Кіріспе

Цейлон қорғаныс күштері (ЦҚК) 1910 жылы «Цейлон қорғаныс күштері туралы» заңмен құрылды, ол бұрынғы Цейлон ерікті күштерін (CVF) реформалады, ол Британдық Цейлон колониясының әскери резерві болып табылды. Құрылған кезде ол тек резервтік күш ретінде болды, бірақ көп ұзамай Цейлонды қорғауға жауапты тұрақты күшке айналды. Мобилизацияланған жағдайда ЦҚК-ға Британ армиясының Цейлондағы Бас қолбасшысы басшылық етті. Дегенмен, жұмылдыру губернатордың бұйрығымен ғана жүзеге асырылуы мүмкін еді.

Екінші Бура соғысы

1900 жылы Цейлон атты жаяу әскері шайқасқа қатысты, ал 1902 жылы Цейлон плантаторларының атқыштар корпусының жасағы Оңтүстік Африкадағы Екінші Бур соғысына қатысты. Олардың қызметі 1902 жылы Цейлон атты жаяу әскеріне ту, ал 1904 жылы Цейлон плантаторларының атқыштар корпусына мақтаныш белгісі ретінде байрақ табыс етілуімен мойындалды. Сейлондық офицерлер болғанымен, офицерлер құрамының көп бөлігі британдық офицерлерден тұрды, ал қатардағы әскерлердің көпшілігі Сейлондықтар болды, бірақ Цейлон плантаторларының атқыштар корпусы толығымен еуропалықтардан құралды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Цейлон қорғаныс күштері жұмылдырылды және кеңейтілді. Қорғаныс күштерінің көптеген еріктілері Англияға барып, Британ армиясына қосылды, және олардың көптегені жауынгерлік қимылдарда қаза тапты. Артур Конан Дойл есімдерін атағандардың бірі – Сейлон жеңіл жаяу әскерінің қара сержанты Жакотин. Ол Лис шайқасында бөлімшесіндегі соңғы тірі қалған адам болды және қаза тапқанға дейін 20 минут бойы шайқасты. КХР майор Дж. Холл Браун басқаруымен 8 офицер мен 229 сарбазды Ұлы соғысқа жіберді. Бұл бөлім 1914 жылдың қазанында Египетке аттанды және Суэц каналын қорғауға орналасты. Бөлім ресми түрде Австралия және Жаңа Зеландия армия корпусына (ANZAC) қосылды және 1915 жылы Галлиполи түбегіндегі Анзак шығанағына (Z Beach) жіберілді. CPRC ANZAC штаб-пәтерінің қызметкерлеріне күзетшілік және басқа да операциялық міндеттерді орындады, соның ішінде ANZAC бас қолбасшысы, генерал-лейтенант Уильям Бёрдвуд: «Менде Сейлон плантаторларынан құралған тамаша күзетшілер бар, олар өте жақсы жігіттер», – деді. Өзінің бір кездегі командирі, полковник Т. Й. Райттің (1904–1912) айтуынша, Сейлон плантаторларының атқыштар корпусы Ұлы соғыста барлығы 80 қаза тапқан және 99 жараланғандарды көрсетті. Соғыстан кейін көп ұзамай Сейлонға гарнизондық міндеттермен келген соңғы тұрақты әскери бөлім – 80-карнатиктер кетіп қалды. Бұл Сейлон қорғаныс күштерінің кейбір бөлімшелері, мысалы, Сейлон жеңіл жаяу әскері еріктілерінің жұмылдырылған отряды сияқты, тұрақты негізде әскерлері жұмылдырылған тұрақты әскери бөлімге айналуына себеп болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Цейлон қорғаныс күштері жұмылдырылды және жапондықтардың қаупіне қарсы тұру үшін Цейлонды нығайту мақсатында кеңейтілді. CDF Оңтүстік-Шығыс Азия командованиесінің (SEAC) тікелей басқаруына өтті және британдық 11-ші армия тобының құрамына кірді. Осы кезеңде бұл күштер кейде «Цейлондағы британдық армия» немесе «Цейлон армиясы командованиесі» деп аталды. Адмирал Лорд Луис Маунтбеттен басқаратын Оңтүстік-Шығыс Азия командованиесінің штаб-пәтері Цейлонның Канди қаласында орналасқан еді. Цейлон қорғаныс күштерінің әскерлері, негізінен Цейлон жеңіл жаяу әскері және Цейлон гарнизондық артиллериясы, Сейшел және Кокос аралдарында гарнизондық міндеттерді орындау үшін Цейлоннан тысқары орналастырылды. Кокос аралдарында Цейлон гарнизондық артиллериясының бірнеше әскери қызметкері көтеріліс жасады (бұл көтеріліске троцкишіл «Ланка Сама Самажа» партиясы ықпал етті), бірақ Цейлон жеңіл жаяу әскері оны дереу басып тастады. 1941 жылы CLI әскерлері Таяу Шығыстан Цейлонға итальяндық әскери тұтқындарды, ал 1946 жылы Цейлоннан Үндістанға жапондық әскери тұтқындарды сүйеп әкелді. 1945 жылы күштер толық қуатына жетіп, 645 офицер және 14 247 қатардағы әскерден тұрды. Кеңейтудің орталық звеносы – Цейлон жеңіл жаяу әскері болды, ол 1946 жылға қарай бір батальоннан бес батальонға дейін өсті.

