Кіріспе
Чилидің халық музыкасы тобы Quilapayún (kilapaˈʝun) – Чилидің халық музыкасы тобы және Nueva Canción Chilena қозғалысы мен жанрының ең ұзаққа созылған және ең ықпалды өкілдері. 1960-шы жылдардың ортасында құрылған бұл топ Сальвадор Альенде бастаған Халықтық Бірлік үкіметі кезінде елдің танымал музыкасында болған төңкеріспен тығыз байланысты болды. Құрылғалы бері және соңғы қырық жылдық тарихында, Чилиде де, Франциядағы ұзақ жылдық эмиграция кезеңінде де, топ құрамы мен туындыларының тақырыбы мен мазмұны өзгерістерге ұшырады. Қазіргі және бұрынғы жетекшілермен туындаған қайшылықтар нәтижесінде екі жеке Quilapayún тобы құрылды: біреуі Чилиде (Quilapayún Histórico), екіншісі Францияда (Quilapayún France).
Quilapayún (kilapaˈʝun) are a folk music group from Chile and among the longest lasting and most influential ambassadors of the Nueva Canción Chilena movement and genre. Formed during the mid 1960s, the group became inseparable with the revolution that occurred in the popular music of the country under the Popular Unity Government of Salvador Allende. Since its formation and during its forty year history both in Chile and during its lengthy period of exile in France the group has seen modifications to its personnel lineup and the subject and content of its work. Controversy regarding irreconcilable differences with the current and former group directors led to the division into two distinctive Quilapayún ensembles; one in Chile (Quilapayún Histórico) and one in France (Quilapayún France).
Тарих
Quilapayún 1965 жылы Хулио Нумхаузер және ағайынды Хулио мен Эдуардо Карраско халық музыкасы триосын құрғанда пайда болды, оларды мапуче тілінде (Мапудунгун – қазіргі Чилидің оңтүстігіндегі араукандықтардың тілі) жай ғана "үш сақалды адам" (Quila Payún) деп атады. Олардың алғашқы қоғамдық өнер көрсетулері Чили университетінде (Вальпараисо), олардың алғашқы музыкалық директоры Анхель Парра (Виолета Парраның ұлы) ұйымдастырды. 1966 жылы топ Анд музыкасы және мүшелерінің қара пончоларымен танылды, ол топтың таңбасына айналды. Осы кезеңде олар "Chile Múltiple" (Фольклордың бірінші ұлттық фестивалі) фестивалінде "La Guitarra de Oro" (Алтын гитара) жүлдесін жеңіп алды. Сондай-ақ, Анхель Парраның "El Pueblo" ("Халық") әніне жазылып, алғашқы жазбаларын жасады. 1966 жылы Вальпараисодағы өнер көрсетуде топ Виктор Харамен танысты, олармен көп жылдар бойы тығыз және жемісті өнерлік байланыс орнатты. Топтың өтініші бойынша Хара Quilapayún музыкалық директоры болды және топтың тәртібі мен сахналық өнері, музыканың стилі мен мазмұны бойынша жұмыс істеді. Хара оларды Odeon Records лейбліне ұсынды, онда олар бес LP жазды. Олардың алғашқы альбомы Quilapayún негізінен Анд музыкасынан тұрды, бірақ Анхель Парра, Виктор Хараның әндері және Эдуардо Каррасконың "La Paloma" және "El canto del cuculi" сияқты жаңа композициялары да енді. 1967 жылы Quilapayún Виктор Харамен бірлесіп "Canciones folklóricas de América" (Америка халық әндері) альбомын жазды. Осы уақытта Хулио Нумхаузер музыка стиліне байланысты даулардың нәтижесінде топтан кетіп, оның орнына Гильермо "Уилли" Оддо келді. 1967 жылы олар КСРО, Италия, Франция және Еуропаның басқа да аймақтарына гастрольдік сапар жасады және чилилік суретші және ақын Хуан Капрамен бірге LP жазды. 1968 жылы Quilapayún Ла Жотаның (Чили Коммунистік партиясы жастар ұйымы) жаңа лейблінің ашылуына қатысты. Көптеген коммерциялық лейблдердің таңғалуына орай, олардың "X Vietnam" альбомы, онда испан революциясының әндері бар, бүкіл елде сәттілікке жетті. Бұл альбом топтың тақырыбы мен эстетикасын қалыптастырды және прогрессивті жастар арасында үлкен қызығушылық пен жақтастар тудырды. Осы альбомның табысынан "Nueva Canción Chilena" (Жаңа Чили әні) қозғалысының бастауы болған DICAP (Discoteca del Cantar Popular) лейблі пайда болды. DICAP 1973 жылғы 11 қыркүйектегі әскери төңкеріске дейін 60-қа жуық музыкалық туынды жазды, бұл лейбльті тыйым салып, толығымен жойды. 