Қалталық компьютерлер тарихы және түрлері

Кіріспе

Компьютердің ескірген түрі, смартфонға ұқсас, ПТК (жеке цифрлық көмекші) класы.

Pocket PC (P/PC, PPC) – Windows Mobile немесе Windows Embedded Compact операциялық жүйесінде жұмыс істейтін және қазіргі заманғы үстел компьютерлерінің кейбір мүмкіндіктеріне ие жеке цифрлық көмекшінің (PDA) класы. Microsoft компаниясы бұл атауды 2000 жылы Palm size PC санатын қайта брендтеу ретінде енгізді. Кейбір құрылғыларда телефон және деректермен жұмыс істеу мүмкіндіктері де болды, олар Pocket PC Phone Edition деп аталды. Windows "Смартфон" – сенсорлық экраны жоқ немесе қарапайым телефондарға арналған Windows CE негізіндегі тағы бір платформа. 2010 жылға қарай Microsoft Pocket PC спецификациясына сәйкес келетін қолға ұсталатын құрылғылар үшін мыңдаған қосымшалар болды, олардың көпшілігі тегін таратылды. Microsoft стандартына сай Pocket PC құрылғыларын GPS қабылдағыштары, штрих-код оқығыштары, RFID оқығыштары және камералар сияқты көптеген қосымша құрылғылармен пайдалануға болады. 2007 жылы Windows Mobile 6.0 пайда болғаннан кейін Microsoft Pocket PC атауын жаңа атау жүйесімен алмастырды:
Windows Mobile Classic (бұрын Pocket PC): телефондық мүмкіндігі жоқ құрылғылар;
Windows Mobile Professional (бұрын Pocket PC Phone Edition): телефондық мүмкіндігі және сенсорлық экраны бар құрылғылар;
Windows Mobile Standard (бұрын Смартфон): телефондық мүмкіндігі бар, бірақ сенсорлық экраны жоқ құрылғылар. Pocket PC 2010 жылы Windows Phone-мен ауыстырылды, бірақ Windows NT ядросына негізделген нұсқалардың шығуына қарамастан, олар 2007 жылғы iPhone және Android телефондарымен бәсекелесе алмады, соның салдарынан телефонсыз Pocket PC-ге деген қызығушылық азайды.

Тарих

Pocket PC – бұрынғы калькулятор өлшемді компьютерлердің эволюциясы. 1970 жылдары қарапайым бизнес және ғылыми қолданбаларды орындай алатын, пернелермен бағдарламаланатын калькуляторлар қолжетімді болды. 1982 жылы Hewlett Packard компаниясының HP 75 моделіне 1 жолды мәтіндік дисплей, әріп-сандық пернетақта, HP BASIC тілі және негізгі PDA мүмкіндіктері енгізілді. HP 95LX, HP 100LX және HP 200LX сериялары PC-ге үйлесімді MS DOS компьютерін графикалық дисплеймен және QWERTY пернетақтасымен бірге алақанға сыятын форматта ұсынды. HP OmniGo 100 және 120 DOS негізіндегі PC/GEOS жүйесінде қалам мен графикалық интерфейсті пайдаланды, бірақ АҚШ-та кеңінен таралмады. HP 300LX Windows CE операциялық жүйесінде алақанға сыятын компьютер құрды. Palm size PC (PsPC) – физикалық пернетақтасы жоқ, қолмен ұсталатын компьютерлерге қарағанда кіші Windows CE PDA-сының Microsoft компаниясы берген ресми атауы. 1998 жылдың қаңтар айында бұл класс "Palm PC" деп жарияланды, бұл Palm Inc. компаниясының сотқа шағымдануына себеп болды, содан кейін атау шығарылмас бұрын Palm size PC-ге өзгертілді. Бұл құрылғылар қолмен ұсталатын ПК-ға ұқсас болды және Windows CE-де жұмыс істеді, бірақ бұл нұсқасы шектеулі болды және Pocket Microsoft Office, Pocket Internet Explorer, ActiveX және басқа да құралдардан мүлдем құрылды. Оның басты бәсекелесі PalmPilot және Palm III болды. Техникалық сипаттамаға сәйкес, Palm өлшемді компьютерлер SuperH SH3 процессорларын және MIPS архитектурасын қолданды. "Алақанға сыятын компьютер" термині PalmPilot сияқты Microsoft-қа тікелей қатысы жоқ, ұқсас құрылғылардың жалпы атауы ретінде де қолданылды. Microsoft-тың қолмен ұсталатын компьютерлері мен Palm өлшемді компьютерлері Palm-ға қарағанда нарықта үлкен жетістікке жете алмады, пайдаланушылар Windows CE бағдарламалық жасақтамасын пайдалану қиын екеніне және құрылғылардың өзі тым қалың екеніне шағымданатын. 2000 жылдың 19 сәуірінде Microsoft компаниясы бәсекеге қабілеттілігін арттыру және Palm құрылғыларымен күресу үшін жаңартылған интерфейске ие Pocket PC-ні ұсынды. Pocket PC Windows CE 3.0 нұсқасының толыққанды жаңа мүмкіндіктеріне негізделген. HP, Casio және Compaq 2000 жылы Pocket PC құрылғыларын шығарған алғашқы OEM өндірушілері болды. Palm size PC-дегі таныс Windows интерфейсі Pocket PC-дегі арнайы жасалған интерфейске ауыстырылды. Windows Mobile 2003-тің шығуына дейін үшінші тараптық бағдарламалық жасақтама Microsoft-тың eMbedded Visual Tools, eMbedded Visual Basic (eVB) және eMbedded Visual C (eVC) құралдарын пайдалана отырып жасалды. eVB бағдарламаларын әдетте NS Basic/CE-ге немесе Basic4ppc-ге оңай түрлендіруге болады. 2007 жылы Pocket PC атауы толығымен алынып тасталды. Pocket PC Phone Edition Windows Mobile Professional аталды; Смартфон Windows Mobile Standard болды; ал классикалық, телефоны жоқ Pocket PC (сол кезде ол нарықтағы ерекше құрылғыға айналды) Windows Mobile Classic аталды. Pocket PC/Windows Mobile операциялық жүйесі 2010 жылдың 15 ақпанында Windows Phone-мен алмастырылды, ол сол жылы Mobile World Congress көрмесінде жарияланды. Windows Phone 7-ге жаңарту үшін ескі аппараттық құралдар ресми түрде қолдау алмады. Сонымен қатар, Windows Mobile үшін қол жетімді мыңдаған қолданбалардың ешқайсысы Windows Phone-да өзгеріссіз жұмыс істемеді.

