Кіріспе

Филиппиндегі жанартау Араят тауы – Филиппиннің Лусон аралындағы Пампанга провинциясында ұйықтап жатқан, әлеуетті белсенді стратовулкан. Оның биіктігі 1067 метрді құрайды. Жанарыртаудың солтүстік-батыс жағында андезиттік күмбезбен бірге бұзылған кратері бар. Араяттағы жарылыстардың тарихи жазбалары сақталған, ал анықталған ең көне тау жыныстары – 530 және 650 мың жыл бұрын пайда болған базальттар, олар лава күмбезінің құлауы мен қалыптасуына дейін пайда болған. Дегенмен, қазіргі уақытта таудың солтүстік-батыс беткейіндегі эрозияға ұшыраған жерлерде әлсіз бу шығуы байқалады. Сонымен қатар, талдау нәтижесінде вулканның соңғы 2000 жылдың ішінде жарылғаны анықталды, бірақ бұл вулканның жанартаулық активтілігіне байланысты деп есептеледі. Араят тауы тегіс ауылшаруашылық аймағында орналасқан. Таудың оңтүстік жартысы Араят муниципалитетінде (Пампанга), ал солтүстік жартысы мен таудың ең жоғары нүктесі Магаланг муниципалитетінде (Пампанга) орналасқан. Араят тауынан батысқа қарай 16 шақырым (10 миль) қашықтықта Анхелес қаласы мен бұрынғы Кларк әуе базасы орналасқан. Белсенді Пинатубо жанартауы батысқа қарай орналасқан, ал Манила оңтүстікте жатыр. 1997 жылы вулкан ресми түрде туристік орын деп жарияланды. Тау мистикалық орын саналады, ол Аунг/Аринг Синукуан/Синкуан/Суку немесе Дивата Мария Синукуан деп аталатын мифологиялық кейіпкердің мекені болып саналады. Алайда, ежелгі Капампан халық фольклорында, сондай-ақ Генри Отли Бейердің зерттеулерінде, бұл Апунг/Аринг Синукуанның мекені болған, ол Пинатубо тауындағы Намальяридің қарсыласы. Әртүрлі нұсқаларда ол Каргон Каргонның ұлы болып есептеледі, ол Замбалес тауларынан келген алыппен болған шайқаста қаза тапқан (осы таулар Намальяридің мекені деп есептеледі). Қазіргі уақытта тауға орманды жою қаупі төніп тұр. Жергілікті тұрғындар тау ішінде бір адамның бар екенін айтады, ол орманды жоюға ашуланыпты. Басқалары оның Аринг Синукуан екенін айтады.

Этимология

Араяттың пайда болуы туралы алғашқы айғақ 1696 жылғы Джемелли Кареридің саяхат күнделігінде кездеседі. Автор, жергілікті тұрғындардың сөзіне сүйенсек, таудың түпкі атауы Бондо Калая болған, кейін ол Бондок Алая (әдеби тілде "Алая тауы") деп өзгерген. Соңынан Алая Араятқа айналды.

Филиппин революциясы

Филиппин революциясы кезінде филиппиндік революционерлер 1896 жылдың қыркүйегінде Нюэва-Эсиханың көтерілісі сәтсіз аяқталғаннан кейін, испандықтардың Сан-Исидроға қарсы шабуылынан кейін Араят тауына шегінді. 1897 жылдың қыркүйегінде генерал Франсиско Макабулос испан билігінен Тарлақта қолға түспеу үшін әскерімен бірге Араят тауына қайта шегінді, бұл аймақ бұрын оның басқаруында болған. Одан кейін 1898 жылдың 15 қаңтарында олар бас бостандығынан айырылғанға дейін бірнеше шайқастар болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Арайат тауында 1942 жылдың 10 желтоқсанында американдық партизан офицері, полковник Торп жапон әскеріне тұтқындалды. Кейін Арайат тауы коммунистік филиппин партизандары, «Хукбалахап» үшін жасырынған орынға айналды. Никанор Сонгко "Бапа" соғыс қызып тұрғанда, қашып кету туралы ақпаратты қалай тарату керектігін жоспарлады, осылайша Арайат тауында қауіпсіздікте болады. Осы жоспардың арқасында Булакан, Пампанга және Нуэва Эсихадан келген, сол кезде оларға қосылған отбасы мүшелері аман қалды. Жапон әскері келгенін білген соң, олар дереу Арайат тауына бет алды. Бірақ тауға көтеріле бастағанда, жапон сарбаздарының офицерлері оны тұтқындауға келді. Никанор баршаның қауіпсіздігі үшін өзінің тұтқындалуына келісті. Оны қол терісін сылып азаптады. Содан кейін жапон әскері оны босатып, ол Арайат тауына және отбасына қайта оралды.

География

Араят тауы күріш шараларынан тұратын және орташа биіктігі шамамен АМСЛ болатын жазық Орталық Лусон жазығының ортасында орналасқан. Таудың үстінде диаметрі шамамен дөңгелек вулкан кратері орналасқан, оның көп бөлігі эрозиядан батыс және солтүстік жиегінің бір бөлігінде құлап кеткен. Бұл батыс-солтүстік-батыс бағытында ашылатын жарылған кратерге әкелді. Осы аймақ жанартаудың батыс және солтүстік-батыс жағында дөңгелек төбелерді құрайтын ірі қиыршық тас лавинасының бастапқы көзі болып табылады. Басты шыңы - солтүстік шыңы деп аталатын, ал Пиннакл шыңы - оңтүстік-шығыс кратер жиегінде орналасқан. Құлаудан кейінгі белсенділік құлау амфитеатрында Ақ жартас деп аталатын андезиттік лава күмбезін қалыптастырды.

Қорғау жұмыстары

2022 жылдың сәуір айында президент Родриго Дутерте Араиат тауын Ұлттық біріктірілген қорғалған аумақтар жүйесіне сәйкес қорғалатын ландшафт деп жариялайтын заңға қол қойды.