвелл Манчестерлер арасындағы қарым-қатынас айтарлықтай шиеленіседі, көбінесе Рутидің келіспеушілігіне байланысты. Рути машинада қатты дауыстап Кэтидің Джоаннаны "оңтүстік Англияның ешкім емес" деп атағанын айтқаннан кейін Марк пен Джоанна Максвелл Манчестерлерді тастап, өздері саяхаттауды жалғастырады. Үшінші сапар 1959 жылдың маусымында, Уоллес жұбының некедегі алғашқы жеке сапары, 1950 жылғы MG TD көлігімен. Бұл жұптың Францияға жасаған ең бақытты сапары. Жолда Джоанна жүкті екенін жариялайды. MG көлігі жүріп жатқанда өрт шыққаннан кейін Уоллестер сәнді қонақ үйге, Domaine Saint Just-қа кіреді. Олар түнде қонақ үйде қалып, таңертең күйген көлікті итеріп жібереді. Жолда оларды 1955 жылғы Bentley S1 машинасымен Domaine-де тұратын бай жұп алып кетеді. Морис және Франсуаза Далбреттер сәулетшіге мұқтаж екендерін айтады, ал Марк бұл мамандықта екенін білгеннен кейін, оларға көмектесе ала ма деп сұрайды. Уоллестер Далбреттермен бірге оңтүстікке сапар шегеді және Раматуэльдегі соңғы виллада тұрады, онда Морис Маркқа жобаның егжей-тегжейін береді және оны грек серігі Никос Паламоске таныстырады. Сапардың соңында Морис Маркты өзіне жұмыс істеуге шақырады. Уоллестердің қызы дүниеге келгеннен кейін Марк қызыл 1961 жылғы Triumph Herald көлігімен Францияға жалғыз сапар шегеді. Сапар барысында ол Симон есімді әйелмен қонақ үйде түнеді. Бұл эпизодта Марк Джоаннаға жазған хатын оқып береді, онда ол өз іс-әрекеттері туралы жалған айтады және оны сағынатынын өтірік айтады. 1963 жылы Марк пен Джоанна, енді қызы Каролинамен бірге, Марк Далбрет пен Паламос үшін жұмыс істеп жатқан жобаны көру үшін Triumph көлігімен саяхаттайды. Уоллестер сапар барысында үнемі ұрысып жүреді. Олар Далбрет мүлігіне жеткенде, Джоанна Франсуазаның ағасы Дэвидпен танысады және онымен қарым-қатынас жасайды. Ол Дэвидпен бірге түнде болғаннан кейін Марк оларға қарсы шығады, ал Джоанна Дэвидке ғашық екенін мойындайды. Кейінірек Дэвид оған Маркты тастап, өзімен бірге келуге мүмкіндік береді, бірақ ол Марққа оралуды таңдайды. 1966 жылғы қазіргі сапарында Уоллестер бұрынғы сапарлардағы көптеген орындарда тоқтайды немесе өтеді. Жолда олар некелерінің нашарлап бара жатыр және ажырасу мүмкіндігі туралы әңгімелейді. Олар қонақ үйде түнеп қалғанда, Марк жұмысына шұғылданды және Джоаннаға көңіл бөлмейді. Олар ақыры Марк ойдан шығарған Кап-Валеридегі граф және графиня де Флорак үшін салған үйіне жетеді. Үйде той болып жатыр, қонақтардың қатарында Дэвид пен оның никесіне тұрған әйелі Сильвия, және Морис бар. Той кезінде Марк әлеуетті тапсырыс беруші Хэл Ван Бениустен телефон қоңырауы алады, ол Маркты екі жылға Америка Құрама Штаттарында жұмыс істеуге шақырады. Марк пен Джоанна тойдан жасырын шығып, орманнан баяу жылдамдықпен жүреді. Жүргенде олар бір-біріне жиі бақытсыздыққа ұшырағанымен және бұрынғы адалдықтарына қарамастан, бір-бірін жақсы көретінін және ешқашан бөлісе алмайтындарын мойындайды. Соңғы сахнада жұп Франция-Италия шекарасын Римде Ван Бениусті кездесуге бара жатыр. Шекарада Марк паспортын жоғалтып алғанына сенімді, бірақ Джоанна оны қолында ұстап, ол мұражайды іздеп шарлағанда рульге қояды. Фильм Уоллестер бір-бірін "қатыгез" және "иіскеуіш" деп атап, Италияға кіре жатқанда аяқталады.
