Кіріспе
1989 жылы Роб Райнер түсірген фильм. "Гарри мен Салли" – 1989 жылы Роб Райнер режиссерлік еткен американдық романтикалық комедиялық драма. Басты рөлдерде Билли Кристалл мен Мег Райан, сәйкесінше Гарри мен Салли рөлдерін сомдайды. Оқиға атау кейіпкерлерінің Чикагода танысуынан басталып, Нью-Йорк қаласына бірге сапар жасағаннан кейін Нью-Йоркте он екі жыл бойы кездейсоқ кездесулер арқылы жалғасады. Фильм "Ерлер мен әйелдер арасында шынайы достық болу мүмкін бе?" деген сұраққа жауап іздейді. Фильм идеясы Рейнер мен Пенни Маршалл ажырасқаннан кейін туындады. Эфронның Рейнермен өткізген сұхбаты Гарри кейіпінің негізі болды. Салли кейіпі Эфронның және оның достарының бейнесінен жасалған. Кристалл да сценарийге өзінің үлесін қосты. Эфрон фильмнің құрылымын жасады, көптеген диалогтар Рейнер мен Кристаллдың арасындағы нағыз достыққа негізделген. Саундтрек Гарри Конник-Жр-дың хиттерінен тұрады, ал оркестр мен биг-бэнд аранжировкасын Марк Шайман жасады. Конник саундтректегі жұмысы үшін "Үздік джаз әншісі (ер адам)" номинациясында алғашқы Грэмми сыйлығын жеңіп алды. Columbia Pictures "Гарри мен Салли" фильмін алдымен таңдалған қалаларда көрсетіп, ауыздан ауызға тараған жақсы пікірлердің арқасында таралымын кеңейтті. Фильм Солтүстік Америкада 92,8 миллион доллар табыс әкелді және сыншылардың жоғары бағасын алды. Эфрон сценарийі үшін Британ академиясының киносыйлығын, "Оскар" сыйлығына үміткерлік және Америка жазушылар гильдиясының сыйлығына ұсынылды. Фильм AFI-нің "100 жыл – 100 күлкі" тізімінде американдық кинодағы ең үздік комедиялық фильмдердің 23-орынында, ал Bravo арнасының "100 ең күлкілі фильм" тізімінде 60-орында тұр. 2004 жылдың басында фильм Люк Перри мен Элисон Ханниганның қатысуымен сахналық қойылымға көшірілді. 2022 жылы Конгресс кітапханасы фильмді "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызға ие" деп танып, АҚШ Ұлттық кино тізіміне енгізді.
When Harry Met Sally is a 1989 American romantic comedy drama film directed by Rob Reiner from a screenplay by Nora Ephron. It stars Billy Crystal and Meg Ryan as Harry and Sally, respectively. The story follows the title characters from the time they meet in Chicago and share a drive to New York City through twelve years of chance encounters in New York. The film addresses the question "Can men and women ever just be friends?" Ideas for the film began when Reiner and Penny Marshall divorced. An interview Ephron conducted with Reiner provided the basis for Harry. Sally was based on Ephron and some of her friends. Crystal came on board and made his own contributions to the screenplay. Ephron supplied the structure of the film with much of the dialogue based on the real life friendship between Reiner and Crystal. The soundtrack consists of standards from Harry Connick Jr., with a big band and orchestra arranged by Marc Shaiman. For his work on the soundtrack, Connick won his first Grammy Award for Best Jazz Male Vocal Performance. Columbia Pictures released When Harry Met Sally in selected cities, letting word of mouth generate interest, before gradually expanding distribution. The film grossed $92.8 million in North America, and was released to critical acclaim. Ephron received a British Academy Film Award, an Oscar nomination, and a Writers Guild of America Award nomination for her screenplay. The film is ranked 23rd on AFI's 100 Years 100 Laughs list of the top comedy films in American cinema and number 60 on Bravo's "100 Funniest Movies". In early 2004, the film was adapted for the stage in a production starring Luke Perry and Alyson Hannigan. In 2022, the film was selected for preservation in the United States National Film Registry by the Library of Congress as being "culturally, historically, or aesthetically significant".
