Кіріспе

Қорғаушылық топтардың түрлері

Тұтынушылар ұйымдары – адамдарды корпоративтік зәбір-зияраттан, мысалы, қауіпсіз емес өнімдерден, алдау жарнамасынан, астротурфингтен және ластанудан қорғауға ұмтылатын қорғаушылық топтар. Тұтынушылар ұйымдары наразылық акциялары, сот процестері, науқандар немесе лоббилік іс-қимылдар арқылы жұмыс істей алады. Олар бір мәселе бойынша қорғаушылыққа қатысуы мүмкін (мысалы, британдық «Campaign for Real Ale» (CAMRA) бөшке сыраға қарсы, ал нағыз сыраны қолдау науқаны жүргізді) немесе Ұлыбританиядағы Тұтынушылар қауымдастығы сияқты, жалпы тұтынушылардың мүддесін қорғайтын ұйым ретінде құрылуы мүмкін. Тұтынушыларға пайдалы ақпарат берудің кең таралған тәсілі – әртүрлі өндірушілер мен компанияларды (мысалы, «Which?», «Consumer Reports» және т.б.) қамтитын өнімдер мен қызметтерді тәуелсіз салыстыру немесе сынақтан өткізу. Тұтынушылар ұйымдарының жұмыс істейтін тағы бір саласы – азық-түлік қауіпсіздігі. Бұл саладағы науқандардың қажеттіліктерін дәстүрлі әдістерімен үйлестіру оңай емес, себебі ғылыми, диеталық немесе медициналық дәлелдер әдетте басқа салалардағыдан, мысалы, ақ техниканың электр қауіпсіздігінен гөрі күрделірек. Дамыған елдердегі міндетті таңбалаудың қазіргі стандарттарының қалыптасуына тұтынушылар ұйымдарының бұрынғы лоббилеуі де ықпал еткен. Тұтынушылар ұйымдарының мақсаты – тұтынушылардың құқықтарын орнату және оларды іске асыруға тырысу болуы мүмкін. Дегенмен, компаниялардың тұтынушылардың пікіріне назар аударуы үшін жаман жарнаманың қаупін пайдалану арқылы да тиімді жұмыс атқарылды. Тұтынушылар ұйымдары нарықтық ақпаратты жасау және/немесе тарату, белгілі бір әрекеттер мен тәжірибелерді тыйым салу, немесе тұтынушыларға тікелей немесе жанама әсер ететін нарықтардағы (көлік, электр энергиясы, байланыс және т.б.) бәсекелестік күштерді ынталандыру сияқты салыстырмалы түрде тікелей іс-қимылдар арқылы тұтынушылардың мүддесін қамтамасыз етуге тырысуы мүмкін. Бұл екеуі де 1900 жыл шамасында АҚШ-та пайда болды. Сингапурдың Тұтынушылар қауымдастығы (CASE) – тұтынушылардың мүдделерін және әділ сауданы қолдайтын коммерциялық емес ұйым.

Швейцария

Швейцария тұтынушылар ұйымдарының альянсы – Швейцарияның үш тұтынушылар ұйымын біріктіретін бас ұйым болып табылады (неміс тілінде сөйлейтін Швейцарияның Тұтынушыларды қорғау қоры (SKS), француз тілінде сөйлейтін Швейцарияның Тұтынушылар федерациясы (FRC) және итальян тілінде сөйлейтін Швейцарияның Тұтынушылар қауымдастығы (ACSI)).

Тұтынушылар журналдары

1969 жылға қарай дамыған нарықтары бар капиталистік елдердің көпшілігі тұтынушылар ұйымдарын құрды, олар өнімдерді сынау нәтижелерін жариялайтын тұтынушылар журналдарын шығарды. Халықаралық деңгейде тұтынушылар ұйымдарының идеясы 1956 жылдан бастап АҚШ-тағы Тұтынушылар одағынан тарады. Өнімді сынау журналистикасына қызығушылықтың артуын осы кезеңде және одан бұрын жаппай өндірілген тауарларды тұтынудың өсуімен түсіндіруге болады. Халықаралық тұтынудың өсуі Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан туындады. + Тұтынушы журналдарының таралымы Жыл журнал құрылған жылы Журнал Ел Баспасөзші Жыл баспасы құрылды 1969 жылғы сатылымы 1975 жылғы сатылымы 1936 Тұтынушы есептері АҚШ Тұтынушылар одағы 1936 1,800,000 2,300,000 1953 Consumentengids Нидерланды Consumentenbond 1953 256,000 470,000 1953 Forbruker Rapporten Норвегия Forbrukerradet (Тұтынушылар кеңесі) 1953 169,000 235,000 1957 Which? Ұлыбритания Тұтынушылар қауымдастығы 1956 600,000 700,000 1957 Rad och Ron Швеция Мемлекеттік тұтынушылар мәселелері институты (Тұтынушыларды ақпараттандыру институты) 1957 104,718 белгісіз 1959 Test Achats Бельгия Тұтынушылар қауымдастығы / Verbruikersunie (AC/V) 1957 102,235 240,000 1959 Choice Австралия Австралия тұтынушылар қауымдастығы 1959 67,204 120,000 1961 Rad og Resultater Дания Мемлекеттік үй шаруашылығы кеңесі 1935 28,100 белгісіз 1961 Que Choisir Франция Федералды тұтынушылар одағы (UFC) 1951 15,000 30,000 1961 Konsument Австрия Тұтынушы ақпараты жөніндегі бірлестік (VKI) 1960 25,000 белгісіз 1963 Canadian Consumer Канада Канаданың тұтынушылар қауымдастығы 1947 43,000 белгісіз 1964 Taenk Дания Данияның үй шаруашылығын жүргізуші әйелдер кеңесі 1947 48,000 белгісіз 1965 Il Consumatore Италия Ұлттық тұтынушылар одағы 1965 100,000 белгісіз 1966 Test Германия Stiftung Warentest 1964 68,000 250,000 1970 50 Millions de Consummateurs Франция Ұлттық тұтыну институты 1967 0 300,000 2012 Consumer Voice Пәкістан Consumer Voice Pakistan 2012 0 белгісіз Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі 25 жылда елде автокөлік сатып алатын адамдар саны мен тұтынушы журналдарының танымалдылығы арасында байланыс болды. Кейбір жағдайларда тұтынушылардың басқа да тауарларды сатып алуының өсуі тұтынушы журналдарының танымалдылығын арттырды, бірақ ең жақын байланыс автомобиль сатып алу туралы шешім қабылдаған халық үшін байқалды. Тұтынушы журналдарының қолжетімділігі қоғамдағы адамдар нарықтық шешімдермен күрт бетпе-бет келгенде оларды сендірді, ал нарықтық шешімдердің көбейгеніне қарай журналдардың танымалдылығы арта түсті.