The Pocket PC was an evolution from prior calculator sized computers. Keystroke programmable calculators which could do simple business and scientific applications were available by the 1970s. In 1982, Hewlett Packard's HP 75 incorporated a 1 line text display, an alphanumeric keyboard, HP BASIC language and some basic PDA abilities. The HP 95LX, HP 100LX and HP 200LX series packed a PC compatible MS DOS computer with graphics display and QWERTY keyboard into a palmtop format. The HP OmniGo 100 and 120 used a pen and graphics interface on DOS based PC/GEOS, but was not widely sold in the United States. The HP 300LX built a palmtop computer on the Windows CE operating system. Palm size PC (PsPC) was Microsoft's official name for Windows CE PDAs that were smaller than Handheld PCs by the lack of a physical keyboard. The class was announced in January 1998 originally as "Palm PC" which provoked a lawsuit by Palm Inc., and the name changed soon afterwards to Palm size PC before release. These devices were similar to the Handheld PC and also ran Windows CE, however this version was more limited and lacked Pocket Microsoft Office, Pocket Internet Explorer, ActiveX and some other tools. Its main competitor was the PalmPilot and Palm III. According to the specification, Palm size PCs use SuperH SH3 processors and MIPS architecture. The term "palm sized PC" was also used as a generic term of similar such devices that are not necessary connected to Microsoft, such as the PalmPilot. Microsoft's Handheld PCs and Palm size PCs did not gain much success in the markets compared to Palm, with users complaining the Windows CE software were hard to use and the devices themselves were thick. On April 19, 2000, Microsoft introduced Pocket PC with a revamped interface and to better compete against the popular Palm devices. The Pocket PC was based on the all new version 3.0 of Windows CE. HP, Casio and Compaq were the first OEMs with Pocket PC devices in 2000. The familiar desktop Windows UI from Palm size PCs was removed in favor of a more tailored interface on Pocket PCs. Prior to the release of Windows Mobile 2003, third party software was developed using Microsoft's eMbedded Visual Tools, eMbedded Visual Basic (eVB) and eMbedded Visual C (eVC). eVB programs can usually be converted fairly easily to NS Basic/CE. or to Basic4ppc. In 2007 the Pocket PC name was dropped altogether. The Pocket PC Phone Edition became Windows Mobile Professional; the Smartphone became Windows Mobile Standard; and the classic phone less Pocket PC (which by now had become a niche) became Windows Mobile Classic. The Pocket PC/Windows Mobile OS was superseded by Windows Phone on February 15, 2010, when the latter was announced at Mobile World Congress that year. No existing hardware was officially supported for a Windows Phone 7 upgrade. Additionally, not a single one of the thousands of apps available for Windows Mobile would run unaltered on Windows Phone.

