Кіріспе
Дистопиялық тарихтың балама жолы туралы С. М. Стирлингтің сериясы
«Драканың үстемдігі» (кейде «Драка сериясы» немесе «Драка сагасы» деп аталады) – американдық автор С. М. Стирлингтің дистопиялық ғылыми-фантастикалық тарихтың балама жолы туралы сериясы. Серияға романның негізгі трилогиясы, сондай-ақ түпнұсқадан кейін жазылған кроссовер романы және әңгімелер жинағы кіреді. Серия 18 ғасырда Оңтүстік Африкада британдық қоныс салушылар құрған тоталитарлық, экспансионистік мемлекет – Дракаға (кейін «Үстемдік») арналған, онда қатыгез құлдық маңызды рөл атқарады және оның ықпалы арта түседі.
Романдар
Кітап # Атауы US/CAN шығарылымы UK шығарылымы ISBN 1 Грузия арқылы марш 1988 жылдың 1 мамыры 1991 жылдың 2 ақпаны Драка әуе десант бөлімі нацистер басып алған Еуропаға шабуыл бастағанда Осетиядағы немістерге қарсы тау өткелін ұстауға тырысады. 2 Құлдық астында 1989 жылдың 1 қыркүйегі 1991 жылдың 31 желтоқсаны Дракалар Еуропаны құлдарға айналдырып, қайта қалыптастырады. Сол арада американдық агент Драка қоғамына еніп, түрлі қарсылық ұйымдарымен байланыс орнатуға тырысады. 3 Тас Иттер 1990 жылдың 1 шілдесі 1997 жылдың 1 қаңтары Драканың үстемдігі мен Демократия одағы арасындағы ұзақ созылған күрес Драка жаңа құпия қаруды қолданғанда қызады. 4 Дракон 1996 жылдың 1 қаңтары 1999 жылдың 7 маусымы Эксперимент сәтсіз аяқталып, әйел Драка параллель Жерге лақтырылады және енді ол басып алу күштеріне жол ашуға тырысады. +Антологиялар Кітап # Атауы US/CAN шығарылымы ISBN 1 The Domination1999 жылдың 31 мамыры Драка сагасының 1999 жылы жарық көрген жинағында алғашқы трилогия – «Грузия арқылы марш», «Құлдық астында» және «Тас Иттер» кіретін болды. 2 Drakas!2000 жылдың 31 қазаны 2000 жылы Стирлинг басқа авторлардың Драка үстемдігі тақырыбындағы әңгімелер жинағын редакциялады.
Шығармалық әлем
Доминионның әлемі Голландия Республикасы Американың Тәуелсіздік соғысына қосылып, ауыр жеңіліске ұшырағаннан кейін Кейп колониясын британдықтарға беруге мәжбүр болғанда өзгереді. Фрэнсис Дрейктің құрметіне аталған, жаңа туған Дракияның Тәж колониясы (кейін Доминион, соңында Драканың үстемдігі) американдық лоялисттерге, гессендік жалдамалы әскерлерге, исландиялық босқындарға, француз роялистеріне, содан кейін неміс және Конфедерациядан келген эмигранттарға пана болды. Архона қаласымен басқарылатын Драка, мұрагерлік плантациялық аристократияның билігіндегі әскери құлдар қоғамына айналды. Басқа әлеуметтік топтарға технократ өнеркәсіпшілердің кіші тобы, буралар басымдығын көрсететін теңіз күштері және «Қауіпсіздік Директораты» деп аталатын құпия полиция кіреді; оны Конфедерациядан келген иммигранттар отбасылары «Бас сүйек үйінен» басқарады. Драка мәдениеті Моғол империясынан және классикалық антикварлық дәуірден күшті шабыт алады. Ағылшын тілі – заңмен бекітілген жалғыз тіл, ал драка акценті шетелдіктерге еліктеуге қиын деп сипатталады, сонымен қатар африкаанс тілінің де ықпалы бар. Экономикаға «Комбайн» деп аталатын картельдер үстемдік етеді, бірақ шағын бизнес секторлары да бар. Драка валютасы «Аурика» деп аталады. Доминионның еркін халқының көп бөлігі кем дегенде бір-екі құлға ие. Шындығында, бағындырылған халықтар Доминион аумағының 90% құрайды деп есептеледі; құлдар немесе «Жаңақтардың» ешқандай құқығы жоқ, сондықтан олар жанды жандар ретінде емес, әртүрлі мақсаттар үшін пайдаланылатын материал ретінде қарастырылады. Саяси тұрғыдан Доминацияны азаматтардың әділ сайлау арқылы таңдаған сенаторлардан тұратын парламент басқарады, олар өз кезегінде төрт жылдық мерзімге қызмет ететін «Архон» немесе мемлекет басшысын тағайындау үшін дауыс береді. Азаматтардың сөз бостандығына кең мүмкіндік берілген, бірақ мемлекетке немесе құлдық жүйесіне кез келген түбірлі сын айтуға тыйым салынған. Бастапқыда