Сюжет
1977 жылы Гарри Бернс пен Салли Олбрайт Чикаго университетінің түлегі болды. Гарри Саллидің досы Аманда Ризбен кездесіп жүр, бұл Гарри мен Саллидің Нью-Йоркке бірге жүруіне әкеледі. Сол жерде Сали журналистика мектебінде оқиды, Гарридің жұмыс орны бар. Жүргізу кезінде Гарри мен Салли қарым-қатынас туралы әртүрлі пікірлерін талқылайды; Салли Гарридің ерлер мен әйелдер дос бола алмайды деген пікіріне келіспейді, өйткені "жыныстық бөлік жолға түседі". Олар тамақтануға тоқтайды, ал Гарри Саллиге өзінің өте тартымды екенін айтқанынан кейін, ол ашуланып, оны қызғанамын деп айыптайды. Олар Нью-Йоркте бір-бірінен ажырасып, бір-бірін қайта көрмеуге ниетті. 1982 жылы Гарри мен Салли бір ұшақта жүрді. Салли Гарридің көршісі Джомен кездеседі, ал Гарри Хеленмен тұрмысқа шығады, бұл Саллиді таң қалдырады, өйткені ол ерекше оптимистік сезімде. Гарри олардың достыққа айналуын ұсынады, бұл оны еркек-әйел достарының мүмкін еместігі туралы бұрынғы ұстанымын біліктілікке алуға мәжбүр етеді. Олар достық қарым-қатынас болмайды деп ойлап, бір-бірінен ажырасады. Бес жылдан кейін 1987 жылы Гарри мен Салли бір кітап дүкенінде кездеседі. Олар кофе ішіп, бұрынғы қарым-қатынастары туралы сөйлеседі; Салли мен Джо ажырасып кетті, ал Хелен Гарриді басқа еркек үшін тастап кетті. Олар достық қарым-қатынас орнатуға, түнгі уақытта телефонмен сөйлесуге, кешкі асқа шығып, бірге уақыт өткізуге және махаббат өмірлерін талқылауға келіседі. Жаңа жыл мерекесі кезінде Гарри мен Салли бір-біріне тартылып, түн ортасында бір-бірін құшақтап өседі. Олар достар болып қала береді және бір-бірін ең жақсы достары Мари мен Джесспен таныстырады. Төртеу бірге кездескенде, Мари де, Джесс те Гарри мен Саллиге қызықпайды, керісінше бірден бір-біріне ғашық болады. Көп ұзамай екеуі үйленіп, некелеседі. Бір күні кешке Салли Гарриге телефон шалып, өзінің бұрынғы күйеуі Джоның үйленетінін айтады. Гарри Саллидің пәтеріне барып, оны жұбату үшін келеді, бірақ олар жыныстық қатынасқа түседі. Гарри келесі күні таңертең өзін ыңғайсыз сезініп, өкінішпен кетеді. Олардың достығы суып кетеді, бірақ Джесс пен Маридің үйлену тойында қызу айтысады. Гарри олардың қарым-қатынасын қалпына келтіруге тырысады, бірақ Салли бұдан былай олар дос бола алмайды деп санайды. 1988 жылы Жаңа жыл мерекесі кезінде Джесс пен Маримен бірге Салли Гарриді сағынады. Ол Жаңа жылды үйде Дик Кларктың 16 жылдық Рок-ин-Ивін көріп өткізеді. Түн ортасына дейін Гарри қала бойынша серуендейді. Салли қонақ үйден кетіп бара жатқанда, Гарри келіп, оған деген махаббатын білдіреді. Ол жалғыздықтан ғана сонда екенін айтады, бірақ ол оны жақсы көретін көптеген себептерді тізімдейді. Гарри мен Салли үш айдан кейін үйленеді, дәл 12 жыл және алғашқы кездесуден кейін үш айдан кейін. Фильмде бірнеше қарт жұптар қалай танысқаны туралы әңгімелейді. Нора Эфрон жинаған шынайы оқиғаларды актерлер қайталайды. Соңғы сұхбат алған жұптар Гарри мен Салли.