Windows Mobile 6.5 бағдарламасы

Windows Mobile 6.5 құрылғысы алғаш рет 2009 жылдың қыркүйегінде таныстырылды. 2009 жылдың шілдесінде нақты құрылғыларға арналған ROM нұсқалары жарияланды. Mobile 6.5 жүйесіне арналған жалпы ROM бейнелері ресми түрде таратылатын және тегін жүктеуге қолжетімді әзірлеушілер жиынтығының құрамында бар. Windows Mobile 6.1 іске қосылатын бірнеше телефонды Windows Mobile 6.5 нұсқасына жаңартуға болады.

Windows Mobile 6.1 бағдарламасы

Microsoft-тың Windows Mobile 6.1 2008 жылдың 1 сәуірінде жарияланды және SMS сияқты дереу хабар алмасу мүмкіндігін ұсынды. Windows Mobile 6.1 Windows CE 5 негізінде салынған.

Windows Mobile 6 жүйесі

Microsoft-тың Windows Mobile 6, ішкі кодтық атауы "Crossbow", 2007 жылдың 12 ақпанында Microsoft компаниясымен ресми түрде жарияланды. Mobile 6 әлі де Windows CE 5 негізінде құрылған және іс жүзінде Windows Mobile 5-тің жаңа дизайны ғана болды. Mobile 6-мен бірге Microsoft-тың жаңа атау жүйесі де енгізілді, соның салдарынан құрылғылар енді Pocket PC деп аталынбады: телефон функциясы жоқ құрылғылар Windows Mobile Classic, ал телефон функциясы бар құрылғылар Windows Mobile Professional деп аталды.

Windows Mobile 5 жүйесі

Windows Mobile 5 Pocket PC-ге арналған Windows CE 5-ке негізделген және Windows Mobile 2003-тен көптеген түзетулер мен жақсартуларды қамтиды. Операциялық жүйенің бұрынғы нұсқаларын қолданатын қалталық компьютерлер пайдаланушы орнатқан қолданбалар мен деректерін көбінесе оперативтік жадыда сақтайтын, сондықтан батареясы толық түсіп қалған жағдайда құрылғы барлық деректерін жоғалтатын. Windows Mobile 5.0 бұл мәселені барлық пайдаланушы деректерін тұрақты (флэш) жадыда сақтау арқылы шешті, оперативтік жадты тек қолданбаларды іске қосу үшін пайдалануға мүмкіндік берді, дәл үстел компьютеріндегідей. Осының нәтижесінде Windows Mobile 5.0 Pocket PC құрылғыларында бұрынғы құрылғыларға қарағанда көбінесе флэш жады көбірек, ал оперативтік жады азырақ болды.

Windows Mobile 2003 бағдарламасы

Windows Mobile 2003 Windows CE.NET 4.2 операциялық жүйесінен тұрды, ол көптеген танымал десктоптық қолданбалардың, соның ішінде Microsoft Outlook, Internet Explorer, Word, Excel, Windows Media Player және басқаларының кішірейтілген нұсқаларымен бірге келді. Windows Mobile 2003 екінші нұсқасы бастапқы Windows Mobile 2003 нұсқасында болған мүмкіндіктерге қоса, жергілікті түрде ландшафтық режимді, шаршы экранды және VGA қолдауын қосты, сондай-ақ басқа түзетулер мен өзгерістер енгізді.

Мешіт компьютері 2000

Pocket PC 2000 2000 жылдың сәуір айында шығарылды және Windows CE 3.0 жүйесінде жұмыс істеді. Pocket PC 2000 Microsoft Office-тің мобильді нұсқасын қамтыды, оның ең маңызды мүмкіндігі – Excel файлдарын құпия сөзбен қорғау еді.

Жеңіл компьютер 2002

Pocket PC 2002 2001 жылдың қазан айында жарық көрді және оның алдыңғы нұсқасы сияқты Windows CE 3.0 жүйесінде жұмыс істеді. Кейбір Pocket PC 2002 құрылғылары "Phone Edition" нұсқасы ретінде де сатылды, олар PDA мүмкіндіктерімен қатар ұялы телефонның да мүмкіндіктерін ұсынды.

