Кіріспе
Анакардия тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы. Автоматты таксобокс. |тас дәуірі = Кейінгі бор дәуірі |сурет = Pistacia lentiscus (еркек гүлдері).jpg |сурет сипаттамасы = Pistacia lentiscus |таксон = Pistacia |авторы = L. |бөлімшелер қатары = Түрлер |бөлімшелер = Мәтінге қараңыз |синонимдер = Terebinthus Mill. Бұл туыс шамамен 80 миллион жыл бұрын пайда болған деп есептеледі. Бұл Анакардия тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы. Өсімдіктер екі жынысты, олардың еркек және әйел ағаштары бөлек болады; көбейіп өмір сүру үшін популяцияда екі жыныс та болуы керек. Pistacia туысына жататын белгілі түрлерге P. vera, жеуге жарамды тұқымдары үшін өсірілетін фисташка; P. terebinthus, одан тербемент шайыры, терпентин алынады; P. lentiscus, өсімдік шайыры мастиканың көзі; және P. chinensis, қытай фисташкасы, сәндік ағаш ретінде қолданылады.
Automatic taxobox
|fossil range = Late Cretaceous
|image = Pistacia lentiscus (male flowers). jpg
|image caption = Pistacia lentiscus
|taxon = Pistacia
|authority = L.
|subdivision ranks = Species
|subdivision = See text
|synonyms = Terebinthus Mill. The genus is estimated to be about 80 million years old. It is a genus of flowering plants belonging to the family Anacardiaceae. The plants are dioecious, and have male and female trees independently; a viable population should have both sexes. Well known species in the genus Pistacia include P. vera, the pistachio, grown for its edible seeds; P. terebinthus, from which terebinth resin, a turpentine, is produced; P. lentiscus, source of the plant resin mastic; and P. chinensis, the Chinese pistache, cultivated as an ornamental tree.
P. vera геном
Иран мен Қытай ғалымдары фистак геномын жобалап жинады және 93 үй жануары мен 14 жабайы *P. vera* жемісінен, сондай-ақ түрлі жабайы *Pistacia* түрлерінен алынған 107 геномды қайта секвенирледі. Геномдық және транскриптомдық талдауларды интеграциялау арқылы кеңейтілген гендік отбасылар (мысалы, цитохром P450 және хитиназа) және стресске бейімделуге қатысқан жасмон қышқылы (JA) биосинтез жолы анықталды. Салыстырмалы популяциялық геномдық талдаулар фистак шамамен 8000 жыл бұрын өсірілгенін көрсетті, ал отандық өсіруге жауапты негізгі гендер ағаш пен тұқымның мөлшеріне қатысты, олар жасанды таңдауға ұшыраған.
Өсіру және пайдалану
Пистасье деп белгілі P. vera – Иранға тән кішкентай ағаш, оның жеуге жарамды тұқымдары үшін өсіріледі. Басқа түрлердің тұқымдары да көне заманда желінген, бірақ қазіргі кезде олардың коммерциялық құндылығы жоқ, тым кішкентай. Пистация туралы мәліметтер классикалық емес археологиялық қазбалардан және классикалық емес мәтіндердегі сілтемелер әрқашан осы басқа түрлердің біріне (көбінесе P. terebinthus) қатысты. P. terebinthus (теребинт) – Иран мен Батыс Жерорта теңізі елдеріне тән, терпентин алу үшін қолданылады. Ол Жерорта теңізінің шығыс елдерінде де көп кездеседі. Теребинт шайырының кейбір бактерияларды өлтіру қабілеті болғандықтан, ол ежелгі шарапты сақтау үшін кеңінен қолданылған. Иранның Загрос тауларында шарап жасаудың ең ерте мысалдарының бірінде археологтар б.з.д. 5400-5000 жылдар аралығында жүзім шырыны қалдықтары бар құмыраларда теребинт шайырының қалдықтарын тапты. P. lentiscus – Жерорта теңізі аймағындағы мәңгі жасыл бұта немесе кішкентай ағаш, ол мастика деп аталатын шайырды береді. P. chinensis (қытай фисташкасы) – осы туыстың ең қырысқа төзімді түрі, сәндік ағаш ретінде өсіріледі және жарқыраған қызыл күзгі жапырақтары үшін бағаланады.