Жазу және актерлік құрам
Рафаэль "Жолға екі адам" идеясын 1963 жылы әйелімен Лондоннан Римге бара жатқанда ойлап тапты. Бұл сапарды жұбайлар қарым-қатынастарында бірнеше рет жасаған, алдымен автостоппен, кейін қымбат көлікпен жүрген. Ол сол кездегі ойларын былай сипаттады: "Егер біз он жыл бұрын жолда өзімізді есірткенімізді көзге елестетсек... Он жыл сол кезде ұзақ мерзім сияқты көрінетін. Сосын мен: "Сәтке тоқта. Бұл – фильм!" дедім". Рафаэль бұл идеяны продюсер Джозеф Джанниге ұсынды, ол сол кезде Джон Шлезингердің "Дарлинг" фильмінде онымен бірге жұмыс істеп жатқан еді. Джанни бұл жақсы идея деп ойлады, бірақ оны іске асырмады. "Дарлинг" фильмінен кейін Рафаэльға Норман Панама "Жоқ, менің әйеліммен бірге емес, сен жоқсың!" сценарийін жазуды тапсырды. Рафаэль агентіне бұл "вульгарлық, банальді оқиға" екенін және оны жасай алмайтынын айтты, бірақ агенті оны 9 000 фунт төлейтін жобаны қабылдауға көндірді. Сценарий жазуды бастағаннан кейін көп ұзамай Рафаэль келісімшарттан бас тарту киноиндустриядағы беделіне нұқсан келтіруі мүмкін болса да, фильмнен кетуі керек деп шешті. Рафаэль Лондонда Панамамен кездесті, ол оны босатуға келісті. Кездесу кезінде Панама соңғы кездегі кешкі асқа қатысқан Стенли Доненнің "Ең жақсыдан басқа ештеңе жоқ" атты туындысына жоғары баға бергенін айтты. Кеште Донен Панамаға Рафаэль туралы: "Сен өте бақытты кісісің. Неге мен оны таба алмадым?" деді. Панама Доненге Рафаэльге телефон шалуды ұсынды. Телефон арқылы сөйлескеннен кейін Донен мен Рафаэль 1964 жылы Лондонда кездесті. Рафаэль Доненге "Жолға екі адам" идеясын қашан ұсынғаны туралы әртүрлі нұсқалар айтты. Бірде ол бұл туралы алғашқы кездесуде айтқанын, ал екіншіде ол және Донен ол туралы сөз қозғамас бұрын біраз уақыт пікір алмасыпты. Дегенмен Рафаэль мен Донен сценарийді дамытуға шешім қабылдады. Бұл оқиға автобиографиялық емес, Рафаэльдің өзінің некесінен шабыттанды. Ол оқиғадағы оқиғалардың "негізінен әйелім екеуміздің өмірлік тәжірибемізге негізделгенін, бірақ белгілі бір деңгейде кеңейтілгенін" айтты. Бұл оқиғалар міндетті түрде болған жоқ, бірақ болуы мүмкін еді. Сценарийді жазу үшін ол жеке сахналарды карточкаларға жазып, оларды еденге қайта орналастырып, мозаикалық эффект жасады. Рафаэль 11 қарашада Англиядағы Доненге сценарийді жіберді. Сценарийді оқығаннан кейін Донен 13 қарашада телефон арқылы бұл өзі оқыған ең жақсы сценарий екенін айтты. Бұрынғы бас тартуына қарамастан, Донен сценарийді Хепбернге жіберді, ол оны талқылау үшін Швейцарияда кездесуге келісті. 