Сатушылар

Pocket PC бренді іске қосылғанға дейін, сол формадағы Windows негізінде жұмыс істейтін Palm өлшемді компьютерлер деп аталатын басқа құрылғылар да болды. Бұл құрылғылар Windows CE 2.0–2.11 жүйесінде жұмыс істеді және интерфейсі Windows 95 сияқты Windows жүйесінің сол кездегі десктоптық нұсқаларына ұқсас болды. Олардың біріншісі 1998 жылдан бастап Everex Freestyle, сонымен қатар HTC Kangaroo деп те аталады. Басқа мысалдарға Casio Cassiopeia E 10/E 11, Compaq Aero 1500/1520, Philips Nino және HP Jornada 420/430 кіреді. Pocket PC құрылғыларын бірнеше компания өндірді және сатты; негізгі өндірушілерге HP (iPAQ және қазір тоқтатылған Jornada брендтерімен), Toshiba, Acer, Asus, Dell (қазір тоқтатылған Axim брендімен), Fujitsu Siemens, E TEN, HTC және ViewSonic кіреді. 2003 жылдың ортасында Gateway Computers және JVC Pocket PC шығаратынын жариялады, бірақ өнім шығарылғанға дейін жобалар тоқтатылды. 2003 жылы бағалар жоғары деңгейдегі модельдер үшін шамамен 800 доллардан, олардың кейбіреулері ұялы телефондармен біріктірілген, ал төмен деңгейдегі модельдер үшін 200 долларға дейін болды. 2004 немесе 2005 жылдың басында 100–200 долларлық модель шығарылатыны туралы әңгімелер тарады, бірақ жаңа ғана шығарылған Pocket PC үшін ең төмен баға 300 доллардан төмен болған жоқ. 2003–2004 жылдары көптеген компаниялар нарықтың төмендеуіне байланысты PDA құрылғыларын сатуды тоқтатты. Viewsonic және Toshiba сияқты ірі компаниялар жаңа Pocket PC құрылғыларын шығаруды тоқтатты. O2, T Mobile және Orange сияқты компаниялар ұялы телефониясы бар (смартфон) Pocket PC құрылғыларын сатты. Пайдаланушылар SIM-картаны орнатып, қадамдық нұсқауды орындап, SIM-картадағы контактілерді адрес кітабына енгізе алады. Мысалы, O2 компаниясының Xda немесе T Mobile компаниясының MDA Compact құрылғылары. Бұл құрылғылардың екеуі де телефон операторының логотипімен белгіленген, бірақ оларды басымдықты иеленетін Pocket PC өндірушісі HTC жасаған. Тұтынушылар нарығындағы ең танымал жоғары деңгейдегі Pocket PC құрылғыларының бірі Dell Axim x51v болды, ол 2007 жылы тоқтатылды. Оның техникалық сипаттамалары: 3,7 дюймдік түсті TFT VGA дисплейі 640x480 ажыратымдылығымен, 624 МГц жиілігінде жұмыс істейтін Intel XScaleTM PXA270 процессоры, 336 МБ жад (256 МБ флэш-жад, 64 МБ SDRAM), интеграцияланған 802.11b және Bluetooth 1.2, 16 МБ бейне жады бар интеграцияланған Intel 2700G мультимедиа үдеткіші. CompactFlash Type II және SD слоттары арқылы кеңейтуге болады (SDIO Now!, SDIO және MMC карталарын қолдайды). Оған 1100 мАч ауыстырылатын батарея кіреді (шамамен 4–6,5 сағат, 2200 мАч батарея да қолжетімді). Кейбір Pocket PC құрылғыларында жиі ұялы телефон функционалдығымен біріктірілген GPS интеграцияланған. Телефониясы бар Pocket PC құрылғылары Windows Mobile Smartphone Edition құрылғыларынан бірнеше жағынан ерекшеленеді, соның ішінде соңғысында сенсорлық экранның болмауы. Қазіргі кезде GPS интеграцияланған Pocket PC құрылғыларының мысалдары: Fujitsu Siemens Pocket Loox N560, VGA экраны және интеграцияланған SiRF Star III GPS бар жоғары деңгейдегі Pocket PC; HTC TyTN, сырғымалы клавиатурасы бар кішкентай коммуникатор; HP hw6945 және HP iPAQ hw6515, интеграцияланған сандық тақтасы, GPS және GSM/GPRS телефониясы бар; QTek 9000 деп аталатын HTC Universal (түрлі телекоммуникациялық компаниялар Orange SPV M5000, T mobile MDA Pro, Vodafone VPA IV, O2 Xda Exec, i Mate JasJar, Dopod 900 деп атаған). Pocket PC нарығына жаңадан кірген Palm компаниясы Windows Mobile 5.0 негізінде және интеграцияланған телефониясы бар Treo 700w/wx сияқты құрылғыларды сатты. Бұған дейін Palm тек өзінің Palm OS жүйесінде жұмыс істейтін PDA құрылғыларын ғана өндірді (Palm Treo-ның алғашқы нұсқалары да осылай болды), Pocket PC-нің Windows Mobile жүйесіне танымалдылығын жоғалтқанша. 2006 жылға қарай HTC басқа компаниялар үшін (HP және O2 қоса алғанда) Windows Mobile телефонына қосылған құрылғылардың 80% дейін, сондай-ақ көптеген телефонсыз Pocket PC құрылғыларын (Dell, HP және Fujitsu Siemens сияқты компаниялар үшін) өндірді. HTC енді өзінің брендімен, сондай-ақ Dopod брендімен Windows Mobile құрылғыларын сата бастады.

