Кіріспе
Нидерландының Амстердам қаласындағы өнер мұражайы.
Ұлттық рейтингте 4-орын (2014)
Әлемдік рейтингте 72-орын (2014)
| директор = Rein Wolfs
| президент =
| куратор =
| иесі =
| қоғамдық көлік = Трамвай: 2, 5, 12
Ranked 72nd globally (2014)
| director = Rein Wolfs
| president =
| curator =
| owner =
| publictransit = Tram: 2 , 5 , 12
19 ғасырдағы ғимаратты Адриаан Виллем Вайсман жобалаған, ал қазіргі кіреберісі бар 21 ғасырдағы қанатты Benthem Crouwel Architects сәулетшілері жобалады. Ол Амстердамның оңтүстік ауданындағы Музей алаңында орналасқан.
Жинаққа 20 ғасырдың басынан бастап 21 ғасырға дейінгі заманауи және қазіргі заманғы өнер мен дизайн кіреді. Онда Винсент ван Гог, Василий Кандинский, Эрнст Людвиг Кирхнер, Марк Шагал, Анри Матисс, Джексон Поллок, Карел Аппель, Энди Уорхол, Виллем де Кунинг, Марлен Дюма, Люсио Фонтана және Гилберт пен Джордж сияқты суретшілердің туындылары бар. Ван Эгген отбасы құрылыс шығындарына үлес қосып, Кристиан Питер ван Эггеннің коллекциясынан суреттер сыйға тартқан. Ғимарат 1891 және 1895 жылдар аралығында Паулюс Поттерстраатта, Риксмузейден қысқа қашықтықта салынған. "Сандберг қанаты" деп аталатын қосымша 1954 жылы тәжірибелік өнерді орналастыру үшін салынды. 1956 жылы кітап оқу залы, баспахана, музейлік мейрамхана мен бақ, сондай-ақ кино көрсетілімдері мен музыкалық қойылымдар үшін жаңа аудитория ашылды.
21 ғасыр
2001 жылы музейдің украиндық/орыс/кеңестік өнер коллекциясына Харджиев Чага мәдени орталығының коллекциясынан Казимир Малевич және басқа да орыс авангардыстық суретшілердің суреттері қосылды. 2003 жылдың соңында өрт сөндіру қызметінің талабымен Адриаан Виллем Вайсман ғимараты жабылды, содан кейін жаңарту жұмыстары басталды. Stedelijk уақытша түрде ескі Post CS ғимаратына көшіп, 4,5 жыл бойы сол жерде орналасты. 2011 жылдың наурыз айында қайта ашылып, әйгілі заманауи және қазіргі заманғы өнер мен дизайн коллекциясына баса назар аударды. Көрмеде музей коллекциясының молдығы көрсетілді, сондай-ақ Пит Мондриан, Казимир Малевич, Чарли Туроп, Анри Матисс, Дональд Джадд, Виллем де Кунинг, Ив Клейн және Брюс Науман сияқты суретшілердің туындылары қойылды. Коллекциялардан таңдамалы туындылар кезең-кезеңмен көрсетілді. "Уақытша Stedelijk 3" 2011 жылдың қазан айында басталды, оның аясында Амстердам қаласының әртүрлі жерлерінде көрмелер, презентациялар мен іс-шаралар ұйымдастырылды. Музей 2012 жылдың 23 қыркүйегінде "Қиялдың шегінен тыс" атты топтық көрмесімен көпшілікке қайта ашылды. Бұл тұсаукесерлік көрмеге Джеймс Беккет, Эрик Белл және Кристоффер Фрик, Росселла Бискотти, Эгле Будвитте, Иеремия Дей, Кристиан Фридрих, Сара ван дер Хайде, Сухан Киношита, Сюзанна Криеман, Мэтью Лутц Киной, Снеянка Михайлова, Рори Пигрим, Фальке Пизано, Джулика Руделиус, Фиона Тан, Дженнифер Ти, Ян ван Торн, Винсент Вулсма және Андрос Зинс Браун сияқты суретшілер қатысты. Қайта ашылғаннан кейінгі алғашқы айда музейді 95 000-нан астам адам бақылап көрді. 2017 жылы Stedelijk мұражайында 17-ші "Sonic Acts" фестивалі өтті.
Вандализм мен ұрлық
1986 жылы 21 наурызда Джерард Ян ван Бладерен психоз кезінде Барнетт Ньюманның «Кім қызыл, сары және көк III-тен қорқады» (1967) картинасын кеңсе пышағымен кескен. Ол сегіз айға түрмеге қамалып, екі жылға сынаққа жіберілді және үш жылға мұражайға кіруіне тыйым салынды. 1997 жылы 21 қарашада Ван Бладерен, дәл сол вандал, Барнетт Ньюменнің «Катедра» (1951) картинасын да кескен. Сотта ол ақыл-есі дұрыс емес екенін айтты және сотталмады, бірақ мұражайға кіруіне мәңгілік тыйым салынды. 1988 жылы 20 мамырда Stedelijk мұражайынан алғашқы және жалғыз өнер туған оқиға болды. Винсент ван Гогтың «Гүлдері бар ваза» (1886), Йохан Йонгкиндтің «Невердегі көше» (1874) және Пол Сезаннның «Бөтелкелер мен алмалары бар натюрморт» картиналары ұрланған. 1988 жылы 31 мамырда полиция сатып алушы болып белгіленген үш картинаны да зақымдалмаған күйінде тауып алды. Ұры тұтқындалып, сотталды. 2011 жылы 15 мамырда АФК «Аякс» командасының ұлттық жарыстағы жеңісі Музей алаңында тойланды. Той кезінде жанкүйерлер Бентхем Крувел қанатының шатыры мен шыны панельдеріне зақым келтірді, нәтижесінде 400 000 евролық зиян келді және АФК «Аякс» командасының 2012 жылғы жеңісін тойлау іс-шарасы Амстердам Аренасына көшірілді. Осы мәселелерге қарамастан, Амстердам қалалық әкімдігі Музей алаңының ірі шараларды өткізу үшін ықтимал орын ретінде қарастырыла беретінін мәлімдеді.
Цифрландыру
2009 жылдың қарашасында мұражай 1895 жылдан 1980 жылға дейінгі тарихи мұрағатты цифрландыру жобасын бастады. Мұрағатта шамамен 1,5 миллион құжат 7000 папкада сақталған, оның ішінде директордың хаттары және сатып алу туралы мәліметтер бар. Құжаттардың меншік құқығы ресми түрде Амстердам қалалық мұрағатына берілді, бірақ құжаттар цифрландыру жобасы аяқталғанға дейін Стеделик мұражайында болады.
Вайсман ғимараты
Голландиялық сәулетші Адриаан Виллем Вайсман 1895 жылы Stedelijk ғимаратын жобалаған. Жоғарғы қасбет пен мұнараның ақ тас пен қызыл кірпіштің үйлесімінде жасалған дизайны ғимараттың сыртқы түріне 16 ғасырғы голландтық нео-ренессанс стилін береді. 1938 жылы режиссер Виллем Сандберг ішкі қабырғаларды ақ түспен бояп, «ақ куб» галереялық кеңістіктерін құрды. Бірнеше жыл өткен соң, 1954 жылы Сандберг Ван Баерлестраат бойында әйнектен жасалған кеңейтім салуға мүмкіндік алды, ол «Сандберг қанаты» деп аталды. Сандберг сондай-ақ мұражайдың ауыр әрі тартымсыз есіктерін әйнекті кіреберіспен ауыстырды. 1934 жылы Бард мұражайдың басты кіреберісінің үстіндегі лоджияны көрме алаңына айналдырып, бірнеше галереяларды жарық түстермен бояды. 1936 жылы Рёелл басқаруды қолға алғаннан кейін, ол кейбір галереялардың ішкі қабырғаларын жеңіл жабындармен жапты және жоғарғы қабаттағы галереяларға жаңа есіктер орнатты. Содан кейін, 1938 жылы Рёелл көп түсті баспалдақты ақтап, шатырдағы сары әйнекті әкпен жуылған әйнекке ауыстырды. Мұражайды жаңарту бойынша конкурс алғаш рет 1990 жылдардың басында өтті, онда Роберт Вентури Рем Колхас, Вим Квист және Карел Веберді жеңіп шықты. 1996 жылы Вентури Альваро Сиза Виейрамен ауыстырылды.