1965 жылдың қаңтар айында Донен мен Рафаэль Хепбернмен Бюргенстоктағы үйінде кездесу үшін Швейцарияға ұшып барды және оны фильмде жұмыс істеуге екінші рет көндіруге тырысты. Кездесу кезінде Хепберн жігіттерге: "Фредериконы ұялтуы мүмкін, маған "Жолға екі адам" сценарийінің қаншалықты ұнайтынын көп айтқым келмейді" деді. Алайда Хепберн жалаңаш, некеге дейінгі жыныстық қатынас және неке адалдығын бұзуды қамтитын рөлді ойнау оның беделіне әсер ететініне алаңдады. Донен мен Рафаэль оның қорқынышын басаңдатып, оны рөлді қабылдауға көндірді. Донен бұл суретті алғашқыда оның алдыңғы екі фильмін таратқан Universal компаниясына әкелді. Оның басты кейіпкерге таңдаған адамы Пол Ньюман болды, оған сценарийді жіберді. Ньюман рөлді бас тартты, себебі бұл "режиссердің суреті" болды, ол үлкен жұлдызға сәйкес келмеді. Ньюманның бас тартуынан кейін Universal жобаны тастады. Ол Хепбернмен келісімшартқа қол қойғандықтан, Донен жобадан бас тарта алмады және басқа студияны іздеуге мәжбүр болды. Ол "Twentieth Century Fox" компаниясының Ричард Д. Занукпен келісімшарт жасады. Занук фильмге жұмыс істеу үшін 5 миллион доллар берді және Доненге студияның 1966 жылғы Оскар бюджеті Доктор Дулиттлге арналатынын түсіндірді. Доненнің басты ер адам рөліне екінші таңдауы Альберт Финни болды, ол 1965 жылдың қыркүйек айының басында 300 000 долларға қол қойды. Сол кезде Финнидің жалғыз үлкен жұмысы Том Джонс болды, ал ол АҚШ-та танымал емес еді. Донен кейінірек Финниге рөл беруден қатты қорқатынын айтты. 1965 жылдың желтоқсан айында Хепберн жүкті болды, бұл түсірілімді кем дегенде бір жылға ықшамдатуға әкелді. Алайда 1966 жылдың қаңтарында оның түсік тастауы фильмнің түсірілуіне мүмкіндік берді. Өзін-өзі ұстай алмай, Финни күліп, қойылымнан шығып кетті. Бұл екі жетекші актер арасындағы жағдайды жеңілдету үшін жасалды. "Мың клоун" фильмін көргеннен кейін Донен американдық жұптың рөлін Уильям Дэниелс пен Барбара Харриске ұсынуға шешім қабылдады. Сол кезде Дэниелс пен Харрис екеуі де сахналық мюзиклде ойнап жатқан. Дэниелс рөлге келісті, бірақ Харрис мюзиклде ойнауын жалғастыру үшін бас тартты. Әйел рөліне ағылшын актрисасы Элеонора Брон таңдалды. Дэниелс Францияға түсірілімге ұшудан бұрын Донен оған кейіпкері киетін екі мадрас күрмешісін сатып алуды тапсырды. Ivy League сән стилінің маңызды бөлігі болған күрмешілер Дэниелстің кейіпкерінің "жаман американдық" ерекшеліктерін көрсететін еді. Американдық жұптың қызы, Рут рөліне бала актриса Кэти Челимски таңдалды. Төрт жыл бұрын Кэтидің ағасы Томас Челимски Донен мен Хепберннің бұрынғы жұмысы "Шарад" фильмінде Жан Луи Годель рөлін ойнаған еді.
