Кіріспе

Копенгагендегі жергілікті пойыз желісі

Копенгагеннің S пойызы (S tog), Данияның Копенгаген қаласындағы S пойызы, қаладағы қоғамдық көліктің маңызды бөлігі болып табылады. Бұл Копенгаген қалалық аймағының көп бөлігін қамтитын қалалық және қала маңындағы теміржолдың гибридті түрі, және ол Берлин, Вена және Гамбург қалаларының S Bahn жүйелеріне ұқсас. Пойыздар Копенгагеннің орталық қаласын Хиллерод, Клампенборг, Фредерикссунд, Фарум, Høje Taastrup және Køge қалаларымен байланыстырады. Төрешілер алқасы S tog-тағы "S" әрпінің болуына қатысты түрлі түсіндірмелерді келтірді, олардың ішінде: "мемлекеттік теміржолдар", "қалалық теміржол", "Үлкен Копенгаген", "күн", "көл", "орман", "жағажай", "қар", "шаңғы тебу", "мұз айдынында сырғанау", "сандық", барлығы дания тілінде "S" әрпімен басталады. Алайда, Ларсен мен Пулсен жүйе атауының мұндай түсіндірмесін қалалық аңызға жатқызып, DSB компаниясы бұл атауды бұрыннан белгілеп қойғанын айтады. Дегенмен, атаулар S пойыздарының бастапқы насихаты қала тұрғындарының елді мекенге демалысқа бір күндік сапарларын ұйымдастыруға бағытталғанын көрсетеді. Hellerup – Hillerød және Svanemøllen – Farum бағыттары жаңа желіге қайта ұйымдастырылды, сондай-ақ Frederikssund – Valby бағыты да қайта ұйымдастырылды. 1941 жылы ашылған Valby – Vanløse бөлігі 1949 жылы Ballerup қаласына дейін, ал 1989 жылы Frederikssund қаласына дейін ұзартылды. Жүйе 2000 жылға дейін Ballerup пен Veksø арасында, ал 2002 жылға дейін Veksø мен Frederikssund арасында бір рельстік болды. 1953 жылы ашылған Valby – Høje Taastrup бағытында Valby – Glostrup аралығында жаңа рельстер салынды. 1963 жылы ол Taastrup қаласына дейін, ал 1986 жылы соңғы аялдамасы – Høje Taastrup қаласына дейін ұзартылды. Толыққанды жаңа желі – Køge Bay желісі төрт кезеңмен Dybbølsbro мен Køge қалалары арасында салынды: 1972 жылы Dybbølsbro – Vallensbæk бөлігі ашылды; 1976 жылы Vallensbæk – Hundige бөлігі; 1979 жылы Hundige – Solrød Strand бөлігі; және ақыры 1983 жылы Køge қаласына дейін жетті. Frederiksberg – Vanløse – Grøndal желісі Копенгаген метросының іске қосылуына байланысты жабылды. Бұрынғы Godsbaneringen Grøndal – Ny Ellebjerg бағыты S желісіне айналдырылды. Бастапқыда жекелеген бағыттарға әріптер немесе нөмірлер тағайындалмаған, бірақ 1950 жылғы 14 мамырда жазғы кесте енгізілгеннен кейін жүйе бағыттарды әріптермен белгілеуге көшті. S пойыз жүйесі 1978 жылдан бері бір машинистпен басқарылады.

Станциялар

86 станцияның 32-сі 1-ші және 2-ші орталық билеттік аймақтарында орналасқан. Тағы 35 станция Копенгаген қалалық аймағында орналасқан. Сондықтан, бар болғаны 17 станция ғана қала шеткерінде орналасқан деп айтуға болады. 46 станция биіктеп тұр, 21 станция көше деңгейінде, 15 станция көшеден төмен, 4 станция әртүрлі деңгейде және 1 станция жер астында орналасқан. Қаланың орталық бөлігінде (1-ші және 2-ші аймақтар) станциялар көше деңгейінен жоғары немесе төмен орналасқан. Көптеген станциялар екі жолдан тұрады, әрқайсысының жеке жақтағы платформасы немесе олардың арасындағы жоғарғы платформасы бар. Дегенмен, терминалдар мен түйіскен жерлерде жергілікті жағдайларға байланысты бірнеше жолдар мен платформалар болуы мүмкін. Ескі станциялар көбінесе билет сату орындары болған ғимараттармен салынған, бірақ 1970 жылдардан кейін билет автоматтары бар, адамсыз станцияларға көшірілді, жаңа станциялардың дизайны көбінесе қарапайым болды. Кейбір станцияларда билеттерді сатып алуға болатын киосктер әлі де бар, бірақ көп жағдайда ескі билет сату орындары қайта жаратылды немесе ғимараттар бұзылды. Көптеген терминалдарда метрополия аймағындағы алыс қалаларға (L tog, дизельдік жергілікті пойыздар) немесе Зеландияның қалған бөлігіне және Ұлы белдеу мен Оресунд арасындағы басқа аралдарға (regionaltog, аймақтық пойыздар) саяхаттауға басқа да пойыз түрлері қол жетімді. Оресунд арқылы Сканияға және оның бас қаласы Мальмёге қатынайтын пойыздар қала орталығындағы S пойыздар желісімен байланысады.