жаңақтар қара африкалықтар болған және азаматтық барлық ақ нәсілді адамдарға ашық болған, бірақ Дракалар өздерін жалғыз нағыз жоғары нәсіл деп санауға көшті; Драка емес барлық адамдар енді бағындырылуға тиіс қауіп ретінде қарастырылды. Бала күнінен бастап әскери оқытуға қоғамдық назар аударудың нәтижесінде Драка азаматтары жауынгерлері жауынгерлік қақтығыста бірнеше элиталық жау жауынгерлеріне теңеседі; олар шайқаста ешкімге жеңіліс таппайды және барлығы тұтқынға түсуден гөрі өлімді артық көреді. Армияның қалған бөлігін «жанисарлар» деп аталатын құл әскерлері құрайды, олар жақсы жабдықталмаған, бірақ әлі де қауіпті. Басып алынған табиғи ресурстарды зерттеу гранттары мен стимулдар ұсыну арқылы Драка технологиясы шындықтағы технологиядан гөрі жылдам дамуда; олардың әскери жабдықтары қарсыластарынан ондаған жылдар озып кетеді, ал серияның кейінгі кітаптарында генетикалық түрлендірілген жануарлар, жауынгерлік ғарыш кемелері және озық компьютерлік вирустар бар. 19 ғасырдың басында Дракалар Африканың барлық бөлігін басып алып, құлдыққа түсіреді, Наполеон соғыстары кезінде Мысырдан бастап Конгомен аяқтайды. Басқа әлемдік державалар да осы уақыт жолында кеңейіп кетеді, Бразилия Оңтүстік Американың көп бөлігін басып алады, Ұлы Колумбия ешқашан ыдырамайды, ал АҚШ Солтүстік Американың барлық бөлігін, сондай-ақ Испанияның Кариб теңізі мен Тынық мұхитындағы иеліктерін қоса аннексиялайды. Конфедерацияға Драканың үлкен көмегі Азамат соғысындағы Одақтың жеңісін болдырмайды. Тайпин көтерілісі сәтті аяқталады, бірақ әлсіреген Қытай көп ұзамай үлкен аумақтарды беріп, ақырында Жапонияның протектораты болады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа одақтастарға қосылып, Дракалар Осман және Болгар жерлерін, содан кейін Қытайдан, Ауғанстаннан және құлап бара жатқан Ресей империясынан Орталық Азияның көп бөлігін басып алады.
Draka culture draws heavy inspiration from the Mughal Empire as well as classical antiquity. English is the only legally spoken language, and the Draka accent is described as being difficult for foreigners to imitate, with some Afrikaans influence. The economy is heavily dominated by cartels known as Combines, though there is also a considerable small business private sector. The Draka currency is known as the Auric. The majority of the Domination’s free population owns at least one or two slaves. Indeed, subject races are estimated to comprise 90% of the Domination’s territory; slaves, or “Serfs,” have no rights and are thus viewed less as living beings and more as expendable fodder, to be used for a variety of purposes. Politically, the Domination is ruled by a parliament of elected senators chosen by the Citizens through a fair vote, which in turn conduct a vote among themselves to appoint an “Archon,” or head of state, who serves for a four year term. Citizens have a considerable degree of free speech, but any fundamental criticism of the State or the slave system is forbidden. While originally, Serfs were black Africans and citizenship was open to all white individuals, the Draka eventually began to see themselves as the one true Master Race; all non Draka existed now as threats to be subjugated. Due to a societal fixation on military training from infancy, Draka citizen soldiers are depicted as being the equal of several elite enemy soldiers in combat; they give no quarter in battle and all prefer death to capture. The rest of the army is filled out by slave troops, known as Janissaries, who are less well equipped but still formidable. Having leveraged conquered natural resources to offer research grants and incentives, Draka technology is shown to progress more rapidly than technology in reality; their military equipment is