Кіріспе

Зеландиядағы саға, Нидерланды
биік кеме

Шығыс Шельда (Oosterschelde) – Нидерландының Зеландия провинциясындағы бұрынғы саға, солтүстікте Шувен-Дюивеленд және Толен, оңтүстікте Норд-Бевеленд және Зюйд-Бевеленд арасында орналасқан. Бұл сонымен қатар 2002 жылы құрылған Нидерландыдағы ең ірі ұлттық саябасының орны.

Бейне және тарих

Рим дәуірінде бұл Шелда өзенінің маңызды аузы болды. 1530 жылғы Сент-Феликс тасқынына дейін, ол Вестершельде өзенінің шығыс жағынан солтүстікке қарай ағып, Берген-оп-Зумнен сәл батысқа бұрылып, қазіргі Вердронкен-Ланд-ван-Раймерсвальдың солтүстік жиегі бойымен батысқа қарай ағып, содан кейін кеңейіп, сағаға ұласты. Кейіннен жоғалған осы жердің бір бөлігі қайта құрылды, Шелда өзенімен байланыс Крекрак деп аталатын тар арнамен шектелді, ол уақыт өте келе толып, кеме жүруге жарамсыз болды. 1867 жылы Крекрак теміржол насибымен жабылды, нәтижесінде Зюйд-Бевеланд аралы Солтүстік Брабанттың құрлығымен қосылды. Осы сәттен бастап Остершельде Шелдамен байланысын үзіп, енді саға ретінде қызмет етпейді. Шоувен-Дюивеленд пен Норд-Бевеленд арасында екі автомобильдік байланыс бар: батыста Остершельдедам және шығыста Зеланд көпірі.

Дауыл толқынынан қорғану және бөгет

1953 жылы Солтүстік теңізінде болған су тасқынынан кейін Остершельдеді бөгет және дауылға қарсы тосқауылмен жабу туралы шешім қабылданды. Остершельдекеринг (Шығыс Шелданың дауылдық толқындарға қарсы тосқауылы), Шшувен Дюивеланд пен Норд Бевеланд арасында орналасқан, Нидерландының үлкен бөлігін су тасқынынан қорғауға арналған 13 амбициялық «Дельта жұмыстарының» ең ірісі болып табылады. Төрт шақырымдық бөлігінде әдетте ашық тұратын, бірақ қолайсыз ауа райында жабылатын үлкен шлюздер орнатылған. Остершельдекеринг және Остердам 1986 жылы аяқталғаннан кейін, судың толқынының күші азайды, нәтижесінде таяп-басу биіктігінің айырмашылығы төмендеді. Соның салдарынан, сағалар енді табиғи түрде құммен толықтырылмайды, бұл сағаның экожүйесін одан әрі бұзады; сағалар құстарға тамақтандыру және естіктерге демалыс орны ретінде, басқа да мақсаттарда қолданылады. Су таяп-басуының ішінара жоғалуын өтеу мақсатында, Rijkswaterstaat 2019 және 2020 жылдары сағаның солтүстік-батыс бөлігіндегі Роггеплаат сағасына көп мөлшерде құм төкті.

Остершельде ұлттық паркі

2002 жылдың 8 мамырынан бастап Остершельде толығымен ұлттық парк деп жарияланды. Оның шекаралары – Шувен-Дюивеленд, Толен, Синт-Филипслэнд, Норд-Бевеленд, Зюйд-Бевеленд бөгеттері және Дельта жұмыстарының дамбалары. Аумағы – 370 шаршы километрді құрайды, бұл Нидерландыдағы ең үлкен ұлттық парк. Жалпы жағалау сызығының ұзындығы – 154,5 шақырым.

Парк негізінен Остершельде тұзды суларынан тұрады, сонымен қатар лайлы аймақтар, шалғындықтар мен сайлар да бар. Теңіз жануарларының әртүрлілігі, оның ішінде бірегей аймақтық түрлерінің болуына байланысты, парк сүңгірлер арасында танымал. Басқа да іс-шараларға желкендесу, балық аулау, велосипедпен жүру және құстарды бақылау жатады.