Кіріспе
Кардифф қаласының орталығы (Canol Dinas Caerdydd) – Уэльстің Кардифф қаласының орталығы және негізгі бизнес ауданы. Аймақ батыстан Тафф өзенімен, солтүстіктен Азаматтық орталықпен, ал оңтүстік және шығыстан теміржол желілерімен және екі теміржол станциясы – Орталық және Куин-стритпен шектеледі. Кардифф 1905 жылы қала мәртебесін алды. Кардифф қаласының орталық бөлігіне негізгі сауда көшелері кіреді: Куин-стрит, Сент-Мэри-стрит және Хейс, сондай-ақ ірі сауда орталықтары, көптеген аркадалар мен кішкентай, мамандандырылған дүкендер мен бутиктер орналасқан тарамдар. Қала орталығы бірнеше қайта құру жобаларынан өтті, оның ішінде Сент-Дэвид 2 жобасы сауда ауданын оңтүстікке қарай кеңейтіп, 100 жаңа дүкен және Джон Льюис фирмасының флагмандық дүкенін ашты, ол Уэльстегі жалғыз филиал және Лондоннан тыс ең ірі дүкен. Жақын орналасқан қалалармен салыстырғанда, жаңа Сент-Дэвид орталығында Ньюпорт пен Суонси қалаларының барлық сауда алаңынан да көп орын бар. 2008–2009 жылдары жылдық келушілер саны 55 миллион адамды құрады, ал 2009–2010 жылдары 66 миллионға жетеді деп күтілуде. Кардифф Ұлыбританиядағы ең сәтті сауда орындарының бірі, ол Лондон, Глазго, Бирмингем, Манчестер және Ливерпуль қалаларынан кейін алтыншы орында тұр.
Тарих
Кардифке 1905 жылы Эдуард VII қала мәртебесін берді. 1960 жылдары қала жоспарлаушылары Кардифф қаласының орталығын «тозығы жеткен, қолайсыз, көңілсіз және қауіпті» деп сипаттады. Орталық басқа қалаларға соғыс кезінде тиген ауқымды бомбалық зардаптан құтылып қалғандықтан, 1950 және 1960 жылдары жаңару жұмыстары азырақ болды. 1964 жылғы Бьюкенен жоспары қалалық автожолдармен қиылысатын, кеңейтілген қала орталығын жоспарлаған. Кеңес ұсынылған автожол желісінен бас тарды және қаланың шағын коммерциялық ядросына назар аударды. Оның жекеменшік құрылыс компаниясымен серіктестікте жасалған қайта дамыту жоспары қала орталығының көп бөлігін (Сент-Мэри көшесі мен Воркинг-стриттен басқа) бұзып, орнына 21 қабатқа дейінгі модернистік кеңсе үйлерін және көп қабатты тұрақтарды жабық сауда орталықтарымен байланыстыратын жаяу өткелдерді салуды көздеген. «Centreplan 70» жоспарын іске асыру туралы заңдық келісімге қол қойылған кезде 1973 жылғы жылжымайтын мүлік дағдарысы оны іске асыру мүмкін емес етті. Дегенмен, жоспардың бір салдары кеңсе және сауда дамуының болашақта бөлінуі болды, Ньюпорт-роудтың батыс жағы кеңселердің басты аймағына айналды, ал Черчилль-вей, Грейфриарс-роуд және Вестгейт-стритте екінші деңгейдегі шоғырланулар пайда болды.
Касл көшесі/Дюк көшесі/Кингсвей
Касл көшесі Кантоннан шығысқа қарай Каубридж жолынан жалғасады және Тафф өзені арқылы Кардифф көпірінен кейін басталады. Ол Хай-стритпен қиылысқаннан кейін Герцог көшесіне айналады, содан кейін солтүстікке бұрылып Кингсвейге дейін жетеді, ол Кардифф қалалық орталығына саяхаттайды. Батыстан шығысқа қарай, осы учаскенің оңтүстік жағынан басталатын көшелер: Вестгейт көшесі, Уомби көшесі, Хай-стрит (Сент-Мэрис көшесі), Сент-Джонс көшесі (Хейз), Куин-стрит және Грейфриарс-роуд. Кардифф қамалы мен Бьют паркі көшенің солтүстік жағын басып алады. Оңтүстік жағында пабтар, барлар, сауда орындары мен қонақүйлер орналасқан. Касл Аркады мен Дьюк Стрит Аркады осы учаскенің бастапқы нүктесі болып табылады.