Түсірілім
"Жолға екі адам" фильмінің түсірілімі 1966 жылдың 3 мамырында, Хепберннің 37 жасқа толуына бір күн қалғанда басталды. Ол кезде Хепберннің Мель Феррермен некесі бұзылып бара жатқан еді. Өндіріс барысында ол Францияға жалғыз кетті, ал Феррер Толоченазда ұлдары Шон Феррермен бірге қалып, "Күн батқанша күте тұрыңыз" фильмінің өндірісін келісіп шешті. Донен Хепберн туралы: "Түсірілімді бастағанда ол қатты ширығулы болды. Алберт оны сергітті". Солтүстік жұмысшы табының ортасынан шыққан Финни, көп жағынан аристократ Хепберннің қарама-қарсысы болды және оның бұрын көрінбеген жағын ашты. Суретке түсіру кезінде екеуі жақындасып, жұмыстан тыс уақытта бірге көп уақыт өткізді, кешке тамақтанып, би биледі. Кейінірек Финни олардың қарым-қатынасы туралы ойланып, былай деді: "Онымен сахнада ойнағанда, менің санама мен актер екенім белгілі болды, бірақ жүрегім де, денеме де сезім келмеді! Одридей тартымды жанмен махаббат сахнасын ойнағанда, кейде шындық пен қиялдың арасы нашарлайды. [ ] Одримен өткізген уақытым – өмірімдегі ең жақын сәттердің бірі". Финни Хепбернді жиі қысымға алып, оны "әсем емес Одри" және "Одри Санберн" деп атады. Суретке түсірілген фильмге келген жазушы Ирвин Шоу Хепберн туралы: "Олар Альбимен керемет байланысқа ие болды, балалар сияқты әзілдер мен түсініктемелермен бір-бірін түсіне білді, бұл басқаларға жабық болды. Олар жасөспірім бауырлар сияқты еді. Мел келгенде, Одри мен Альби өте формалды және сәл қиындықпен қарым-қатынас жасады, енді олар ересектердей болуы керек болды". Финни мен Хепберннің қарым-қатынасының мәнісі немесе оның қалай аяқталғаны ешқашан жарияланбады. Аты-жөні белгісіз дереккөз: "Егер [Альберт] пен Одри махаббат жасамаса, олар оны жасырды. Бірақ олардың арасындағы жылы сезімге ешкім күмәнданбады". Чарльз Хигам "Уильям Дэниелс [ ] Одри мен Альберттің ғашықтар болғанын жоққа шығармайды (бірақ ол шын мәнінде білмеді)" деп жазды. Биограф Дональд Спотоның айтуынша, 1966 жылдың қыркүйек айының басында түсірілім аяқталған кезде Феррер әйеліне қарым-қатынасын тоқтатпаса, ажырасуға баратынын айтқан. Ажырасу оның опасыздығы негізінде берілсе, Хепберн ұлының қамқорлығынан айырылу қаупіне тап болды. Спотоның айтуынша, сол кезде "оның төңірегіндегілердің барлығы қорқыныш пен тітіркенішті байқады, тіпті Финни де оны жеңілдете алмады". Шон Феррер кейінірек: "Мен сол кезде ата-анамның некесінде керісіп жатқанын есіме аламын. Тек бірнеше жылдан кейін ғана оның сол фильмді түсіріп жатқанда Финнимен қарым-қатынаста болғанын түсіндім" деді. Хепберн бұл қарым-қатынас туралы үнсіз қалды, бірақ Финни бұл туралы достарына