Кіріспе

Мальва тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы – Мальваceae. Мақта өндірісі, өнеркәсіп, тарих және қолданысы туралы ақпарат. Автоматты taxobox
|image=Gossypium herbaceum 002. JPG
|image caption=Госсипиум гербацеум гүлі
|taxon=Gossypium
|authority=L. |display parents=2
|subdivision ranks=Түрлер
|subdivision=Мәтінде көрсетілген. |synonyms=
Erioxylum Rose & Standl. Ingenhouzia DC. Notoxylinon Lewton
Selera Ulbr. Sturtia R. Br. Thurberia A. Gray
Ultragossypium Roberty
|synonyms ref= – мальва тұқымдасының Gossypieae тайпасына жататын гүлді өсімдіктер туысы, одан мақта жиналады. Бұл өсімдік Ескі және Жаңа әлемнің тропикалық және субтропикалық аймақтарында таралған. Шамамен 50-ге жуық Gossypium түрі бар, бұл Gossypieae тайпасының ең ірі туысы болып табылады, және жаңа түрлер үздіксіз ашылуда. Мақта – адамзат қазір қолданатын негізгі табиғи талшық, ол әлемдік табиғи талшық өндірісінің шамамен 80% құрайды. Мақта өсірілетін аймақтарда, ол маңызды майлы дақыл және мал азығының негізгі ақуыз көзі болып табылады. Осылайша, мақта ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және сауда үшін, әсіресе Африка, Оңтүстік Америка және Азияның тропикалық және субтропикалық елдері үшін зор маңызға ие. Сондықтан, Gossypium туысы ғалымдардың ұзақ жылдар бойы назарын аударды. Gossypium туысының пайда болуы шамамен 5-10 миллион жыл бұрынға дейін соқталады. Gossypium түрлері тропикалық және субтропикалық аймақтардың құрғақ және жартылай құрғақ жерлерінде таралған. Әдетте бұталар немесе бұта тәрізді өсімдіктер, осы туыстың түрлері морфологиясы мен бейімделуі жағынан ерекше әртүрлі, Австралиядағы отқа төзімді, көп жылдық шөптесін өсімдіктерден бастап Мексикадағы ағаштарға дейін. Осы түрлерді селекциялық өсіру және будандастыру арқылы мақтаның көптеген сорттары жасалған. Жабайы мақта түрлерінің жәндіктерге және ауруларға төзімділік, құрғақшылыққа төзімділік сияқты пайдалы қасиеттерін негізгі коммерциялық түрлерге енгізу мақсатында тәжірибелер жүргізілуде. Мақта талшықтары табиғи түрде ақ, қоңыр, жасыл түстерде және олардың қоспаларында кездеседі.

Gossypium тұқымдасы

Gossypium anomalum Wawra & Peyr. Gossypium arboreum L. – ағаш мақта (Үндістан және Пәкістан)
Gossypium herbaceum L. – Левант мақта (Оңтүстік Африка және Араб түбегі)

Хоузингеня тұқымдасы

Gossypium raimondii Ulbr. – тетраплоидты мақтаның болжамды ата-бабаларының бірі, G. arboreum-мен қатар.
Gossypium thurberi Tod. – Аризона жабайы мақтасы (Аризона және Мексиканың солтүстігі).

Карпас тұқымдасы

Gossypium barbadense L. – Креол мақтасы/Теңіз аралы мақтасы (тропикалық Оңтүстік Америка)
Gossypium darwinii G. Watt – Дарвин мақтасы (Галапагос аралдары)
Gossypium hirsutum L. – Тау мақтасы (Орталық Америка, Мексика, Кариб теңізі және оңтүстік Флорида)
Gossypium mustelinum Miers ex G. Watt
Gossypium tomentosum Nutt. ex Seem – Мао немесе Гавай мақтасы (Гавай)

Sturtia тұқымдасы

Gossypium australe F. Muell (солтүстік-батыс Австралия)
Gossypium sturtianum J. H. Willis – Штурттың шөл гүлі (Австралия)