several decades ahead of their opponents, and by later books in the series includes genetically modified animals, combat spacecraft, and advanced computer viruses. Over the course of the 19th century, the Draka conquer and enslave all of Africa, starting with Egypt during the Napoleonic Wars and ending with the Congo. Other world powers are likewise much more expansionist in this timeline, with Brazil seizing much of South America, Gran Colombia never breaking up, and the United States eventually annexing all of North America as well as Spain's Caribbean and Pacific possessions. Massive Draka aid to the Confederacy fails to avert a Union victory in the Civil War. The Taiping Rebellion succeeds, but a weakened China soon cedes large territories and eventually becomes a protectorate of Japan. Joining the Allies of World War I, the Draka seize Ottoman and Bulgarian lands and then much of Central Asia from China, Afghanistan, and the collapsing Russian Empire.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
"Марш арқылы Грузия" сериясының бірінші кітабы Еуразия соғысы кезінде өтеді. Азамат соғысынан әлсіреген және Доминациямен шекараларын нығайтуға тырысқан КСРО, Кавказдағы неміс әскеріне Драка шабуылы жасамас бұрын нацистік басқындылыққа ұшырайды. Екі тараптың да қару-жарағы біздің әлемімізге қарағанда озық, реактивтік және ракеталық ұшақтар, сонымен қатар жаңа бронетранспортты машиналар бар, бірақ Драканың қару-жарағы жоғары басымдыққа ие. Еуропа елдерінің көпшілігі нацистік партияның жасаған қылмыстарынан кейін немістермен бірігуге құштар емес болғандықтан, Дракалар соңында құрлықтық Еуропаның барлығын жаулап алады. Осы уақытта, Қытайдың қалған бөлігін бағындырған жапондық күштер АҚШ-қа назар аударады, Тынық мұхитындағы иеліктерін басып алып, Солтүстік Америкаға шабуыл жасайды. АҚШ Еуропада екінші фронт ашпайды және соңында Жапонияға қарсы күрестің бағытын өзгертеді. Дракалар жапондықтардың басып алған Қытай және Кореясын жаулап алады, ал соғыс 1945 жылы бірнеше неміс және жапон қалалары мен базалары ядролық қарумен жойылған кезде аяқталады. Әлемдегі қалған еркін елдер Демократия одағына қосылады, Ұлыбритания босқындармен толып, Драка шабуылына қарсы нығайтылады. Екінші кітабы, "Жымыл астында", Драка билігіндегі Еуропаны бейнелейді. Дракалар құлдықтың заманауи әдістерін қолданып, кез келген қарсылықты қатыгездікпен басып, ескі институттарды жояды. Олардың әдістері Барселона қаласына термоядролық қару қолдануды да қамтиды. Үшінші кітап "Тас иттің" атымен белгілі. Онда Драка мен Одақ арасындағы суық соғыс, Ұзаққа созылған күрес деп аталады. Сонымен қатар, Одақ Дракадан дезертирлерді жалдауға күш салады, бірақ олардың саны аз. 1970 жылдары Одақтың индуист ұлтшыл партиясына қарсы жасырын операциясының ашыққа шығуы Үндістанның Одақтан ресми түрде бөлінуіне әкеледі, бірақ бір аптадан кейін Дракалар оны жаулап алып, құл етеді. Дегенмен, ұзақ мерзімді тенденциялар Одаққа жағымды болып көрінеді; оның үлкен экономикасы мен еркін халқы физика және компьютерлік зерттеулерде артықшылық береді. Екі тарап та күтілетін Соңғы соғыс үшін супер қару жасайды; Одақ кез келген Драка соғыс машиналарын соғыс жағдайында өзін-өзі жоюға мәжбүрлейтін күрделі компьютерлік вирусты жасайды, сонымен қатар толық жеңіліс жағдайында Альфа Центаврға қашуға дайын "Жаңа Америка" атты ғарыш кемесін құрыстырады. Дракалар биологиялық ғылымда озық; құлдарға тәжірибе жасау арқылы Драка генетиктері "Тас иттің" вирусын жасайды, ол ВИЧ-тың ауыр алынған түрі, ол зардап шеккендерде кісі өлтіруге ұқсас ақырықсыз қызығушылықты тудырады, олар Одақтың жетекшілерінің көпшілігін жұқтырады. Вирустың құпиялылығы бұзылып, ашыққа шығуына жол бермеу үшін Доминация оны Одаққа қарсы күтпеген шабуылда