Кіріспе

Мунч мұражайы (Munch museet) – 2020 жылдан бері Мунч (барлық әріптер үлкен жазылған) деп таныстырылатын, Норвегияның Осло қаласындағы Бьёрвикада орналасқан, норвегиялық суретші Эдвард Мунчтың өмірі мен туындыларына арналған өнер мұражайы. Мұражай алғаш рет 1963 жылы Тойенде ашылған. 2021 жылдың 22 қазанында ашылған Бьёрвикадағы жаңа мұражай ғимаратына көшірілді.

Бастапқы

Алғашқы Мунк мұражайы Ослоның Гамле Осло ауданындағы Тёйенде орналасқан. Мұражай құрылысы Осло қалалық кинотеатрларының түскен табысынан қаржыландырылды және 1963 жылы Мунктың туған күніне толуының 100 жылдығын еске алу үшін ашылды. Оның қоры Мунктың өлімінен кейін Осло қаласына сыйға берген туындылары мен жазбаларынан, сондай-ақ оның қарындасы Ингер Мунк сыйға берген қосымша туындыларынан, әрі сауда арқылы алынған түрлі туындылардан, оның ішінде көшірмелерден тұрады. Мұражайдың тұрақты қорында суретшінің барлық картиналарының жартысынан астамы және оның барлық гравюраларының кем дегенде бір данасы болды. Бұл 1200-нен астам картина, 18000 гравюра, алты мүсін, 500 тақта, 2240 кітап және басқа да заттарды құрады. Мұражайда білім беру және қорғау бөлімдері, сондай-ақ өнер орындарына арналған жабдықтар да болды. Мұражай ғимаратын сәулетшілер Айнар Миклебуст және Гуннар Фугнер жобалаған. Миклебуст 1994 жылы Мунктың қайтыс болғанына 50 жыл толуына орай мұражайды кеңейту және жаңартуда маңызды рөл атқарды. Осы орын 1984 жылғы «Олсенбанден» фильмінің түсірілім алаңы болды. Мұражай Тёйенде, Ослода орналасқан кездегі соңғы көрмесі 2021 жылдың мамыр айында ашылды және 1 қазанға дейін жалғасты.

Ағымдағы

Бұған дейін, 2008 жылы, Осло қаласы Осло опера театры орналасқан Бьёрвика ауданында жаңа Мунч мұражайы үшін сәулеттік конкурс өткізген болатын. 2009 жылы конкурсты испандық сәулетші Хуан Эррерос және оның Herreros Arquitectos студиясы (қазіргі estudio Herreros) жеңіп алды. 2011 жылы Ослодағы жергілікті сайлауға дейін Осло Прогресс партиясы экономикалық алаңдаушылықтарға байланысты жобаны қолдамайтынына шешім берді. Сайлаудан кейін, 2011 жылдың желтоқсанында Осло қалалық кеңесі жобаны тоқтатуға дауыс берді. Оның орнына кеңес қазіргі мұражайды жақсартуды немесе коллекцияны Nasjonalgalleriet-ке көшіруді қарастырды. 2013 жылдың мамыр айында Осло қалалық кеңесі жобаны қайта жандандыру және мұражайды Осло опера театрының жанындағы су жағасындағы жаңа орнына көшіру туралы шешім қабылдады. Құрылыс 2015 жылдың қыркүйегінде басталды. Жаңа мұражайдың дизайны кеңінен сынға ұшырады, оны әлемдегі ең үлкен қоршау рельстерінің ресми емес жинағы деп атады. 2021 жылдың жазында 28000 өнер туындысы Тойендегі бұрынғы мұражайдан Ослодағы Бьёрвикадағы жаңа мұражайға көшірілді. Мұражайды король Харальд V 2021 жылдың 22 қазанында ашты.

2004 жылы екі суретті қарулы түрде ұрлау

2004 жылғы 22 тамызда Мунктің "Шығуы" және "Мадонна" атты екі картинасы қарулы қарақшылар тарапынан Мунк мұражайынан ұрланды. Олар мұражай күзетшілерін еденге жатқызып, картиналарды қабырғаға бекіткен кабельді үзіп алды. Картиналар 2006 жылғы 31 тамызда Осло полициясымен табылды.