Мекемелер

S пойыз жүйесінде тегін Wi-Fi интернетке қол жеткізу мүмкіндігі болды. Ол көп қолданылмағандықтан 2020 жылдың 1 қаңтарында тоқтатылды.

Билеттер шығару

S tog автобустармен, өңірлік пойыздармен және Копенгаген метросымен бірге Дания бойынша қолданылатын Rejsekort электрондық билет жүйесін пайдаланады. Жолаушылар билет сату автоматтарынан қолма-қол ақшамен немесе кредиттік картамен, сондай-ақ теміржол және метро станцияларындағы 7-Eleven дүңгіршектерінен немесе 'DOT Tickets' iOS немесе Android қосымшасы арқылы бір реттік қағаз билеттерді сатып ала алады. Қала саяхат аймақтарына бөлінген, ал баға саяхат етілген аймақтардың санына байланысты (кемінде 2 аймақ). Автобусқа, пойызға немесе S tog-қа міну бағасы бірдей, ал Rejsekort қолданғанда сағаттар бойынша ең көп жүргіншілер болатын уақытта 20% жеңілдік қолданылады. Туристерге арналған City Pass және Copenhagen Card жүйеде қолданылады.

Болашақ

Қазір Dybbølsbro мен Svanemøllen арасында сағатына 30 пойыз барғандықтан, тығыз қоныстанған аймақтарда солтүстіктен оңтүстікке қарай жаңа туннель салу мәселесі талқыланды. Vestbanen (Батыс) желісін Høje Taastrup-тан Roskilde-ге дейін қолданыстағы теміржол жолдары бойынша ұзарту туралы ұсыныстар бірнеше рет талқыланды және 2019 жылға дейін зерттелді. Klampenborg-тан Elsinore-ға дейінгі ұзарту (Кystbane теміржолын S пойыз стандартына келтіру) қиынға түсері анық, бірақ бұл мәселе де көтерілді. Басты мәселе – орталық туннельдегі жеткілікті қуаттың болмауы. Копенгаген әуежайын, Каструпты желіге қосу ұсынылды, әйтсе де, оларға аймақтық пойыздар мен Копенгаген метросы да қызмет көрсетеді. Дания Көлік Басқармасы (Trafikstyrelsen) S пойыз желісінің F тармағын метро стандартына M5 желісі ретінде өзгертуді ұсынды. F тармағы мен метро желісі арасындағы жалғыз ауысу пункттері – Флинтхолм және Nørrebro станциялары. F тармағы 2024/2026 жылдары жүргізушісіз және тәулік бойы жұмыс істеуге жоспарлануда.

