Эдвард Фицджеральд Бил: Американ саяхатшысы, дипломаты және ізгіленушісі
Edward Fitzgerald Beale
Эдвард Биль – 19 ғасырдағы американ саяхатшысы, әскери қолбасшы, дипломат. Калифорния алтынын тапқан, Бильдің көлік жолын салған тұлға. Тарихтан оқыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық зерттеуші, геодезист, елші (1822–1893)
American explorer, surveyor, ambassador (1822–1893)
Эдвард Фицджеральд Бил (4 ақпан 1822 – 22 сәуір 1893) – 19 ғасырдағы АҚШ-тың көрнекті тұлғасы. Ол теңіз офицері, әскери генерал, зерттеуші, шекараны мекендеуші, үндістер ісі жөніндегі басқарушы, Калифорния фермері, дипломат және Кит Карсон, Буффало Билл Коди және Улисс С. Гранттың досы болды. Ол 1846 жылы Сан-Паскаль шайқасында ерлік көрсетіп, АҚШ-Мексика соғысында көзге түсті. 1848 жылы ол Калифорниядан алғашқы алтын үлгілерін шығысқа жеткізіп, алтын асығуына үлкен үлес қосты. 1850 жылдардың соңында Бил көптеген қоныс аударушылардың батысқа қарай жылжуына көмектесетін «Билдің вагон жолын» зерттеп, салды. Бұл жол 66-шы бағыттың және Трансконтиненталдық темір жолдың бір бөлігіне айналды. Калифорнияның алғашқы Үндістер ісі жөніндегі басқарушысы ретінде Бил 1850 жылдары жергілікті американдықтарға қатысты гуманитарлық саясатты қалыптастыруға көмектесті. Ол сонымен қатар Калифорниядағы ең ірі жеке меншік жер иелігі – Теджон ранчосын құрды және бірнеше рет миллионер атанды. Ол бес АҚШ президентінен тағайындама алды: Эндрю Джексон оны Филадельфия теңіз академиясына жіберді, Миллард Филлмор оны Калифорния және Невада штаттарының Үндістер ісі жөніндегі басқарушысы етіп тағайындады, Джеймс Бьюкенен оны Нью-Мексикодан Калифорнияға дейінгі вагон жолын зерттеуге жіберді, Авраам Линкольн оны Калифорния және Невада штаттарының бас геодезисі етіп тағайындады, ал Улисс С. Грант оны Австрия-Мажарстан елшісі етіп тағайындады. «Билл өзіне оқиғаларға толы, мәртебелі және бай өмірді табысты», – деп жазды Джеральд Томпсон. «Осы арқылы ол өз замандастарының көптеген американдықтарының арманын іске асырды». 1861 жылы президент Авраам Линкольн Билды Калифорния және Невада штаттарының бас геодезисі қызметіне тағайындады. Ол Бэттерфилд Оверленд Поштасының (Сент-Луис, Миссури және Сан-Франциско арасында пошта тасыған дилижанс) кесімін кеңейткендігі үшін оның құрметіне аталған маңызды өткелге ие болды. 1862 жылы ол 1858 жылғы кесікті кеңейту үшін қытай жұмысшыларынан құралған бригаданы жіберді, бұл көтерілуді 15 метрге төмендетті. «Билдің кесігі» деп белгілі болған бұл өткел 1910 жылы Ньюхолл туннелі салынып біткенге дейін қазіргі Ньюхолл асуы арқылы көлік қозғалысы үшін қолданылды. Бүгінде де сақталған Билдің кесігі автомобильдермен жүруге жарамсыз. Оны табу қиын, өйткені ол қоршалған және Сьерра тас жолынан оңай көрінбейді.
Edward Fitzgerald Beale (February 4, 1822 – April 22, 1893) was a national figure in the 19th century United States. He was a naval officer, military general, explorer, frontiersman, Indian affairs superintendent, California rancher, diplomat, and friend of Kit Carson, Buffalo Bill Cody and Ulysses S. Grant. He fought in the United States Mexican War, emerging as a hero of the Battle of San Pasqual in 1846. He achieved national fame in 1848 in carrying to the east the first gold samples from California, contributing to the gold rush. In the late 1850s, Beale surveyed and built Beale's Wagon Road, which many settlers used to move to the West, and which became part of Route 66 and the route for the Transcontinental railroad. As California's first Superintendent of Indian Affairs, Beale helped charter a humanitarian policy towards Native Americans in the 1850s. He also founded the Tejon Ranch, the largest private landholding in California, and became a millionaire several times over. He received appointments from five U. S. presidents: Andrew Jackson appointed him to the Philadelphia Naval School, Millard Fillmore appointed him Superintendent of Indian Affairs for California and Nevada, James Buchanan appointed him to survey a wagon road from New Mexico to California, Abraham Lincoln appointed him Surveyor General of California and Nevada, and Ulysses S. Grant appointed him Ambassador to Austria Hungary. "Beale successfully pursued a personal El Dorado of adventure, status, and wealth," wrote Gerald Thompson. "In doing so, he mirrored the dreams of countless Americans of his day." In 1861, Beale was appointed by President Abraham Lincoln as Surveyor General of California and Nevada. He had an important passage named after him due to his widening of a cut used by the Butterfield Overland Mail, a stagecoach that operated mail between St. Louis, Missouri and San Francisco. In 1862, he dispatched a crew of Chinese workers to widen an 1858 cut, which also reduced the climb by 50 feet (15 m). Beale's Cut, as it was known, lasted as a transportation passage through the modern day Newhall Pass area until the construction of the Newhall Tunnel was completed in 1910. Still in existence today, Beale's cut is no longer passable by automobiles. It is difficult to find today because it is fenced off and not close enough to the Sierra Highway to be easily seen.