Сент-Мэри көшесі мен Хай-стрит
Сент-Мэри көшесі (Хеол-Эглвиз жәрмеңкесі) және Хай-стрит (Хеол-Фаур). Бұл көшелердің бұрынғысы 11 ғасырдағы Киелі Мария шіркеуінің құрметіне аталған, ол 1607 жылы Бристоль шығанағының су тасқынынан қирағанға дейін Кардиффтегі ең ірі шіркеу болды. Бүгінде бұл жолдың бөлігінде көптеген барлар, түнгі клубтар мен мейрамханалар, сондай-ақ ірі банктердің көптеген филиалдары орналасқан. Көшеге қарама-қарсы Howells универмагы да орналасқан, ол Кардифф орталық базарынан басталып, Уортон көшесінің бұрышына дейін созылады. 2007 жылдың тамызынан бастап көше жеке көліктер үшін жабылды, енді тек автобустар, велосипедтер мен таксилер ғана кіре алады. Көше әдетте әр жұма және сенбі күні кешке барлық көлік қозғалысы үшін жабылады, бұл сол бөліктегі түнгі клубтар мен пабтардан шығатын адамдардың таралуына мүмкіндік береді. Ірі шаралар өтетін кезде, мысалы, Милленниум стадионында, көше де жабылады. Вуд-стрит пен Орталық вокзалға қатысатын жердегі көрнекті J D Wetherspoon мекемесі – Уэльс принці. Көшенің солтүстік жағында Касл көшесі мен Кардифф қамалы орналасқан. Оңтүстік жағында Каллаган алаңы жатыр.
Әйелдер көшесі
Уоменби көшесі – Кардифф қаласының ең көне көшелерінің бірі. Ол кішкентай, тәуелсіз тікелей музыка орталықтарымен әйгілі және "Clwb Ifor Bach" клубының орналасқан жері. Оған Касл көшесі арқылы, Вестгейт көшесі мен Хай-стрит арасынан өтуге болады.
Квин-стрит және оның маңы
Queen Street (Heol y Frenhines) - қаланың басты көшесі, қазір толықтай жаяу жүргіншілерге арналған. Король көшесінің көп бөлігі, қамалдың орнынан Дамфрис-плейске дейін, бұрын Crockherbtown деп аталған (Crockherbtown Lane әлі де Парк-плейстен табылады), бірақ 1886 жылы көше королева Викторияның құрметіне қайта аталды. Куин-стрит 1974 жылы жаяу жүргіншілерге арналған, және Станция террасасындағы Кардифф Куин-стрит теміржол станциясымен қамтамасыз етілген. Ол шығыс жағында Дамфрис-плейс/Ньюпорт-роуд, батыс жағында Дюк-стрит/Касл-стритпен, ал шамамен ортасында Парк-плейспен қиылысады. Парк-плейстің төменгі жағында Жаңа театр орналасқан, ал Князьдік үйі – Князьдік құрылыс қоғамының бас кеңсесі – жергілікті маңызды орын. Солтүстікке қатар жүретін Грейфриарс-роуд ескі монастырь орнында салынған, дәстүрлі кеңсе орны, бірақ жақында кеңселер қала шетіндегі жаңа бизнес-парктерге немесе қала орталығының жақсырақ байланысқан оңтүстік бөлігіне көшірілгендіктен, барларға, пәтерлерге және қонақүйлерге айналдырылды. Чарльз көшесі, жер иесі (және екі рет Кардифф мэрі) Чарльз Вачеллдің құрметіне 1840 жылдары салынған, бастапқыда сәнді тұрғын үйлерден тұрған. Ол Куин-стриттің солтүстік жағына оның ұзындығының жартысында қосылады. 1800 жылдардың соңында көше коммерциялық мақсатта пайдаланыла бастады. 1970 жылдары Уэльс өнер кеңесінің Oriel галереясына үй болды. Кардиффтің туыс қалаларының құрметіне аталған Бульвар де Нант және Штутгартер Штрассе оңтүстік жағынан өтеді және A4161 үшін параллель Куин-стриттің солтүстік айналма жолы болып табылады. Батыс жағында ол Кингсвейге (Касл-стрит және Сент-Мэри-стрит қарай жетелейді) және шығыс жағында Дамфрис-плейс/Ньюпорт-роудқа қосылады. Парк-плейс солтүстіктен оңтүстікке қарай аймақ арқылы өтеді, солтүстікте A470 және оңтүстікте Куин-стритпен байланыстырады.
