Кіріспе

Нейл Стивенсонның романдар сериясы. «Барокко циклы» – американдық жазушы Нил Стивенсонның романдар сериясы. Ол 2003 және 2004 жылдары сегіз кітаптан тұратын үш томдық болып жарық көрді. Оқиға Еуропа, Африка, Азия және Орталық Америкада 17-шы ғасырдың соңы мен 18-шы ғасырдың басындағы маңызды оқиғалар ортасында өмір сүрген көптеген кейіпкерлердің басынан кешетіндерді қамтиды. Тарихи көркем әдебиетке сай болғанына қарамастан, Стивенсон осы туындыны ғылыми фантастика деп сипаттайды, себебі онда кейбір ерекше жағдайлар кездеседі және ғылым мен технологияға қатысты мәселелерге ерекше назар берілген. Криптология және нумизматика ғылымдары осы серияда, сондай-ақ Стивенсонның басқа да шығармаларында маңызды орын алады.

Орнату

Кітаптар Стюарт монархиясының қайта орнатылуы мен 18 ғасырдың басындағы Еуропаның жаңа заманауи дәуірінде саяхаттайды. Көбінесе назар Еуропаға шоғырланғанмен, бір кейіпкер – Джек Шафтоудың оқиғалары оны әлемнің түкпір-түкпіріне алып кетеді, ал Солтүстік Америкадағы жаңадан құрылған британдық колониялары басқа кейіпкер үшін (Дэниел Уотерхаус) маңызды рөл атқарады. "Жібекті күміс" негізінен Англиядағы Стюарт монархиясының қайта орнатылуы (1660) мен 1688 жылғы Даңқты революция арасындағы жылдарда өтеді. "Қиындық" "Жібекті күміс" оқиғасын уақыт үзілісіз жалғастырады, бірақ географиялық тұрғыдан Еуропа мен Жерорта теңізінен бастап Үндістан, Филиппин, Жапония және Мексикаға дейін кеңейеді. "Әлем жүйесі" 1714 жылы Лондонда, "Қиындық" оқиғасынан шамамен он жыл өткен соң орын алады.

Тақырыптар

Сериалдың басты тақырыбы – Еуропаның феодалдық билік пен бақылаудан рационалды, ғылыми және еңбекқорлыққа негізделген үкімет, қаржы және әлеуметтік даму жүйелеріне қарай өзгеруі. Бұл жүйелер қазіргі таңда "батыстық" және "заманауи" деп есептелетін нәрсенің негізін құрайды. Кейіпкерлерге сэр Исаак Ньютон, Готфрид Лейбниц, Николас Фацио де Дюилье, Орандық Вильгельм, Франция королі Людовик XIV, Оливер Кромвель, Ұлы Петр, Джон Черчилль, Марлбороның 1-ші герцогы және сол дәуірдегі талай белгілі тұлғалар кіреді. Елиза, Джек және Дэниелдің ойдан шығарылған кейіпкерлері бірлесіп нақты тарихи оқиғаларға ықпал етеді. Кітаптарда алхимияға арналған маңызды бөлімдер көптеп кездеседі. Әңгіменің басты алхимигі – құпиялы Енох Рут, ол осы сериядағы кейіпкерлердің ұрпақтарымен бірге Стивенсонның "Криптономикон" және "Күзем" романдарында да пайда болады. Меркурий – біріктіруші тақырып, ол алхимиямен тығыз байланысты және циклдің бірінші томының атауымен байланысты "қорыш" деген жалпы атау түрінде де, римдік Меркурий құдайының түрлі қамқорлықтарында да көрініс береді: қаржылық табыс, сауда, шешендік, хабарлар, байланыс, саяхатшылар, шекаралар, сәттілік, алаяқтық және ұрылар – олардың барлығы сюжеттегі маңызды тақырыптар. Астрономия да циклде маңызды (бірақ екіншілік) тақырып болып табылады; Англия королі II Карлдің тәж кию күнінде Лондонда Меркурийдің транзиті байқалды, ал оның таққа қайта отыруы циклдегі ең алғашқы маңызды тарихи оқиға болып саналады.

Шабыт

Стивенсон "Барокко циклын" жазуға Криптономиконды дайындау кезінде Джордж Дайсонның "Дарвин машиналар арасында" еңбегінде Лейбництің "символикалық логиканың негізін қалаушы және ол есептеу машиналарын пайдаланған" деген тұжырымын кездестіргенде шабыттанды. Ол сондай-ақ Лейбниц-Ньютон калькулусы туралы кең талқылауларды және Ньютонның өмірінің соңғы 30 жылында қазыналықтағы жұмысын естіген.