айтқан. Роберт Саллин Финнидің оған роман туралы айтқанын және Хепберннің "гүлдей гүлдегендей болғанын, бірақ күйеуі келгенде гүл жабылып, кеуіп қалғанын" айтқанын мәлімдеді. Кейінірек Хепберннің серігі Роберт Вулдерс: "Одри Финниге қатты қамқорлық жасады. Бұл оның өміріндегі жаңа кезеңнің басталуы болды" деді. Хепберн мен Финнидің фильм түсіру кезіндегі жақындығы олардың өнерінде көрінді. Донен кейінірек: "Мен осы фильмді түсіріп жатқандағы Одриді білмедім. Ол мені таң қалдырды. Ол өте еркін, бақытты болды. Мен оны ешқашан мұндай күйде көрген емеспін. Жас екен! Ол Альби болса керек" деді. 30 жасының аяғында болған және өзінің "жеткіліксіз жұқалығынан" қауіптенген Хепберн, кейбір жағажайлық сахналарда суға түсу костюмін киюге ыңғайсыздық сезінді. Бірақ Финни оны: "Сен шынымен де көздің қуаншысысың, Одри" деп сендірді. Донен сондай-ақ Хепбернді Дальбрет вилласындағы сахнаны жасауға көндіруге тырысты, онда ол бассейнге лақтырылады. Тоғыз жасында Хепберн аяқтарын көлдегі су өсімдіктеріне байлап алып, суға батып кетіп, өмір бойы судан қорқып өмір сүрді. Оны үш күн бойы көндіріп, денесінің екі еселенгеніне рұқсат бермегеннен кейін, Донен оны сахнаға түсірді, бірақ түсірілімнен кейін оны шығарып алуға дайын екі көмекші күтіп тұрды. Дальбрет сахналары Л'Оумеде вилласында түсірілді, Раматуэлл. 1968 жылдың жазында сол вилла Ален Делон мен Роми Шнайдер ойнаған "La Piscine" фильмінің басты түсірілім орны болды. Шнайдердің Делонның бассейн жанында тұрған көрінісі "Жолға екі адам" фильмінің соңғы сахнасынан алынған болуы мүмкін. Диалогта Джоанна Марк 1933 жылы туғанын айтады, бірақ Рафаэл оның кейіпкерлері туралы басқа ешқандай ақпарат бермеді. Донен Уоллестардың 1959 жылғы саяхатында қолданатын төлқұжатында көрсетілген бірнеше өмірбаяндық деректерді ойлап тапты. Төлқұжатта Марк 1933 жылдың 22 тамызында Честерде, ал Джоанна 1936 жылдың 11 шілдесінде Брентфордта туғаны көрсетілген. Джоаннаның кәсібі "үй шаруасымен айналысатын әйел" деп көрсетілген, бұл сценарийге қайшы келеді, онда ол кейінірек "жұмыстан үйге келгенде қараңғы болады" дейді. Олардың сол кездегі тұрғын жері Суррей деп көрсетілген. Марк ұмытшақтығының мәліметі тікелей Рафаэлдің өзінен алынған. Көптеген диалогтар жинақтау кезінде ашық ауадағы генераторлардың шуына байланысты қайта жазылуға тиіс болды. Бірақ пост-өндіріс кезінде Жаклин Биссет Америка Құрама Штаттарына "The Detective" фильмін түсіру үшін кетіп қалды. Донен Биссеттің рөлін ойнау үшін басқа актрисаны шақырды және оның дауысын мүмкіндігінше жақын етуге тырысты. Нәтижесінде, фильмдегі Биссеттің дауысы оның өзінің дауысы емес.