Дамфрис Плейс/Ньюпорт Роуд
Дэмфрис-плейс – Бьют маркизінің үлкен ұлына берілген құрметті атақпен аталған граф Дэмфристің есімімен аталады. Ньюпорт жолы – Королева көшесінен шығысқа қарай, көршілес Ньюпорт қаласына бағыттайтын басты жол. 1960 жылдан бері Кардиффтің орталық бөлігіндегі маңызды кеңсе орналасқан жерлердің бірі болып табылады. Алғашқы ғимараттардың кейбіреуі кеңсе мақсатынан тұрғын үйге (мысалы, «Аспект», «Адмирал Хаус» немесе «Меркур Холланд Хаус» сияқты қонақ үйлерге) айналдырылды. Қалған коммерциялық жылжымайтын мүліктің пайдалану деңгейі артты, бұл қалада кеңсе орындарының жетіспеушілігін көрсетеді және енді одан әрі қайта жаңартуға мүмкіндік шектеулі. Ньюпорт жолында Кардифф университетіне тиесілі бірнеше ғимараттар мен Кардифф соқырлар институты орналасқан Шенд үйі де бар. Сондай-ақ, Ньюпорт жолы Кардифф Корольдік ауруханасының орналасқан жері, ол қазір ұзақ мерзімді күтім мен оңалту қызметтерін ұсынады. Бұл ауруханада бір кезде 500 төсек болды және Уэльс университетінің ауруханасы осы функцияларды өз мойнына алғанға дейін Кардифф үшін негізгі жедел жәрдем қызметін қамтамасыз етті.
Черчилль жолы
Черчилль жолы Станция террасасының батысына қарай параллель өтеді (Кардифф Королева көшесі станциясы) және солтүстікте Королева көшесімен, оңтүстікте Бьют террасасымен қосылады. Капитолий орталығы Королева көшесінің қиылысында орналасқан. Осы жол бойында кеңселер мен заманауи пәтерлер салынған. Осы көшеде Жүргізу стандарты агенттігінің Кардифф кеңсесі, Хельмонт үйіндегі бұрынғы Британдық газ кеңселері (қазір Премьер Инн), және Ibis қонақ үйі орналасқан. Кейіннен DSA-ның Кардиффтегі кеңсесі жабылды. Кардифф масондық залы Гилфорд көшесінің бұрышында, Черчилль жолының жанында орналасқан.
Вуд көшесі
Вуд-стрит – Кардифф орталық теміржол және орталық автобус станцияларына басты кіреберіс болып табылады, соңғысы 2008 жылдың басынан бері қайта құрылуда. Көше бойында сонымен қатар автобус аялдамалары да орналасқан. 2019 жылы көшенің көп бөлігін алып жатқан Сент-Дэвид үйі бұзылды. Осы көшемен батысқа қарай жылжысаңыз, Millennium Stadium, Millennium Plaza (барлары, түнгі клубтары, комедиялық клубтары және Vue кинотеатры бар), Stadium House, Media Wales (Оңтүстік Уэльс Эхо және Батыс поштасы кеңселері) және Southgate House (басқа ұйымдармен қатар Қарулы Күштердің Кардифф кеңсесі) кездеседі.
Орталық алаң
Орталық алаң – Вуд-стрит пен Кардифф орталық теміржол станциясы арасындағы кеңінен таралған қоғамдық кеңістік. Оған Кардифф автобус станциясы да кіреді. 2012 жылы алаңды жаңарту және оны «Капитал алаңы» деп атау жоспарлары жарияланды.
Вестгейт көшесі
Вестгейт көшесі Сент-Мэрис көшесінен шамамен жартысының қанаты бойымен батысқа қарай параллель жүреді, бірнеше көшешіктер мен дарбазалармен байланысқан. Касл-стрит пен Вуд-стритті байланыстыратын Кардифф Армс паркі мен Миллениум стадионы оның батыс жағын басып алады, ал шығыс жағында пабтар, барлар мен қонақүйлер орналасқан, солтүстік басында Angel Hotel, ал оңтүстігінде Royal Hotel жатыр.