Өндіріс
1984 жылы режиссер Роб Райнер, продюсер Энди Шейнман және сценарист Нора Эфрон Нью-Йорктегі «Русский чайный» залында түскі асқа жиналып, бір жобаны әзірлеуге кірісті. Райнер Эфронға ұсынған фильм идеясын ол қабылдамады. Екінші кездесу Райнер мен Шейнманның жалғыз өмір салғандары туралы ұзақ әңгімеге ұласты. Райнер еске алады: «Мен жалғыз өмірімнің ортасында болдым. Біраз уақыт бұрын ажырасқан едім. Көптеген кездесулер болды, бірақ олардың бәрі апатты, шатастыратын қарым-қатынастарға айналды». Келесі кездесуде Райнер әрқашан достасып, жақындыққа бармайтын екі адам туралы фильм түсіргісі келетінін айтты, себебі олар бұл қарым-қатынастарын бұзатынын біледі, бірақ соған қарамастан, жақындыққа барады. Эфрон бұл идеяны ұнатты, ал Райнер студиямен келісімшарт жасады. Сценарий жазу кезінде Эфрон жазуға ынтасы келмегенде, ол продюсерлік компанияда жұмыс істейтін адамдармен сұхбаттасты. Кейбір сұхбаттар фильмде, жұптар қалай танысқандары туралы әңгімелейтін кейбір көріністердің арасында пайда болды. Мысалы, Салли мен Гарри екіге бөлінген экранда телефонмен сөйлесіп, әр түрлі телеарналарды қарап отырған көрініс, Кристал мен Райнердің әр түн сайын істейтін әдеті болған. Райнер екінші әйелі Мишельмен танысқанға дейін фильмнің аяқталуы өте қайғылы болғанын айтты. Фильмнің басты сұрағына – «Ерлер мен әйелдер тек дос бола ала ма?» – деген сұраққа Райан: «Иә, ерлер мен әйелдер тек дос бола алады. Менің көптеген платоникалық (еркек) достарым бар, және жақындық бұл достыққа кедергі келтірмейді» деді. Кристал: «Мен Гарриге қарағанда көбірек оптимистпін. Бірақ менің ойымша, бұл қиын. Ерлер супермаркет алдындағы адасқан иттің қылығын көрсетеді. Менің платоникалық (әйел) достарым бар, бірақ ең жақын, ең жақын, ең жақын достарым жоқ». Райнердің анасы Эстель мен қызы Трейси екеуі де фильмде рөл ойнады.
When posed the film's central question, can men and women just be friends, Ryan replied, "Yes, men and women can just be friends. I have a lot of platonic (male) friends, and sex doesn't get in the way." Crystal said, "I'm a little more optimistic than Harry. But I think it is difficult. Men basically act like stray dogs in front of a supermarket. I do have platonic (women) friends, but not best, best, best friends." Reiner's mother Estelle and daughter Tracy both played roles in the film.
Кацтың деликатес сахнасы
Манхэттендегі Кац деликатесінде екі басты кейіпкер түскі ас ішіп отырғанда, олар ер адамның әйелдің оргазмға жеткенін сезіну қабілеті туралы пікірталас бастайды. Салли ерлердің арасындағы айырмашылықты ажырата алмайтынын айтады, дәлелдеу үшін, басқа клиенттердің көзінше (толық киінген күйінде) оргазмға жеткендей қимыл жасайды. Сали тамағына оралып қайтқанда, жанындағы клиент (Рейнердің анасы сомдаған рөлде) бейжай түрде: "Маған да соның тапсырысын беріңіз" дейді. 2008 жылы 94 жасында қайтыс болған Эстель Рейнер туралы "Нью-Йорк Таймс" газеті оны "кино тарихындағы ең есте қаларлық әзіл сөзді айтқан әйел" деп сипаттады. Бұл сахна "қайта-қайта" түсірілді, ал Райан сағаттап жалған оргазмдарды көрсетті. Есте қаларлық сахна фильм Гарриге тым көп назар бөлген кезде дүниеге келді. Кристал есіне алғанда, Салиге сөйлейтін бір нәрсе керек болды, Нора: "Жалған оргазм жасау – керемет идея", - деді. Біз бірден: "Оргазм – жақсы тақырып", - деп келістік. Мег бізге қосылып, идеяның мәні туралы әңгімелестік. Сахнаның классикалық шумағын Кристал ойлап тапты: "Маған да соның тапсырысын беріңіз". Сол жылдың қазан айында Кац барон Фон Фэнсиді шақырып, оның әйгілі сөзін цитаталаған он фут биіктіктегі суретін көрмеге қойды.