Саундтрек
"Жолға екі" фильмін түсіру кезінде Донан мен Хепберн Генри Манчини фильмнің музыкасын жазуы керек екеніне келісті. Манчини бұрын Донен мен Хепберннің 1963 жылғы "Шарада" фильміне музыка жазған болатын. Хепберн Манчиниге телеграмма жіберіп: "Жаным Хэнк, өтінемін, музыканы сен жазбасаң? Сенің баска ешкімді елестете алмаймын", - деп жазды. Манчини өмірінде режиссер емес, актерден фильмге музыка жазуды сұраған жалғыз жағдай екенін айтты. Сценарийді оқығаннан кейін Манчини Доненге: "Мен мұның мәнісін түсіне алмаймын", - деді, ал Донен: "Экранда көргенде киімнің, машинаның ауысуы әлдеқайда анық болады", - деп жауап берді. Сол кезде Манчини әкесінің қайтысына байланысты күйзелісте болды. Ол жазған тақырыптық ән "қайғылы, жабырқаған әуен ретінде сипатталды, фильм кейіпкерлерінің өкініштерін бейнелеуге тырысады, бірақ көбінесе өзінің сезімдерін көрсетеді". Манчини жазған жаңа тақырып Доненнің барлық талаптарын қанағаттандырды және Манчинидің өзі жазған әндердің арасындағы сүйіктісіне айналды. Фильмнің француздық атмосферасын беру үшін Манчини тақырыптық әнге жеке аккордеон мен скрипка партияларын қосты. Скрипкамен ойнаған бөлімді әйгілі француз джаз скрипкашысы Стефан Граппелли орындады, Манчини оны партитурада "Мырза Граппелли" деп атады. Фильмнің музыкалық қоры 37 бөлімнен тұрады, ал "Шарада" фильмінде 32 бөлім болған. Тақырыптың вокалдық нұсқасы саундтректе бар, бірақ фильмде қолданылмаған. Кейіннен Энди Уильямс, Пегги Ли, Пат Метени, Дейв Грузин және Сет МакФарлейн сияқты әртістер бұл тақырыпты жазды.
Шығару
Two for the Road 1967 жылы 27 сәуірде Нью-Йорктегі Radio City Music Hall-да көрсетілімге түсіріліп, 24 мамырға дейін көрсетілді. Фокс бұл театры Доненнің бұрынғы фильмдерімен байланысы болғандықтан таңдады; Cover Girl, On the Town, Singin' in the Rain және Charade фильмдерінің барлығы Radio City-де тұңғыш рет көрсетілген. Донен студиямен осы мәселе бойынша таласты, себебі ол "Жолға екі" мұндай кең арена үшін тым жеке фильм деп ойлады. Бұқаралық ақпарат құралдары бұл фильмнің шығуымен сәйкес келетін жарнамалық әрекет деп болжады, бірақ кейін бұл ажырасудың нақты болғанын білді.
Алғашқы тексерулер
Нью-Йорк World Journal Tribune газетінде Джудит Крис: "Жолға екі адам – бұл сирек кездесетін құбылыс, ересектерге арналған, жарқын, әдемі әрі күрделі комедия, сенімділік пен шынайы сезімдермен нығайтылған. Бұл фильмнің ерекшелігі – «жаңа» (модный, Givenchy емес) Одри Хепберннің ұзақ уақыт бойы назардан тыс қалған актерлік шеберлігі мен тереңдігін ашып көрсетуі". Time журналы: "Гиванши мектебінен және нәзік салқындықтан бас тартып, Одри Хепберн жыныстар арасындағы күресте жараланған Вирджиния Вульфтің жас нұсқасы ретінде таң қалдырарлықтай жақсы. Оның серігі Альберт Финни осылай сәтті болмады, және ол некесін жалпыға бірлескен жанжалға айналдыруға көмектесуде қызықсыз көрінеді". Independent Film Journal журналында: "Хепберн ханым тазалықтан некеге және әйелдікке дейінгі барлық түрленулерді жылдам, бірақ нәзік түрде басып өтеді, аралық кезеңдердің ешқайсысын қабыстырмайды. Ол өте нәзік және сезімтал, бір кезде сүйкімді, бір кезде агрессивті, махаббаттың қуаныштары мен азабын толыққанды көрсетіп ойнайды". Рекс Рид осы арада: "Жолға екі адам – 1967 жылдың ең жақсы американдық фильмі", – деп жазды және көрермендер "Одри Хепберн мен Альберт Финнидің экранға түсірілген ең керемет екі ойнауымен" марапатталатынын айтты. The Monthly Film Bulletin журналы сәл сынға алды: "Осындай фильм жоғары деңгейде болғанымен, оның табысы жұлдыздарына байланысты, ал басты рөлдердегі актерлер көрерменге ұнайды, тіпті олар кейіпкерлердің ішкі әлеміне толыққанды енгізе алмаса да". Холлис Альперт Saturday Review журналында актерлік құрамды сынап, "Хепберн ханым өзінің жас кезеңдерінде кемшілікке ұшырады, өйткені ол қазірде айқын түрде қартайып бара жатқан жас бойжеткен қыз" және "Финни жетілген архитекторды ойнауға тым жас көрінеді" деді. Variety басылымы фильмді "Одри Хепберннің керемет ойнауымен, некелік өмірге жасалған жеңіл саяхат" деп сипаттады, онда Альберт Финнинің өнері көбінесе көтеріліп тұрады. Роджер Эберт Chicago Sun Times газетінде фильмге төрт жұлдыз берді және: "Бұл өте шебер, толығымен кәсіби, өте тегіс фильм, бірақ Донен мен оның серіктестерінің тәжірибелі шеберлігінің арқасында олар ешқашан көзге түспейді. Олар «Жолға екі адам» фильмін екі нәрсеге айналдырады: сұлу адамдардың арасындағы голливудтық романс және таныс адамдар туралы шынайы оқиға. Мен оны «Ересектерге арналған бір ер адам мен әйел» деп атаймын". Film Quarterly журналында Стивен Фарбер: "Фильмнің ең тартымды жағы – оның өнер мен ойын-сауық арасындағы шекараны бұрмалау, көптеген адамдар оны анықтауды қалайды. Ешкім «Жолға екі адамды» кино өнерінің ұлы туындысы деп атамайды – ол тым әдемі, тым тартымды, кейде тым сезімтал. Бірақ егер сіз фильмді «жай ғана ойын-сауық» деп қабылдасаңыз, соңғы бірнеше жылда жасалған, көрерменге талап қоятын және ерекше кино тәжірибесін ұсынатын сирек фильмдердің бірін қабылдамаған боларсыз". Фарбер фильмнің уақытты бейнелеуін де мақтап, "Бұл мен білетін уақыттың өтуін, өмір сүрген жылдарды шынайы сезінуге мүмкіндік беретін алғашқы фильм. «Жолдың» сұйық уақыт пен эмоция калейдоскопы сананы шашыратып, өмірдің біз оны көріп отырғанда ауыртпалықпен өзгеретінін сезінуге мүмкіндік береді". Ең сынға ие пікір премьерадан кейінгі күні Босли Кроутерден Нью-Йорк Таймс газетіне келді. Кроутер: "Бұл ащы оқиғада, үй ішіндегі қайшылық туралы айтылған оқиғада романтикалық сұлулықтың кейбір құнды сәттері бар. Сондықтан да, көрерменге көңілді ойын-сауық үшін оларды пайдалану керек, ал фильмнің көп бөлігінің қажыр-қайғысына төзу керек". Кроутердің пікірінің бейтараптыққа негізделген болуы мүмкін, өйткені ол және Донен бірнеше күн бұрын пресс-конференцияда жанжалға ұшыраған. Кроутер фильмді "америкалық коммерциялық қоқыс" деп атағаннан кейін, Донен оны "мен үшін сен мүмкін емес баладан басқа ештеңе емессің" деп ашық түрде қорлады.