Соғыстан кейінгі кезең

1947 жылы CDF солшыл харталды, яғни жұмысты жаппай тоқтатуды басу үшін соңғы ірі ішкі қауіпсіздік операциясында қайтадан жұмылдырылды. Цейлон қорғаныс күштеріне Коломбодағы ереуілшілерді тоқтату үшін HMS Глазгодан келген британдық Корольдік теңіз жаяу әскерлерінің қарулы бөлімшесі қосымша көмек көрсетті. Цейлон қорғаныс күштері 1949 жылғы 11 сәуірде ресми түрде таратылып, 1949 жылғы №17 Армия заңымен қайта құрылды, ол 1910 жылғы Цейлон қорғаныс күштері туралы жарлықты күштен шығарып, Цейлон еріктілер күштері (CVF) етіп қайта атады, ал 1972 жылы ол Шри-Ланка армиясының еріктілер күштері (SLAVF) атанды.

Цейлон армиясына әсері

CDF-де тәжірибесі бар сарбаздар жаңа құрылған тұрақты әскерге белсенді түрде қабылданып, жаңа Цейлон армиясының қайта құрылған ерікті күштерін толықтырды. Алғашқы жылдары, көбінесе, жаңа қабылдағандар офицер курсанттары және уоррант-офицер шенінен төмен сарбаздар болды. Тәуелсіздік алғаннан кейін Цейлонның тұрақты армиясында Цейлон қорғаныс күштерінің ардагерлері Генерал Д. С. Аттығал (1967–1977) командирліктен кеткенге дейін маңызды рөл атқарды. Армиядан соңғы Цейлон қорғаныс күштерінің ардагері бригадир Т. С. Б. Салли болды, ол 1979 жылы қызметін аяқтады.

Қызметкерлер

Оның офицерлері британ әскеріндегідей британ монархы емес, губернатордан комиссия алды. Бұл күштер еріктілерден құралғандықтан, құрамында бос уақыты бар аралдың жоғарғы және орта таптарының өкілдері болды. Офицерлік құрамның көп бөлігі еуропалықтардан, бургерлерден, ал кішірек бөлігі сингалылар, тамилдер және мұсылман қауымдарынан құралды. Аз ғана еуропалықтар британ әскерінде қызмет еткен, ал көпшілігі плантация иелері, жер иелері және адвокаттар, дәрігерлер, инженерлер, мемлекеттік қызметкерлер сияқты мамандар болды. Оксбриджді бітіргендерге комиссия алу оңай болды. Офицерлік дайындық шектеулі болды, көптеген оқулар мен шаралар демалыс күндері және Дияталавадағы жылдық оқу-жаттығу лагерінде жоспарланды. Жергілікті еріктілерден қалалар мен аудандарда жаяу әскер бөлімдері құрылды.

Жұмысқа қабылдау

Қызметке қабылдау полк және бөлім деңгейінде жүргізілді, полк командирі өтініш беру және қабылдау комиссиясымен сұхбаттасудан кейін, өздерінің бөлімшелеріне қабылданатын офицерлер мен қатардағы әскерлерді анықтады. Осылайша, Цейлон атқыштар полкі мен Цейлон плантаторлар атқыштар корпусы сияқты полктер өзгешелігін сақтап, тек еуропалықтарға ғана шектелді және жергілікті Цейлондықтарға ашылмады.

Оқыту

Ерікті жасақтар ретінде CDF жеке құрамы жартылай штат бойынша қызмет етті. Олар айына бір демалыс күні бұрғылаулар мен жаттығулар жасап, жылына бір рет Дияталава гарнизонындағы Император лагерінде екі апталық оқу-жаттығу лагеріне қатысатын.