1638 ж. Англиядағы Widecombe-in-the-Moor шатырындағы қатты дауыл мен St Pancras шіркеуіндегі трагедия. 4 адам қаза, 60-тан астам жараланды. Көзі куәгерлер баяндамасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлы найзағайлы дауыл 1638 жылғы 21 қазанда Англия Корольдігінің Дартмур аймағындағы Уайдкомб-ин-де-Мурде болды. Осы күні қатты найзағай кезінде Сент-Панкрас шіркеуі шарлы найзағайға ұшырады деген хабар бар. Сол кезде шіркеуде 300-ге жуық адамға арналған қызмет өтіп жатқан еді, ғимаратқа көп адам жиналған. Олардың төртеуі қаза тауып, шамамен 60-ы жарақат алды, ал ғимарат қатты зақымданып, қирады.
The Great Thunderstorm of Widecombe in the Moor in Dartmoor, Kingdom of England, took place on Sunday, 21 October 1638, when the church of St Pancras was apparently struck by ball lightning during a severe thunderstorm. An afternoon service was taking place at the time, and the building was packed with approximately 300 worshippers. Four of them were killed, around 60 injured, and the building severely damaged.
Куәгерлердің мәліметтері
Көрсетілген апаттан кейін бірнеше ай ішінде жарияланған куәгерлердің жазбалары ерекше қараңғылық, қатты дауыл және "ұлы от шарларының" терезені жарып, шатырдың бір бөлігін қиратып жібергенін айтады. Ол шіркеу ішіне кері соғылып, қауымның бірнеше мүшесін өлтіріп, көптеген адамдарды күйдірген делінеді. Кейбір адамдар бұл оқиғаны шар тәрізді жарқынның ең алғашқы тіркелген мысалы деп санайды. Англикан дін қызметкері Джордж Лайд зардап көрмеген, бірақ оның әйелінің "мойнындағы кружевосы мен денесіне жақын матасы, сондай-ақ денесі өте қайғылы жағдайда күйген". Жергілікті аңшы Роберт Мид бағанаға сонша қатты соққан, одан із қалған, бас сүйегі сынып, миы жерге шашырап кеткен. "Парақтың құрметті азаматы, Хилл мырза" қабырғаға күшпен лақтырылып, "сол түні" көз жұмған. Оның жанында отырған ұлы ешқандай зардап шекпеген. Кейбіреулері денелері күйген, бірақ киімдері зақымданбаған делінеді. Бір ит есіктен қашып шығып, кішкентай құйын секілді ауада айналып, содан кейін өлі қалған. Сол кездегі ауыл мектебінің мұғалімі, Роджер Хилл есімді және қайтыс болған "Хилл мырзаның" інісі, оқиғаны рифмаланған өсиет түрінде жазған, ол әлі күнге дейін шіркеудегі тақталарда (1786 жылы түпнұсқалары ауыстырылған) көрсетілуде.
Written accounts by eyewitnesses, apparently published within months of the catastrophe, tell of a strange darkness, powerful thunder, and "a great ball of fire" ripping through a window and tearing part of the roof open. It is said to have rebounded through the church, killing some members of the congregation and burning many others. This is considered by some to be one of the earliest recorded instances of ball lightning. The Anglican minister, George Lyde, was unhurt, but his wife "had her ruff and the linen next her body, and her body, burnt in a very pitiful manner". The head of local warrener Robert Mead struck a pillar so hard that it left an indentation; his skull was shattered, and his brain hurled to the ground. A "one Master Hill a Gentleman of good account in the Parish" was thrown violently against a wall and died "that night". His son, sitting next to him, was unhurt. Some are said to have suffered burns to their bodies, but not their clothes. A dog is reported to have run out of the door, been hurled around as if by a small tornado, and fallen dead to the ground. The village schoolmaster of the time, a gentleman called Roger Hill, and brother of the deceased "Master Hill", recorded the incident in a rhyming testament which is still displayed on boards (originals replaced in 1786) in the church.
Аңыз
Жергілікті аңыз бойынша, найзағай – жергілікті карта ойнаушы және құмар ойыншы Жан Рейнольдс (немесе Бобби Рид, Тависток қонақүйінде жазылған әңгімеге сәйкес)пен келісім жасасқан шайтанның келгенінен туындаған. Келісім бойынша, егер шайтан оны шіркеуде ұйықтап тапса, оның жанын ала алатын еді. Ян сол күні қызмет кезінде қолындағы карталарын ұстап ұйықтап қалған деседі. Аңыздың тағы бір нұсқасында, шайтан шіркеу қызметі кезінде карта ойнап отырған төрт адамның жанын алу үшін келгендігі айтылады. Шайтан жақын маңдағы Паундсгейттегі Тависток қонақүйі арқылы Уайдкомбке бет алған, онда ол жол көрсету және сергіту үшін тоқтаған. Қонақүй иесі қара киімді, бөлінген екі аяқты қара атқа мінген бір адам келгенін хабарлаған. Ол бір кружка сыра сұрады, және оны ішкенде, сыра ысқырынып төмен құйылды. Ішімдігін ішіп бітіріп, кружканы барға қойды, сол жерде күйген із қалды, содан соң ақша қалдырды. Ол кеткеннен кейін қонақүй иесі ақшаның құрғақ жапыраққа айналғанын байқады. Шайтан атын Уайдкомб шіркеуінің біріне байлап, ұйықтап жатқан Ян Рейнольдсты тұтқындап, найзағайдың ішіне қашып кетті. Олар жақын маңдағы Бирч Тордың үстінен ұшып өткенде, Янның карта жинағынан төрт аса жақ жерге түсті. Бүгін Уоррен Хаус қонақүйінің жанында тұрсаңыз, карта жинағындағы белгілер сияқты пішінделген төрт көне далалық қоршауды көруге болады.
According to local legend, the thunderstorm was the result of a visit by the devil who had made a pact with a local card player and gambler called Jan Reynolds (or Bobby Read, according to the tale recorded at the Tavistock Inn, Poundsgate). The deal was that if the devil ever found him asleep in church, he could have his soul. Jan was said to have fallen asleep during the service that day, with his pack of cards in his hand. Another version of the legend states that the Devil arrived to collect the souls of four people playing cards during the church service. The devil supposedly headed for Widecombe via the Tavistock Inn, in nearby Poundsgate, where he stopped for directions and refreshment. The landlady reported a visit by a man in black with cloven feet riding a jet black horse. The stranger ordered a mug of ale, and it hissed as it went down his throat. He finished his drink, put the mug down on the bar where it left a scorch mark, and left some money. After the stranger had ridden away, the landlady found that the coins had turned to dried leaves. The devil tethered his horse to one of the pinnacles at Widecombe Church, captured the sleeping Jan Reynolds, and rode away into the storm. As they flew over nearby Birch Tor, the four aces from Jan's pack of cards fell to the ground, and today, if you stand at Warren House Inn, you can still see four ancient field enclosures, each shaped like the symbols from a pack of cards.