Көшіру және қосу
2004 жылдың қаңтар айында өртке қарсы ережелерге сәйкес келмегендіктен, ескі ғимарат жабылуға мәжбүр болды. Stedelijk уақытша Post CS ғимаратына көшірілді, ол Амстердам орталық вокзалына жақын орналасқан, бұрынғы Пошта қызметінің ғимараты еді. 2008 жылы Post CS орны жабылғанда, сол кезеңдегі сәтті экспозициялар мен суретшілерді еске алу үшін "Stedelijk Museum CS – Prospect/Retrospect" атты кітап жарық көрді. Жаңа Stedelijk-тің көрме алаңы 8000 шаршы метрді құрайды, бұл бұрынғы галереясынан екі есе үлкен. The New York Times газетінің сәулет сыншысы Майкл Киммельман мұражайдың жаңа ғимараты туралы: «Мен жаңа Stedelijk мұражайынан гөрі абсурд көрінетін ғимаратты есімде ұстамаймын» деп жазды. Альваро Сиза жобаны бастапқыда жасағанда, қайта ашу 2007 жылға жоспарланған еді. Бірақ 2004 жылы жаңа конкурс өткізілген кезде, бұл мерзімге жеткізілмейтіні анық болды. Рентовкаланған ескі ғимарат 2010 жылдың басында аяқталса да, жаңа қанатта орнатылатын климаттық бақылау жүйесі болмағандықтан, көркем туындыларды көрсетуге жағдай болмады. Баспасөз кешіктірулерді сынады. Голландиялық мәдениет кәсіпкері Отто Нанның «Stedelijk Do Something» атты акциясы адамдарды кешіктірулерге байланысты наразылықтарын SMS арқылы білдіруге шақырды. Бұл акция бұқаралық ақпарат құралдарының назарын тартып, Twitter және Facebook сияқты әлеуметтік желілерде кеңінен талқыланды. Нан «достық төңкеріс» деп атаған акциясының Музей алаңына басып кіру арқылы саяси назар аударуға көмектеседі деп үміттенеді. SMS-хабарламалар арқылы жиналған қаражат мұражайдың жұмысын аздап ертерек бастауға жәрдемдесуге бағытталды. 2011 жылы мердігер Midreth банкротқа ұшырағандықтан, және VolkerWessels мердігері 2010 жылдың көктемінде қайта ашуды жоспарлаған, ақыры 2012 жылдың ақпанында құрылыс аяқталды, содан кейін климаттық бақылау жүйесі орнатылды. Сегіз жылдық жұмыстан кейін жаңа Stedelijk 2012 жылдың 23 қыркүйегінде есігін ашты. Салтанатты ашылу көрмесі "Beyond Imagination" ("Қиялдың шегінен тыс") деп аталды және Амстердамның жас суретшілерінің туындыларын ұсынды. Бұл тор тәрізді орналасу SM дизайн стилі ретінде танылды. Арманд Мевис пен Линда ван Дюэрсен 2012 жылы мұражайдың логотипі мен визуалды сәйкестігін жаңартты, ол 2012 жылдың 23 қыркүйегіндегі қайта ашылумен бірге біртіндеп таныстырылды. Мевис пен ван Дюэрсен бұрын 2010 жылдан 2012 жылға дейін уақытша Stedelijk бағдарламасының графикалық сәйкестігін жасаған еді. Жаңа логотиптің негізгі элементі – мұражай атауының әріптерінен құралған үлкен, қаріпсіз S әрпі. Қолданылған қаріп – Union, ол 2009 жылы чех типографы Радим Пешко жасаған Helvetica және Arial қаріптерінің гибриді. Union қаріпі мұражайдың ішкі және сыртқы белгілерінде, сондай-ақ қосымша материалдар мен ресурстарда қолданылады. Жаңа логотиптің визуалды сәйкестігі бастапқыда қызығушылық тудырды, әсіресе Вим Крауэлдің бастапқы логотипі өте танымал және ықпалды болғандықтан.
Contractor VolkerWessels finished the construction in February 2012, after which the climate control system was set up. After eight years of work, the new Stedelijk opened on 23 September 2012. The inaugural exhibition, entitled "Beyond Imagination", was a show of work by emerging Amsterdam artists. This grid like layout became known as the SM design style. Armand Mevis and Linda van Deursen redesigned the logo and visual identity of the museum in 2012, which was gradually unveiled with its re opening on 23 September 2012. Mevis and van Deursen had previously designed the graphic identity of the temporary Stedelijk program from 2010 to 2012. The main aspect of the new logo is a large sans serif S that is composed of the letters of the museum's name in capital letters. The typeface used is Union, a hybrid of Helvetica and Arial, created by Czech typographer Radim Peško in 2009. Union is used for all of the museum's interior and exterior signage and additional materials and resources. The new logo visual identity was controversial at first, especially since Wim Crouwel's original logo was extremely admired and influential.