Кіріспе
Америкалық сәулетші Франк Ллойд Райт кіші (31 наурыз 1890 жыл - 31 мамыр 1978 жыл), көбінесе Ллойд Райт деп танылатын, негізінен Лос-Анджелесте және Оңтүстік Калифорнияда қызмет еткен американдық сәулетші. Ол Лос-Анджелестегі әртүрлі жобалардың (1922–1924) ландшафт сәулетшісі болды, Голливуд Боулға қабырғалар жасады (1926–1928) және Калифорния штатының Ранчо Палос-Вердес аймағындағы Шведенборг еске алу шіркеуін (немесе Саяхатшылар шіркеуін) (1946–1971) салған. Оның аты жиі оның әйгілі әкесі Франк Ллойд Райтпен шатастырылады.
Frank Lloyd Wright Jr. (March 31, 1890 – May 31, 1978), commonly known as Lloyd Wright, was an American architect, active primarily in Los Angeles and Southern California. He was a landscape architect for various Los Angeles projects (1922–1924), provided the shells for the Hollywood Bowl (1926–1928), and produced the Swedenborg Memorial Chapel (or Wayfarers Chapel) at Rancho Palos Verdes, California (1946–1971). His name is frequently confused with that of his more famous father, Frank Lloyd Wright.
Алғашқы жылдар
1890 жылдың 31 наурызында дүниеге келген Франк Ллойд Райт кіші, атақты сәулетші Франк Ллойд Райт пен оның бірінші әйелі Кэтрин Ли "Китти" Тобин Райттың ұлы еді. Ол олардың үлкен ұлы болды және балалық шағының көп бөлігін әкесінің Оук Парк, Иллинойс штатындағы үйі мен студиясында өткізді. Райт екі жыл бойы Мэдисон қаласындағы Висконсин университетінде агрономия және инженерлік мамандықтарды оқыды. 1909 жылы әкесі Италияға көшкеннен кейін ол Еуропаны кеңінен аралап көрді. 1911 жылы Райт Бостон, Массачусетс штатындағы Олмстед пен Олмстед ландшафт фирмасына қосылды, онда ботаника және бағбандалық салаларында маманданды. Кейіннен Райт 1915 жылғы Панама-Калифорния көрмесінің ландшафттық дизайнына көмектесу үшін Калифорния штатының Сан-Диего қаласына жіберілді, бұл жұмысты архитекторлар Бертрам Гудхью, Карлтон Уинслоу және Ирвинг Гиллмен бірге атқарды. Көрменің негізгі ғимараттары мен бақтары Балбоа паркінде бүгінге дейін сақталған. Ландшафт дизайнымен айналысу оны Лос-Анджелестегі архитектор Уильям Дж. Доддпен, ал Сан-Диегода Ирвинг Гиллмен жұмыс істеуге алып келді, соңғысы да шебер архитектор және оның дизайн мансабына кеңесші болды. 1910 жылдардың ортасында Райт Олмстед фирмасының әріптесі Пол Тьенмен ландшафттық серіктестік құрды, ал 1916 жылы жеке практикасын ашты. Бұл үйді мұнай мұрагері және қайырымдылық шараларын қолдаушы Алин Барнсдалл тапсырыс берген еді. Райт 1920 жылы тәуелсіз мансабын бастады. 1922 жылы ол Paramount Studios-та өндіріс дизайнері болып жұмыс істеді, Дуглас Фейрбанкстың "Робин Гуд" фильмі үшін ауқымды қамал мен 12 ғасырлық ауыл декорацияларын жасауға жауапты болды. 1922 жылдың желтоқсанында Райт Голливудтағы Генри Болман үйінің жоспарларын жасады, онда бетон блоктардың қайталама үлгісі қолданылды, бұл Лос-Анджелес аймағындағы әкесінің әйгілі "текстиль блоктарынан" тұратын үйлерінің алғы күші болды. 1923 жылдан 1926 жылға дейін кіші Райт осы төрт үйді іске асыруға және "текстиль блоктары" жүйесін патенттелген құрылыс техникасына айналдыруға бағытталған амбициялық жобаға тартылды. Біріншісі – 1923 жылы Пасадена, Калифорниядағы Миллард үйі, онда Ллойд ауланың дизайнын жасады және 1926 жылы іргелес студия ғимаратын салғанға үлес қосты. Ллойд қалған үш үйдің құрылыс жұмыстарын басқарды: Сторр үйі (1923), Сэмюэл Фримен үйі (1923) және Эннис үйі (1924). Барлық мәліметтерге сәйкес, Ллойдтың жұмысы қиын болды, өйткені ол объектілер арасында шаттлмен қатынады, әкесімен телеграмма арқылы байланысып, Талиэсинден конструктивті қолдау ала алмады.