Хейздер
Hayes (Yr Ais) – Howells дүкені, Bwyty Hayes Island Snack Bar, Spillers Records, St David's Hall және талғамды Виктория дәуіріндегі аркадалардың орналасқан жері. Солтүстік жағында Кардифф қаласының ІІ* санаттағы Ескі кітапхана ғимараты (Кардифф тарихы халық мұражайының орналасқан жері) орналасқан. The Hayes бұрын Дэвид Морган дүкеніне үйі болған, ол тарихи жергілікті маңызға ие ескерткіш және The Hayes-тің батыс жағындағы дүкендердің фасадасын безендірген. 2005 жылы жабылғаннан кейін, David Morgan ғимараттары бірнеше сауда орындарына бөлінді, ал жоғарғы қабаттары 56 сәнді пәтерге айналдырылды. Ғимараттың сыртқы пішіні толыққанды түрде қайта жаңартылды, көше сағаты орнатылды және 1800 жылдардың соңында салынғаннан бері көптеген өзгерістерге ұшыраған қасбеті бастапқы дизайнына келтірілді. Hayes-тің шығыс жағында жаңа St. Davids 2 сауда орталығы орналасқан. Бұрын бұл жерде Оксфорд Аркадасы болған, ол соғыстан кейінгі құрылыс еді және орталық орналасқан жеріне қарамастан, тез ескірді және толыққанды пайдаланылмады. Оңтүстік жағында Джон Льюис дүкені және 2009 жылдың наурыз айында ашылған жаңа Кардифф орталық кітапханасы орналасқан. Алдыңғы Орталық кітапхана 2006 жылы St. David's 2 сауда орталығының құрылысына орын беру үшін жабылды және Bridge Street көшесінде солтүстік-шығысқа қарай бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан. St Davids 2 жобасының аясында Hayes жаяу жүргіншілерге арналған және қайтадан жабылды. Оның оңтүстік жағында жаңа қоғамдық алаң құрылды, оның ортасында үлкен, интерактивті қоғамдық өнер туындысы – Alliance орналасқан, ол үлкен тот баспайтын болаттан жасалған және эмальдалған металл сақинадан және тік бағаннан тұрады. Бұл туындының бастапқы мақсаты, толқындармен бірге көтеріліп түсетін шамдарды орнату болған.
Каролина көшесі
Каролина көшесі – Сент-Мэри көшесі мен Хейз арасындағы жаяуларға арналған байланыс жолы. Көшеде түрлі-түрлі дүкендер болған, бірақ соңғы кезде чипс пен кебаб дүкендерінің саны артып, осы себепті ол Чип Лэйн немесе Чип Алли деп белгілі. 2003 жыл шамасында көшенің солтүстік жағы ескі «Брейнс» сыра зауытының бұзылуынан кейін қайта жаңартылды. Оның орнына Ескі Сырахана төңірегін қоршаған сәнді пәтерлер салынды, және жаңа дүкендер, барлар мен мейрамханалар бой көтерді. Осы жаңарту аясында көшедегі тротуар жаңадан төселді.
Каллаган алаңы
Бұл құрылыс 1999 жылы салынған, ол орталық бизнес ауданын негізгі теміржол желісінен оңтүстікке қарай кеңейтеді. Ақырындағы жобада шамамен 850 000 шаршы фут (77 000 м²) кеңсе кеңістігі және басқа да мақсаттағы ғимараттар болады, оның шамамен 350 000 шаршы фут (33 000 м²) құрылысы аяқталған (ең ірі арендаторлары – Eversheds және British Gas). Келесі кезеңдердің спекуляциялық жолмен салынуы күмәнді. Бастапқы жоспарда әлі басталмаған соңғы кезеңге қонақүй және тұрғын үйлер де кіретіні көрініс береді. Тресиллиан жолындағы жақын маңдағы кеңселер (ішінде The AA, Lloyds TSB Black Horse қаржы және тағы да басқалары орналасқан) және болашақтағы даму мүмкіндіктері бұл аймақты салыстырмалы түрде жылдам Орталық Кардиффтегі ең ірі кеңсе орталықтарының біріне айналдырды. Бірнеше жылдың ішінде аймақтағы кеңсе кеңістігінің жалпы көлемі 1 миллион шаршы футтан (90 000 м²) асып түседі.
Кеден үйі көшесі/Бут террасасы/Адам көшесі
Бұл екі жол дәстүрлі түрде Кардиффтің орталық бизнес ауданының оңтүстік және оңтүстік-шығыс шекараларын құрады, ал 2000-шы жылдары көптеген жаңа құрылыстар салынды. Соңғы уақытта салынған 23 қабатты Altolusso пәтер кешені мен Big Sleep қонақ үйіне (батыстан шығысқа қарай), жаңа 11 қабатты кеңсе ғимараты (120 жылдық Central Hotel орнында, 2003 жылдың басында өрттен қираған); Meridian Gate құрылысы (11 қабатты пәтер блогы мен 21 қабатты Radisson SAS қонақ үйінен тұрады); St. David's 2 сауда орталығының бөлігі ретінде жаңа John Lewis универмагы; Harlech Court (пәтерлер мен шатырдағы мейрамханадан тұрады); Оңтүстік Уэльс университетінің ATRiuM кампусы (2007 жылы ашылған) және 21 қабатты Tŷ Pont Haearn студенттік жатақханасы; сондай-ақ 3 қосымша тұрғын үйлер (көтерілуі 13 қабатқа дейін), төменгі қабаттарында сауда және коммерциялық нысандармен бірге салынды.
