Кіріспе

Нью-Орлеанның қола оркестрі дәстүрі

Екінші сап – бұл Америка Құрама Штаттарының Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында әлеуметтік көмек және ләззат клубтары (SAPC) ұйымдастырған шерулердегі, қола оркестрінің қатысуымен өтетін дәстүр. "Басты сап" немесе "бірінші сап" – шерудің негізгі бөлігі, парадқа рұқсат алған SAPC мүшелері және қола оркестрі. Екінші сапқа музыканы тамашалап, билеп, қоғамдық өмірге қатысып, оркестрдің артынан еріп жүретін адамдар кіреді. Қатысушылардың SAPC-мен бірге еркін стильде билеп, қолшатырлар мен орамалдармен жүретін екінші саптың дәстүрлі би стилі "екінші қатармен жүру" деп аталады. Бұл – Америка Құрама Штаттарындағы ең маңызды афроамерикандық мәдениеттердің бірі. Оны "жаз музыкасымен болатын жерлеу рәсімі, бірақ мәйітсіз" деп те айтады. Джаз-жерлеу рәсімдерінен тағы бір маңызды айырмашылық – екінші сап шерулерінде жерлеуге арналған баяу әндер мен аза тұту жоқтаулары орындалмайды (бірақ кейбір ұйымдар топты соңғы шеруден бері қайтыс болған мүшелерін еске алу үшін шерудің басында салтанатты музыка орындауға шақыруы мүмкін).

Шығу тегі

Екінші саптың бастауы Батыс Африкадағы дәстүрлі шеңбер немесе сақина билерінен басталады. Екінші сап дәстүрін құл болған африкалықтар Нью-Орлеанға әкелді. Басқалар қадамдардың ұқсастығын – әлдеқандай шамадан тыс, ерекше қимыл-қозғалыстарды – Конго алаңында құлдарға демалыс күндері орындалатын билермен салыстырды. Бұл билерге бір кезде ресми түрде тыйым салынды, себебі олар қаланың ақ нәсілді тұрғындарына қауіпті деп есептелді, ал екінші сап мәдениетінде олардың қайта жандануы жеке бостандықты тойлаумен байланысты. Африка және африкалық американдық дәстүрлер «Code Noir» және Джим Кроу дәуірінде Нью-Орлеанда жалғасты. Ұзақ парадтар көбінесе тоқтайды, әдетте барларда, онда парадқа қатысушыларға сусындар ұсынылады, ал көңіл көтеру үшін келгендер бірдеңе сатып ала алады. Көбінесе сусындар, сыра, барбекю және яка-мейн сияқты көше тағамдарын сататын сатушылар кездеседі. Кез келген шара үшін, мысалы, тойлар мен жаңа бизнестің ашылуы сияқты, адамдар осындай тойлау стиліне лайық деп санайтын жағдайда, үлкен немесе кішкентай қосымша екінші саптар ұйымдастырылуы мүмкін. Тремэ және Централ-Сити аудандары осы дәстүрлермен ең тығыз байланысты, бірақ екінші саптарды көбінесе Седьмой округте, Uptown, Marigny, Ninth Ward, Mid City және қаланың ескі аудандарының көпшілігінде де кездестіруге болады. Нью-Орлеан джаз және мұра фестивалі фестивальдің әр күні жәрмеңке алаңында екінші саптар өткізеді, бұл қонақтарға осы Нью-Орлеан дәстүрінің дәмін сезінуге мүмкіндік береді. 1973 жылғы Джеймс Бондтың «Тіріл және өл» фильмінде екінші сап парады көрсетілді. 2010 жылы HBO сериалының «Тремэ» пилоттық эпизодының бастапқы көрінісі мен бірінші маусымның финалында екінші сап парады бейнеленді, ал журналистер екінші сап мәдениетін жақтап сөз сөйледі. Екінші сап мәдениеті Нью-Орлеандағы SAPC тарихы бойында арнайы, ұйымдастырылған кестеге сәйкес келіп, клубтар өздері таңдаған күндері жыл сайын парадтар өткізіп, жергілікті экономикаға үлес қосады. Клубтар африкалық негіздегі дәстүрлерін және әдет-ғұрыптарын ешқашан жоғалтпады және Катрина даулынан кейін Нью-Орлеан азаматтарына қайта ашылғаннан кейін бірден жоспарланған парадтарын қайта жандандырды. Еңбекшілердің қара нәсілділері 2005 жылдың қазан айында алғашқы SAPC екінші сап парадын өткізді.

Басқа жерлер

Бұл африкалық мәдениетке негіделген, Нью-Орлеан құбылысы елдің басқа аймақтарында да бейнеленді және ұсынылды. Массачусетс штатының Сомервилл қаласындағы HONK! фестивалі екінші қатардағы Әлеуметтік көмек және ләззат қоғамының мыс тобымен басталды. Ашвилл, Солтүстік Каролинада парадтар мен басқа да жергілікті шараларда шеру өткізетін Ашвилл екінші қатары тобы бар. Окленд, Калифорнияда Окленд екінші қатары жобасы мен Brass Boppers ұйымдастырған парадтармен бірге Марди Грастың мерекелеуі кеңейіп келеді. Миннесота штатының Дулут қаласында "Magic Smelt" қуыршақ труппасы жыл сайынғы "Жүгіріңдер, жылаңдар, жүгіріңдер!" атты көктемгі "Смелт" шеру парадын өткізеді. 1950 жылы құрылған "Екінші қатар" – Нью-Орлеан джаз клубының журналы, атын екінші қатар дәстүрінен алды, ол кезде джаз музыкасының қара және ақ терілі жанкүйерлерін қамтыды.