Тәуелсіз жұмыс
Райт 1920-жылдардың ортасынан соңына дейін Лос-Анджелестің Голливуд және Лос-Фелиз аудандарында бірнеше үйлерді жобалап, салды. Ллойд Райттың тұрғын үйлердегі алғашқы тапсырысы, Таггарт үйі, оның екінші әйелі Хелен Таггарттың анасы үшін салынды. Бұл үй қаланың Гриффит саябағының жанында орналасқан және Лос-Анджелес тарихи-мәдени ескерткіші ретінде тіркелген. Тағы бір маңызды жоба – киножұлдыз Рамон Новарроның менеджері үшін төбедегі үй, содан кейін Новарроның өзі осы үйді сатып алғандағы жаңарту және кеңейту жұмыстары. Джон Соуден үйі, майя мәдениетінен шабыттанған, драматизм мен театрлық әсерге толы, оның ең танымал және үздік туындысы саналады. 1920-жылдары ол Батыс Голливудта бетон блоктардан тұратын, бірінші қабатында студиясы, екінші қабатында тұрғын үйі бар үйін өзі жобалап салды. Сонымен қатар, ол Голливуд Боулдағы екінші және үшінші эстрадаларды да жобалады. Allied Architects тобының 1926 жылы жобалаған алғашқы эстрада визуалды және акустикалық тұрғыдан қанағаттандырмайтын деп танылды. Райттың 1927 жылғы эстрадасы пирамида пішіндес және Оңтүстік-Батыс Американдық үндістер сәулетінің еске түсіретін дизайрына ие болды. Чарльз Уиллард Мурдың айтуынша, ол «Робин Гуд» өндірісінен қалған материалдардан салынған. Оның акустикасы Боул тарихындағы барлық эстрадалардың ішінде ең жақсысы деп есептелді. Бірақ оның сыртқы түрі тым авангардты немесе тіпті жаман деп саналды және маусым соңында бұзылды. Оның 1928 жылғы ағаш эстрадасы концентрлі сақина мотивімен безендірілген, 120 градус доғаны қамтыды және оңай құрастырылуы үшін жасалған. Алайда, ол судың зақымдануына ұшырап, күйреп қалды, нәтижесінде 1929 жылы Allied Architects тобының эстрадасы салынды, ол 2003 жылғы маусым соңына дейін тұрды. 1927 жылы Райт өзі үшін екі бөліктен тұратын үй салды – бірі тұруға, екіншісі жұмыс істеуге арналған. 224,17 шаршы метрлік тұрғын алақанында жоғарғы қабатта қонақ бөлмесі, камин және ағаш едендері бар. Терезелердің кейбіреулері стильді Джошуа ағашының суреті салынған, бірімен-бірі байланысқан блоктармен жабылған. Ұлы депрессия Райттың фирмасының дамуын тоқтатты, оның өнеркәсіптік және кәсіби жетістіктерінің шыңына жеткен кезде. Көптеген сәулетшілер сияқты, 1930-жылдардағы жұмыстың басты бағыты толық жобалау емес, қайта жаңарту болды. Соғыстан кейінгі оның жобалары көбірек экспрессионистік стильде болды және бұрынғы модернистік сәулеттік тақырыптармен азырақ үйлесімді болды. Ол сондай-ақ «Усония» деген сөзді насихаттады. АҚШ-тағы Ллойд Райт салған ғимараттардың ең ірі жиынтығы 1946-1957 жылдар аралығында, Джошуа-Три қаласының жанында, Джошуа-Три Ұлттық паркіне шығысқа қарай орналасқан Мохаве шөлінің үлкен аумағында Менталдық физика институты үшін кезең-кезеңмен салынды.
Кейінгі жұмыстар
Оның ең танымал жобасы – "Шыны шіркеу" деп те аталатын Wayfarers Chapel, бұл ішкі/сыртқы құрылым толығымен шыныдан жасалған және 1951 жылы Палос-Вердес түбегіндегі Тынық мұхитына қарап тұрған Шведенборг шіркеуі үшін салынған. Жерді жоспарлау және егістік дизайны ландшафт архитекторы ретінде оның таланты мен тәжірибесін көрсетеді. Ол осы мақсатқа жету үшін секвоялардың (Sequoia sempervirens) үлкен тобын отырғызды. Шапалдың төңірегіндегі ағаштар өскенде, олар құрылымның бөлігіне айналып, жақын орналасқан ағаштардың өсуінен туындайтын табиғи пішіндер мен бұтақтармен үйлеседі. Мен шыныны қолданған себебім – табиғи өсімдіктер, аспан және алыстағы теңіз олардың қоршаған ортасын анықтауы үшін. Бұл қауымды қызмет кезінде қорғау және сонымен бірге ішкі және сыртқы кеңістік сезімін қалыптастыру үшін жасалды. Оның соңғы жобаларының бірі – 1963 жылғы Джон П. Боулер үйі, "Рай құсы" үйі ретінде танымал, Ранчо Палос-Вердесте көк шыны талшығын қолданып жасалған төбе қанаттарымен, сондай-ақ 1970 жылы Хантингтон-Бичтегі сауда орталығының бас жоспары және құрылыс жобалары, Лонг-Бичтен оңтүстікке қарай Уорнер және Спрингдейл көшелерінде орналасқан.
Жеке өмір
1922 жылы Райт актриса және суретші Элейн Хайманға (Кайра Маркхэм ретінде танымал) үйленді. Олар 1925 жылы ажырасты. Келесі жылы Райт клиентінің қызы Хелен Таггартқа үйленді (оның жеті жасар ұлы Руперт Пол кейін Анаис Нинге үйленді). 1929 жылы Ллойд пен Хелен сәулетші Эрик Ллойд Райттың ата-анасы болды, ол әкесінің және атасының көптеген жұмыстарын қалпына келтіруге қатысты, сонымен қатар дербес шығармашылықпен айналысты. Ллойд Райт 1978 жылы Калифорния штатының Санта-Моника қаласында дүние салды. Ллойд Райт және оның еңбектері туралы "Ллойд Райт, Франк Ллойд Райттің ұлының сәулет өнері" атты толық монографиясында оның жобаларының көптеген ескі және заманауи фотосуреттері бар.