1968 жылы Хулио Карраско саяси келіспеушіліктерге байланысты топтан кетіп, оның орнына Эрнан Гомес келді. Сол кезде олар әртүрлі университеттерде өнер көрсетті және Виктор Харамен бірге Сантьягода екі күндік алғашқы екі сағаттық шоу ұйымдастырды, ол үлкен жетістікке ие болды. 1969 жылы олар "Basta" LP-ін жазды, онда әлемнің әртүрлі аймақтарынан алынған әндердің эклектикалық және өте саяси жинағы болды, бұл "Жаңа Чили әнінің" негізгі элементі: оның интернационализмі. Бұл альбом топтың өз жұмысының мәні және социалистік іске берілгендігі туралы ұзақ мәлімдемесімен бірге шығарылды. Осы кезде Родольфо Парада да топқа қосылды. 1969 жылы олар Виктор Хараның "Pongo en tus manos abiertas" (Ашық қолдарыңа) альбомында "A Cochabamba Me Voy", "El Martillo" және "Movil Oil Special" сияқты әндерде қолдау көрсетті. Сондай-ақ, олар Харамен бірге "Primer Festival de la Nueva Cancion Chilena" (Жаңа Чили әнінің бірінші фестивалі) фестиваліне қатысты, онда олар бірлесіп "Plegaria a un Labrador" (Еңбекшіге дұға) әнін орындады, ол фестиваль сыйлығын жеңіп алды. Үш жылдан кейін Виктор Хара мен Quilapayún екі бөлек жолға түсті, ал Эдуардо Карраско топтың директоры болды. 1973 жылы оңшыл әскери төңкерістен кейін Quilapayún Францияға жер аударылды. Топ 15 жылдан астам Францияның Коломб қаласында қоныстанды. Олардың маңызды туындыларына Ікике қаласындағы атышулы қырғын туралы ауызша тарих, әндер мен аспаптар жинағы "Santa María de Iquique" (1970) және "El pueblo unido jamás será vencido" ("Халық, біріккен, ешқашан жеңілмейді") әні, авторы Quilapayún, ал музыкасы атақты чилилік әнші-ақын Серхио Ортега жазған ән кіреді.
Бөліну
Quilapayún-ның жолы жылдар бойы ішкі мәселелермен белгіленді, кейбір мүшелер кетіп, басқалары олардың орнын басты. 1987 жылы оның ең харизматикалық мүшесі Вилли Оддо Чилиге жақынырақ болу үшін Францияны тастап кетуге шешім қабылдады. Ол Аргентинада тұруды жөн көрді. 1988 жылдың қазан айында Пиночет референдум арқылы құлатылды. 15 жылдық жер аударылғаннан кейін Quilapayún Чилиге оралып, 1988, 1989, 1991 және 1992 жылдары гастрольдік концерттер берді. 1989 жылы Эдуардо Карраско Чилиге қайтты, ал топтың көп бөлігі Францияда тұрып, әлем бойынша өнер көрсетуін жалғастырды. 1991 жылдың қараша айында Вилли Оддо Сантьягода бір қылмыскердің қолынан қаза тапты. Родольфо Парада басқа мүшелердің рұқсатынсыз "Quilapayún" атауын тіркегеннен кейін, топтың тарихи мүшелері Парада мен Ванмен жұмыс істеуден бас тартты, нәтижесінде топ екіге бөлінді. Екеуі де Quilapayún атын және оның мұрасын өзіне тиесілі деп мәлімдеді, бұл келесі сот дауларына әкеп соқты. Чилидегі тарихи топтың құрамы 40 жылдық мерейтойын Чили, Латын Америкасы және Еуропа елдерінде концерттер өткізу арқылы атап өтті. Бұл бірлескен концерттер Inti+Quila деп жарнамаланды және насихатталды. Қазіргі "тарихи" құрамына Эдуардо Карраско, Рубен Эскудеро, Рикардо Венегас, Гильермо Гарсия, Исмаэль Оддо (Гильермо "Уилли" Оддоның ұлы), Хьюго Лагос, Эрнан Гомес, Карлос Квезада және Себастьян Квезада (Карлос ұлы) кіреді. 2007 жылдың 5 желтоқсанында Париж апелляциялық соты Парада мен Ван тобына "QUILAPAYÚN" атауын пайдалануға тыйым салды, әрбір бұзушылық үшін 10 000 евро айыппұл салынды. Бұл үкім 2009 жылдың 11 маусымында Жоғарғы апелляциялық сот (Cour de Cassation de Paris) тарапынан бекітілді. 2015 жылы топтың мансабы елу жылдық мерейтойына жетті, және екі топ та осы оқиғаны атап өтті. Парада тобы тамыздың соңында Сантьягода басқа белгілі чилилік әртістермен бірге үш ірі концерт берді, ал "тарихи" топ Сантьягодағы Паласио де ла Монеда алдында үлкен концерт ұйымдастырды және өз веб-сайтында Чили, Колумбия және Испаниядағы бірнеше мерейтойлық концерттер туралы хабарлады. 2015 жылдың қараша айында Чилидегі сауда белгісіне қатысты дау аяқталды, себебі Instituto Nacional de Patentes Industriales (INAPI) он үш жылдық сот процесінен кейін "Quilapayun" таңбасын пайдаланудың эксклюзивті құқығын Карраско басқаратын топқа берді.
Анықтамалар және басқа да көздер
Бөлім: Historia / 1965-1970 / Los Orígenes www.quilapayun.org 2006 ж.
Бөлім: Quilapayún дискографиясы www.trovadores.net 2006 ж.
Section: Discografía de Quilapayún of www. trovadores. net 2006