Before the Pocket PC brand was launched, there were other Windows based machines of the same form factor called Palm size PCs. These devices ran Windows CE 2.0–2.11 and had an interface that was similar to the then current desktop versions of Windows like Windows 95. The first of these was the Everex Freestyle, also known as HTC Kangaroo, from 1998. Other examples include Casio Cassiopeia E 10/E 11, Compaq Aero 1500/1520, Philips Nino and HP Jornada 420/430. Pocket PCs were manufactured and sold by several different companies; the major manufacturers include HP (under the iPAQ and now defunct Jornada brands), Toshiba, Acer, Asus, Dell (under the now defunct Axim brand), Fujitsu Siemens, E TEN, HTC, and ViewSonic. In mid 2003, Gateway Computers and JVC announced they would release Pocket PCs, but the projects were discontinued before a product was released. Prices in 2003 ranged from around $800 for the high end models, some of which are combined with cell phones, to $200 for low end models. A $100–$200 model was rumored to be released within 2004 or early 2005, although the lowest price for a just released Pocket PC never went under $300. Many companies ceased to sell PDA's by 2003–2004 because of a declining market. Major companies such as Viewsonic and Toshiba stopped producing new Pocket PCs. Companies like O2, T Mobile and Orange were marketing Pocket PCs that have integrated mobile telephony (smartphones). All users have to do is put in the SIM card and follow the wizard, to put their SIM contacts in the address book. An example is O2's Xda, or T Mobile's MDA Compact. Both of these devices, while bearing the phone operator's logo, are manufactured by the dominant Pocket PC manufacturer HTC. One of the more popular high end consumer market Pocket PCs was the Dell Axim x51v, which was discontinued in 2007. Hardware specs included 3.7" color TFT VGA display with 640x480 resolution, Intel XScaleTM PXA270 processor at 624 MHz, 336 MB of memory (256 MB flash, 64 MB SDRAM), integrated 802.11b and Bluetooth 1.2, integrated Intel 2700G multimedia accelerator with 16 MB video memory. Expansion was possible via CompactFlash Type II and SD slots (supporting SDIO Now!, SDIO and MMC cards). Included is a 1,100 mAh user replaceable battery (est. 4–6.5 hours, 2200 mAh also available). Some Pocket PCs featured integrated GPS often combined with mobile phone functionality. Pocket PCs with built in telephony differ from Windows Mobile Smartphone Edition devices in several respects, including the lack of a touchscreen on the latter. Some examples of current Pocket PCs with GPS integrated are the Fujitsu Siemens Pocket Loox N560, a high end Pocket PC with a VGA screen and an integrated SiRF Star III GPS; the HTC TyTN, a small communicator with integrated slide in keyboard; the HP hw6945 and HP iPAQ hw6515 with integrated thumb board, GPS and GSM/GPRS telephony; the HTC top of the line Universal, branded as the QTek 9000 (also branded by various telecommunications companies as the Orange SPV M5000, T mobile MDA Pro, Vodafone VPA IV, O2 Xda Exec, i Mate JasJar, Dopod 900). A newer entrant into the Pocket PC market was its rival Palm, which sold devices like the Treo 700w/wx based on Windows Mobile 5.0 and featuring integrated telephony. Previous to this, Palm only produced PDAs running its own Palm OS (as did the first versions of the Palm Treo) before it was losing popularity to Pocket PC's Windows Mobile. HTC manufactured up to 80% of all phone enabled Windows Mobile devices for other companies (including HP and O2), as well as many non phone Pocket PCs (for companies such as Dell, HP and Fujitsu Siemens) as of 2006. HTC was by now marketing Windows Mobile devices under their own brand, as well as that of Dopod.