Саундтрек
When Harry Met Sally саундтрек альбомында американдық әнші және пианист Гарри Конник кішінің музыкасы орын алған. Blood, Sweat & Tears тобының барабаншысы Бобби Коломби, Рейнердің досы болды және режиссерге музыканттың музыкасының кассетін ұсынып, Гарри Конник кішіні таныстырды. Рейнер Конниктің дауысынан қатты әсер алды, ол жас Фрэнк Синатра сияқты естілді. Фильмнің саундтрек альбомы 1989 жылдың шілдесінде Columbia Records лейблымен жарық көрді. Саундтрек Гарри Конник-младшийдің биг-бэнд пен Марк Шайман оркестрлеген оркестрмен орындаған стандарттарынан тұрады. Конник алғашқы Грэмми сыйлығын «Үздік джаз әншісі (еркек)» номинациясы бойынша жеңіп алды. «It Had to Be You», «Where or When», «I Could Write a Book» және «But Not for Me» әндерінің аранжировкасы мен оркестрлеуін Конник пен Шайман жасаған. Басқа әндер фортепианомен вокалдық дуэт ретінде немесе Бенджамин Джона Вулф (бас) және Джефф "Тайн" Уоттс (барабан) қатысқан Конник триосымен орындалды. Альбомда сонымен қатар тенор саксофонист Фрэнк Уэс пен гитарист Джей Берлинер де ойнайды. Саундтрек Billboard Traditional Jazz чартында 1-орынға шықты және Billboard 200 чартында топ 50-ге кірді. Конник бұл альбомды насихаттау үшін Солтүстік Америка бойынша гастрольдік сапар жасады. Альбом екі платиналық статусқа ие болды. Саундтректе Луи Армстронг пен Элла Фицджеральд, Фрэнк Синатра, Рей Чарльз, Бинг Кросби және Гарри Конник кішінің орындауындағы әндер бар.
Кассалық жинақ
Columbia Pictures «Гарри Саллимен қашан кездесті» фильмін бірнеше таңдалған қалаларда көрсету арқылы, содан кейін қызығушылық туғызып, бірнеше апта бойы көрсету аумағын кеңейтетін «платформа» әдісін қолданды. Алғашқы көрсетілімде 41 кинотеатрда фильм 1,094,453 доллар тапты, бұл 50 экраннан кем фильмдер арасындағы екінші ең табысты дебют болды, алғашқы орынды 1977 жылғы «Жұлдызды соғыстар» алды. Билли Кристал фильмнің кассада сәтсіздікке ұшырауы мүмкін деп уайымдады, өйткені ол «Индиана Джонс және соңғы крест жорығы» және «Бэтмен» сияқты жазғы блокбастерлермен бәсекелесіп жатқан болатын. Metacritic сайтында фильм 17 сыншының бағасына негізделген 100 балдық шкала бойынша 76 бал алды, бұл «жалпы алғанда жағымды пікірлер» дегенді білдіреді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге сирек кездесетін «A+» бағасын берді. Роджер Эберт Рейнерді «Голливудтың ең жақсы комедия режиссерлерінің бірі» деп атап, фильмнің «құрылысы және біздің күтулерімізді қанағаттандыру тұрғысынан ең дәстүрлі» екенін айтты. Бірақ оны ерекше ететін нәрсе – Эфронның сценарийінен басқа, Кристал мен Райан арасындағы химия еді. The New York Times газетіндегі шолуында Кэрин Джеймс «Гарри Саллимен қашан кездесті» фильмін «көбінесе күлкілі, бірақ таң қалдыратынша мәнсіз фильм» деп сипаттап, «ақылды, сәтті, невротикалық Нью-Йорк тұрғындарының өмірін романтикалық бейнеледі» деді. Джеймс оны «Вуди Алленнің фильмінің комедиялық нұсқасы, көңілді сөздер мен көріністерге толы, бірақ бәрі дежайық сезімімен құрылған» деп мінездеді. The Washington Post газетінің Рита Кемпли Мег Райанды «жазғы Мелани Гриффит – бал шашы бар сары шашты әйел, ол өзінің шексіз қуанышын көрсетуге мүмкіндік алды» деп мақтады. Ол «нағыз әйел, қарапайым қыз емес, еңбекке бауыр басқан қыздың ертегісі емес» деді. USA Today газетінің Майк Кларк фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, «Кристал Райанды фильмді толығымен ұрлап алудан сақтайтындай күлкілі. Бірақ ол да керемет өнер көрсетіп, Рейнердің актерлермен жұмыс істеу шеберлігіне тағы бір дәлел болды» деп жазды. Дэвид Ансен Newsweek журналына фильм туралы сирек кездесетін жағымсыз пікірін жариялады. Ол Кристалдың актерлік шеберлігін сынға алып, «Оның комедияны тамаша орындағаны таңқаларлық емес, бірақ ол романтикалық басты рөлге тым салқын және өзін қорғайтын актер» деді және фильмді «тамаша бөліктердің жиынтығы, бірақ олар толыққанды картинаны құрамайды» деп қорытындылады.