Ретроспективті тексерулер
1973 жылы берген сұхбатында Донен фильмдегі кейбір шешімдерін сынады. Ол былай деді: "Бір қызық жайт бар, менің ойымша, "Жолға екі адам" өзінің толыққанды сәттілігіне жете алмады, себебі мен қорқып, жалтақтап қалдым. Бұл фильм әлдеқайда терең болуы керек еді, өйткені ол некелік қарым-қатынастың негізін зерттейтін туынды – "Индискрет" сияқты, романтикалық көпіршік емес. "Жолға екі адам" некеге шынайы көзқараспен қарауға тырысады, бірақ мен оны тым көңілді етіп жасадым және біз жұмыс істеп жатқан жағдайды ескере отырып, мәселенің түбіне жете зерттемедім. Мен өзімді кінәлаймын, жалғыз өзімді. Бірақ иә, мен бұл жақсы фильм деп санаймын; "Жолға екі адамды" кемсіткім келмейді, бірақ егер мүмкіндігім болса, оны одан да жақсырақ жасауға тырысар едім". Стивен М. Сильверман фильм туралы: "Қай тұрғыдан қарасаңыз да, "Жолға екі адам" Стэнли Доненнің ең үздік туындысы ретінде уақыттың сынағынан өтеді. Студенттер осы фильм туралы одан сұрауды ең көп қалайды. Бұл оның ең жеке және құштарлықпен жасалған фильмі. Ол оның ырғағымен үйлеседі, өзіндік ерекшелігін көрсетеді және өзіне тән лирикалық мәнерге ие". Кейін қарап, Донен Финниді Марк Уоллестің әйеліне деген құрметсіздігі үшін сынады. Донен: "Ол бір жақты болып шықты, тіпті жаман адам сияқты, ал ол сондай болуы керек емес еді". Рафаэль кейіннен: "Мен бір жақтылық танытпасам, Одридің "Жолға екі адам" фильміндегі актерлік шеберлігі Оскар сыйлығына лайық екенін көрген емеспін" деді. Хепберннің өмірбаянын жазған Чарльз Хигэм: "Фильмде эмоциялық жарылысқа жету керек еді, оның үстіне ол юмор арқылы жасырылған. Одридің Джоанна Уоллес рөліндегі эмоциялардың алуан түрлілігін сомдауы актриса ретінде оның үлкен жетістігі болды, бұл, шынымен, оның экрандағы ең керемет рөлі болды. Францияның оңтүстігіндегі бір эпизодта, ол көзінен жас ағызып, Альберт Финнидің Марк Уоллесінің артынан жүгіріп, бассейнге қарай шапқанда, жеке қайғысын таңғаларлықтай ашық көрсетті". Дрю Каспер: "Рафаэльдің диалогтары керемет жазылған: кейіпкерлердің мінезіне сай, өткір, зиялы, Пайнтерге тән үзілістер мен үнсіздіктерге толы, олар сөздермен бірдей мағыналы және ең бастысы, әсерлі". Ол фильмді былай қорытындылады: "Бүгінгі таңда "Жолға екі адам" Голливудтың ең жақсы романтикалық комедиялық драмаларының бірі саналады және кино саршылары, студенттер мен жанкүйерлер оны қайта-қайта көреді, культты мәртебеге ие".
Кассалық жинақ
Fox деректеріне сәйкес, фильмтің өзін-өзі ақтауы үшін 8,950,000 доллар табу қажет болды, ал ол 7,200,000 доллар тапты.
Өнер бұйымдары
Пако Рабанн жасаған "диск көйлегі", Хепберннің үй кешінде киген киімі, Глазго қаласындағы Риверсайд мұражайында сақталады. Джоанна мен Марк галадан кейін Далбрет үйіне оралған сахнада таққан пастадан жасалған тиарасы 2017 жылы Кристи аукционында 43 750 фунт стерлингке сатылды. Фильмде қолданылған, оң рульді 1965 жылғы Mercedes Benz 230 SL машинасы Доненнің жеке көлігі болған. Фильмдегі көліктің нөмірі – MML 303C, ол "Арабеск" фильмінде пайдаланған қызыл 230 SL машинасымен бірдей. Бұл сол машина ма, әлде "Арабеск" түсірілгеннен кейін сатып алынған басқа машина ма, әзірге белгісіз. Көліктің қазіргі тағдыры белгісіз.