қолданады. Нәтижесіндегі соғыс екі тараптан да жүздеген миллион адамның өмірін құрбан етеді, Одақ тар жеңіліске ұшырайды; Драка Архоны Эрик фон Шракенберг пен Командир Фредерик ЛаФардж арасындағы келісім қалған Одақ қызметкерлеріне ғарыш кемесін іске қосуға мүмкіндік береді. Дракалар Жерді жаулап алады, ол бір жылдық ядролық қыс салдарынан қирап қалған. Қалған барлық еркін адамдар құл болады немесе шектеулі Драка азаматтығына ие болады, бұл олардың балаларына соңында дауыс беруге және әскерге қосылуға мүмкіндік береді. Доминация соңында "Соңғы қоғамды" орнатады, осылайша күн жүйесіндегі билігін нығайтады. Көп ұзамай, бастапқы адамдар жаңадан пайда болған Homo Drakensis-пен ауланып, жойылды, содан кейін олар генетикалық тұрғыдан құлшынысқа бейімделген және Драканың "Үстем нәсілімен" араласа алмайтын Homo Servus деп аталатын түрдің жаңа нұсқасын жасайды. Тек бірнеше оқшауланған адамдар тобы ғана тірі қалған, олар тас дәуірінде өмір сүреді, ал олардың бұрынғы отандары Дракалардың аң аулау қорықтары ретінде пайдаланылады. Төртінші роман, "Дракон", 2442 жылы басталады, онда құрт тесігі технологиясын зерттеу, яғни "Молехол" технологиясы, Жер мен Альфа Центаврдағы Самотраки Одағының колониясы арасындағы алшақтықты жою үшін қажет, бір Дракенсис пен Одақтың киборгын 1995-2000 жылдары Драканың болмаған баламалы әлеміне жібереді. Бастапқы уақыт сызығында Драка Альфа Центаврдан келген Одақтың құрт тесігі арқылы жасаған шабуылын қиындықпен тойтарады, ал баламалы уақыт сызығында Киборг Драканың құрт тесігін қайта ашуына және басып кіруіне жол бермейді. Басып кіргендерден алынған технологияны пайдаланып, баламалы Жер Драканың келесі шабуылына дайындала бастайды.
Қабылдау
Де Витт Дуглас Килгор осы сериалды әскери фантастика жанрынан "ойға қоятын" туындының мысалы ретінде сипаттады. Фредерик Смолер сериалды "көңілді қозғайтын", "жайсыз" және "мүмкін, ең бір құбылатын антиутопиялық балама тарих" деп атады, сондай-ақ Стирлингті басқа авторлар "қорқып шегінетін" қараңғы, баламалы сценарийді бейнелеудегі батылдығы үшін жоғары бағалады.
Сын
Смолер сериал "экономикалық тиімді құлдық мүмкін емес деген сенімді тұжырымдарға негізделген, оның ықтималдығына қатысты ашулы наразылықтар тудырды" деп атап өтті. Оған осы сын туралы сұрақ қойғанда, Стирлинг былай деп жауап берді: "Доминацияның болуы мүмкін емес екенін 'дәлелдеуге' арналған шағын интернет индустриясы бар. Мен мұны мақтау деп есептеймін. Қанша адам вампирлер мен қасқыр адамдардың жоқ екенін ұзақ дәлелдеуге тырысады?" Стирлингтің Дракаларды баяндаушы тұлғалар ретінде пайдалануы, оның оларға қандай да бір симпатиясы бар деген айыптауларға (мысалы, "Ғылым фантастикасы энциклопедиясында" оның жазбасында) әкелді, бұл оны қынжырды. Ол Драка сериясын "соңғы бірнеше ғасырдың барлық жағдайлары ең нашар жағдайда аяқталған деп есептеген" дистопия ретінде сипаттайды.
There's a small internet industry of 'proving' that the Domination couldn't happen. I consider this a complement How many people go on at great length trying to prove that vampires and werewolves don't exist? Stirling's use of the Draka as point of view characters has led to accusations that he has some sympathy with them (for example, in his entry in The Encyclopedia of Science Fiction), to his dismay. He describes the Draka series as dystopias based on "suppos[ing that] everything had turned out as badly as possible, these last few centuries."
Талдау
Смолер Драка қоғамын популистік, расистік, гедонистік және христиандықтан кейінгі, ал жалпы алғанда "либералды емес заманауилықтың" көрнекті мысалы ретінде сипаттады. 2000 жылы осы серия BDSM субмәдениетіне қатысты интернеттік сайтқа, "Қожайындар құлдарын нөмірлеп тіркеуге мүмкіндік беретін Қожайын/құл тізіліміне" әсер етті.