Қол жеткізу
Солтүстіктен Солтүстік жолы (A470) Касл көшесі мен Бульвар де Нантпен қиылысатын жерде қала орталығымен қосылады, соңғы бағыт солтүстік және шығыс айналма жолын құрап, Ньюпорт жолымен (A4161) және одан кейін қала орталығының оңтүстігінде орналасқан Каллаган алаңымен жалғасады. Батыстан орталыққа Касл көшесі (A4161), Вуд көшесі және Пэнарт жолы (A4160) арқылы өтеді, ал Сент-Мэри көшесі осы үш көшені байланыстырады, бірақ көлік жүруге тыйым салынған. Пэнарт жолы Каллаган алаңында аяқталады. Оңтүстіктен Ллойд Джордж даңғылы (A470), Бьют көшесі және Орталық байланыс (A4234) Кардифф шығанағынан басталып, Каллаган алаңында қала орталығымен қосылады.
Автобус
Кардифф автобустарының көп бөлігі қала орталығына қарай немесе одан өтеді, батыстан Тюдор көшесі немесе Вестгейт көшесі арқылы, солтүстіктен Солтүстік жолы немесе Ньюпорт жолы арқылы, шығыстан Ньюпорт жолы арқылы және оңтүстіктен Каллаган алаңы арқылы. Көптеген бағыттар қала орталығын айналып өтеді, соның нәтижесінде "автобус төңкергіші" (немесе "автобус қорабы") құрылады. Кейбір бағыттар Вуд-стритте орналасқан, қазір қайта құрылып жатқан Кардифф орталық автобус станциясында аяқталады немесе одан өтеді. Басқа маңызды аялдамаларға The Hayes, Dumfries Place, Westgate Street, Greyfriars Road және St. Mary Street жатады, олардың көпшілігінің жанында такси тұрақтары орналасқан. Baycar бағыты әр 10 минут сайын қала орталығын айналып, содан кейін Кардифф шығанағына қарай жүзеге асырылады.
Темір жол
Қала орталығы екі теміржол станциясымен қамтамасыз етілген. Кардифф Квин-стрит орталықтың шығысында орналасқан және Кардиффтің қалған бөлігіне, оның аңғарларына және Гламорган аңғарына қалалық қызметтердің басты түйіні болып табылады. Кардифф Орталық станциясы қала орталығының оңтүстігінде орналасқан, бұл қаланың ең ірі станциясы және Ұлыбританиядағы ең жұмысты станциялардың бірі, негізінен магистральдық бағыттарға қызмет көрсетеді. Орталық теміржол станциясы Орталық автобус станциясының қасында орналасқан, бұл көліктік түйін құрайды. Катайс теміржол станциясы, Грангетаун теміржол станциясы және Ниниан Парк теміржол станциясы қала орталығының шеткі аймандарына қызмет етеді және орталықтан 2 километрлік радиуста орналасқан.
Жол
A470 қала орталығын шығыс жағынан айналып өтеді, оңтүстікке Кардифф шығанағына, ал солтүстікке Солтүстік Кардиффке, Понтиприддке, Мертир Тидфилге және Бреконға қарай жүреді. A470 жолы Кардифф шығанағында A4232 жолымен қиылысады, ол Culverhouse Cross және M4 тас жолына жетелейді, сондай-ақ қала орталығынан солтүстікке қарай Габалфада A48 Кармартен-Глостер жолымен қосылады. Кейбір қалалық таксилерді тоқтатып алуға болады. Олар көбінесе, бірақ әрқашан емес, ақ капотты қара түсті немесе хаккнилік кареталар болады.
Су
Кардифф су автобусы Кардифф замкісі мен Тафф Мид жағасында, Миңжылдық стадионның қасында тоқтайды, және Кардифф шығанағына қатынайды.
Цикл
2009 жылдың қыркүйегінде басқа ірі қалалардағыдай велосипед жалға беру жүйесі іске қосылды, оған 70 велосипед және қала орталығы мен оңтүстігінде 35 жалға беру орны (бастапқыда 7) кірді. Велосипед жалға беру жүйесі 2012 жылы жабылды. 2018 жылдың басында Nextbike қала бойынша орналасқан док станцияларымен жаңа велосипед жалға беру схемасын ұсынды.