Техникалық шолу

S пойыздары стандартты рельстермен жүреді және жоғары кернеулі сымдар арқылы қуат алады. Кернеуі 1500 немесе 1650 вольт (теріс жоғары кернеулі сым), ол жүктемеге және қоректендіру станциясынан алысқатынына қарай өзгеріп отырады. Электр энергиясы 38 қоректендіру станциясы арқылы ұлттық желіден алынады. Бұл станциялар бір-біріне жақын орналасуы керек, себебі жоғары кернеулі сымдардағы үлкен ток (төмен кернеуге байланысты) керісінше үлкен шығындарға алып келер еді. 1975 жылдан 2022 жылға дейін негізгі сигналдау жүйесі Hastighedskontrol og togstop деп аталатын, рельстер арасындағы төмен жиілікті аудио индукциялық тізбектер арқылы пойыздарға деректерді жіберетін, меншікке жататын, тұрақты блок кабиналық сигналдау жүйесі болды. Жиіліктердің әртүрлі комбинацияларын өзгерту арқылы, пойызға 15 түрлі нұсқау немесе команда, мысалы, тоқтау және рұқсат етілген жылдамдық берілуі мүмкін болды. Рұқсат етілген жылдамдық кодтамасы пойыздардың жылдамдығын толық бақылауға мүмкіндік берді. HKT басқаруымен келе жатқан пойыз, ағымдағы жылдамдығынан төмен мақсатты жылдамдықпен блокқа кіргенде, екі жылдамдық теңескенше қызметтік тежеуді іске қосатын еді. Бұл, барлық S пойыздардың тежегіш қасиеттерінің ұқсас болуымен байланысты, тежеу қашықтығын қысқартуға және дәстүрлі сигналды теміржолдарға қарағанда әлдеқайда қысқа тұрақты блоктарды пайдалануға мүмкіндік берді. HKT жүйесі жұмыс істемейтін кезде немесе жабдықталмаған пойыз желіде жүруі қажет болғанда пайдалану үшін жол бойында сигналдар орналастырылған, бірақ бұл сигналдар толық ұзындығындағы блоктарды ғана қорғайтындықтан және консервативті тежеу қашықтығын ескере отырып орналастырылуы керек болғандықтан желінің өткізу қабілеті едәуір төмендеді. 2011 жылы инфрақұрылым операторы Banedanmark, HTK орнатылымы өмірлік циклын аяқтап, сенімділігі төмендеп бара жатқандықтан, оны Trainguard MT байланысқа негізделген пойыздарды басқару жүйесімен (CBTC) алмастыру үшін Siemens Mobility компаниясына келісім берді. CBTC жүйесі жылжымалы блок принципін қолданады, яғни орталық басқарушы желідегі әрбір пойыздың нақты орналасқан жерін және жылдамдығын үздіксіз қадағалап отырады және осыған сәйкес жүргізушілерге берілетін нұсқауларды реттейді. S пойыздар желісінде бұл пойыздардың арасындағы ең аз қашықтықты (бас қашықтығын) 120 секундтан 90 секундқа дейін қысқартуға мүмкіндік берді. Жаңа CBTC жүйесі 2016 жылдың 29 ақпанында пайдалануға берілді. 2022 жылға дейін басқа маршруттарды ауыстыру жұмыстары жалғасты, қыркүйек айының соңында соңғы үш маршрут (Valby–Frederikssund, Valby–Høje Taastrup және Sydhavn–Køge) CBTC жүйесіне ауыстырылды. Олар жолаушылар мен қызметкерлердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және вандализмді болдырмау үшін бейнебақылау жүйесімен жабдықталған. Бұл пойыздар вагондардың ішінде кондиционерлерді және желіде регенеративті тежегіштерді енгізді, бұл энергия тиімділігін арттырды. Қазіргі таңда 105 8 вагондық пойыз (840 вагон) бар. 2002 жылы 8 вагондық төртінші буын пойыздың апатқа ұшырауы салдарынан оны жарамсыз деп тануға тура келді, пойыздардың жетіспеушілігін жою үшін 4 вагондық жиынтықтар құрастыру қажет болды. Бұл 4 вагондық пойыз (DSB SE SH класы, сондай-ақ Litra SE деп те аталады) төмен трафик кезеңдерінде жеке жүруге болады. Қазіргі уақытта S пойыздар желісінде 31 4 вагондық пойыз (124 вагон) бар. Төртінші буын пойыздардың ең жоғары жылдамдығы 120 км/сағ. , бірақ желінің көп бөлігінде сигналдау жүйесінің шектеулеріне байланысты олардың жылдамдығы 80 км/сағ. дейін шектеледі, ал Ringbane желісінде олар 80 км/сағ. жылдамдықпен жүреді.

Бесінші буын (2030- лар)

"S" пойыздарының бесінші буыны толық автоматты болады. Оларды 2030 жыл шамасында, бастапқыда Ringbanen желісінде енгізу жоспарлануда. 2023 жылдың қыркүйегінде DSB 226 жаңа пойызды жасауға алдын ала біліктілігін растаған үш үміткердің тізімін жариялады. 2025 жылы келісімшарт Alstom, CAF немесе Siemens/Stadler консорциумының біріне тапсырылады.