Үй медиасы
"Гарри мен Салли" 1989 жылдың соңында, кинотеатрларда көрсетілгеннен кейін бірнеше ай өткен соң алғаш рет VHS форматында жарық көрді. Кейіннен ол 1994 жылы Билли Кристал жинағының бір бөлігі ретінде, ал 1997 жылы "Contemporary Classics" басылымымен қайта шығарылды; соңғы шығарылымға VHS-тің алғашқы нұсқасында болмаған трейлерлер қосылды. DVD форматында алғаш рет 2001 жылдың 9 қаңтарында шықты, және ол Рейнердің аудио түсіндірмесін, Рейнер, Эфрон, Кристалл және Райанмен сұхбаттасқан 35 минуттық "Жасалу туралы" деректі фильмін, жеті жойылған көріністерді және Гарри Конниктің "It Had To Be You" музыкалық видеосын қамтыды. 2008 жылдың 15 қаңтарында коллекционерлік DVD шықты, онда Рейнер, Эфрон және Кристалдың жаңа аудио түсіндірмесі, сегіз жойылған көрініс, жаңа материалдар ("Барлығы осылай басталды", "Махаббат туралы әңгімелер", "Роб пен Биллидің танысуы", "Билли Гарри туралы", "Мен Нью-Йоркке ғашықпын", "Гарридің Салимен танысуы нені білдірді?", "Ерлер мен әйелдер арасында шынайы достық болу мүмкін бе?"), және түпнұсқа кинотеатр трейлері бар. 2012 жылы сыншы Линда Холмс Amazon-ның цифрлық нұсқасы үшін саундтректің маңызды бөліктері өзгертілгенін атап өтті.
Мұра
Жылдар өте келе, "Гарри Саллимен кездескенде" "қалай болса да, әлі күнге дейін шындыққа жақын сезім тудыратын, заманауи жақсы қарым-қатынас туралы фильм" атанды. Эфрон қайтыс болғанға дейін фильмге ғашық болған адамдардан хаттар ала берді және оған әлі де "мен оның/онымен Гарри мен Салли сияқты қарым-қатынаста болдым" дейтін адамдар кездеседі. Entertainment Weekly оны барлық уақыттағы ең жақсы 10 романтикалық фильмнің бірі деп атады. Журнал оны соңғы 25 жылдағы ең күлкілі фильмдер тізімінде 12-ші орынға, ал соңғы 25 жылдың ең жақсы 25 романтикалық фильмі тізімінде 7-ші орынға, ал ең үздік 25 заманауи романс тізімінде 3-ші орынға қойды. Фильм көптеген романтикалық комедияларға әсер етті, оның ішінде "A Lot Like Love", "No Strings Attached", "Hum Tum" және "Definitely, Maybe" фильмдері бар. Бұған қоса, фильм "жоғары талапты" қарындас және "кезеңдік адам" сияқты қазір әртүрлі отбасыларда талқыланатын махаббат туралы көптеген идеяларды танымал етуге көмектесті. The A. V. Club атап көрсеткендей, "соңғы жылдары түсірілген кез келген романтикалық комедияда 'Гарри Саллимен кездескенде' ДНК-сының іздерін табуға болады". 2008 жылдың маусым айында AFI шығармашылық сала өкілдерінен 1500-ден астам адамды сауалнама жасағаннан кейін "Он үздік он" – он "классикалық" американдық фильм жанрындағы ең жақсы он фильмді жариялады. "Гарри мен Салли кездескенде" романтикалық комедия жанрында ең жақсы фильмдердің алтыншысы деп танылды. Rotten Tomatoes-тің 25 үздік романтикалық комедиясы тізімінде де 15-ші орында тұр. 2004 жылдың басында фильм Люк Перри мен Элиссон Ханниганның қатысуымен Theatre Royal Haymarket сахнасында қойылды. Кейіннен Молли Рингвальд пен Майкл Ландес Ханниган мен Перридің орнына екінші актерлік құрамға қосылды. 2022 жылы Конгресс кітапханасы фильмді "мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды" деп бағалап, АҚШ Ұлттық кино тізіліміне енгізу үшін таңдады.