Бильдің вагон жолы мен түйе корпусы
1857 жылы президент Джеймс Бьюкенен Билге Аризона мен Калифорния шекарасындағы Форт-Дефианс, Аризонадан Колорадо өзеніне дейінгі 1609 шақырымдық керуен жолын салуды тапсырды. Зерттеу жұмысында сондай-ақ, төрт жыл бұрын соғыс министрі Джефферсон Дэвис ұсынған түйелерді пайдалана отырып, армия үшін тәжірибе жүргізілді. Бил осы экспедиция кезінде және 1858 жылдан 1859 жылға дейінгі аралықта Арканзас штатындағы Форт-Смиттен Колорадо өзеніне дейінгі жолды ұзарту үшін Тунистен әкелінген түйе корпусынан түйелерді жүк тасу үшін пайдаланды. Оның бас түйешісі – грек-сириялық, ислам дінін қабылдаған Хай Жоли (Хаджи Али) болды. Түйелер сусыз бірнеше күн саяхаттауға қабілетті, қашырлардан әлдеқайда ауыр жүк көтере алатын және қашырлар жемейтін шөппен де өмір сүре алатын. Бірақ түйелер жылқы мен қашырларды қорқытып, армия түйелермен тәжірибе жасаудан бас тартты. Дегенмен, Бил салған керуен жолы 1860 және 1870 жылдары көшпенділердің танымал бағытына айналды, және осы зерттеу 35-ші параллель бойымен тұңғыш рет қолданысқа жарамды магистральды белгіледі, ол сол күнден бері қолданылып келеді. Бил керуен жолының бағытымен 66-шы АҚШ тас жолы, Санта-Фе темір жолы және 40-шы мемлекетаралық автокөлік жолы салынды. Бұл жол туралы Бил былай деп жазды: "Бұл біздің батыс шекарамыздан 300 мильге дейін ең қысқа (жол), ол дерлік батысқа қарай бағытталған. Бұл ең тегіс жол, біздің вагондар барлық қашықтықта тек бір рет қосымша жылқы қосып, қысқа төбеден өтті, ал беті бұрын ешқандай дөңгелек немесе іздермен бұзылмаған. Ол суға толы! Кез келген уақытта сусыз ең ұзақ қашықтығымыз жиырма мильді құрайды. Ол үлкен шөлді (Калифорнияға баратын кез келген жолмен өтуге тиіс) ең тар жерінен кесіп өтеді".
In 1857, President James Buchanan appointed Beale to survey and build a 1000 mile (1609 km) wagon road from Fort Defiance, Arizona to the Colorado River, on the border between Arizona and California. The survey also incorporated an experiment for the Army using camels, first proposed by Secretary of War Jefferson Davis four years earlier. Beale used camels from the Camel Corps imported from Tunis as pack animals during this expedition and on another in 1858 through 1859 to extend the road from Fort Smith, Arkansas to the Colorado River. His lead camel driver was Hi Jolly (Hadji Ali) a Greek Syrian convert to Islam. The camels were capable of traveling for days without water, carried much heavier loads than mules, and could thrive on forage that mules wouldn't touch. But the camels scared horses and mules, and the Army declined to continue the experiment with camels. Nevertheless, the wagon road Beale built became a popular immigrant trail during the 1860s and 1870s, and it was this survey which marked out for the first time a practicable highway along the 35th parallel that has been used from that day to this. The general route of the Beale Wagon Road was followed by U. S. Route 66, the Santa Fe Railway, and Interstate 40. Of this road, Beale wrote: " It is the shortest (route) from our western frontier by 300 miles, being nearly directly west. It is the most level, our wagons only double teaming once in the entire distance, and that at a short hill, and over a surface heretofore unbroken by wheels or trail on any kind. It is well watered! Our greatest distance without water at any time being twenty miles It crosses the great desert (which must be crossed by any road to California) at its narrowest point."
Тежон ранчосы
Бильдің ұсынысымен 1854 жылы АҚШ армиясы Тежон фортын Себастьян үнді резервациясында тұратын үндістерді қорғау және бақылау үшін, сондай-ақ үндістерді де, ақ қоныс аударушыларды да паюты, чемехуви, мохаве және шөлді аймақтардағы басқа да үнді тайпаларының шабуылдарынан қорғау үшін салған. Тежон форты 1864 жылы тастап кетілді. 1865 және 1866 жылдары Бил Мексика жер гранттарын сатып алды, қазір олар Тежон ранчосын құрайды. АҚШ армиясы түйелерін сатқанда, Бил олардың бір бөлігін сатып алып, өз ранчосында ұстады. Тежон ранчосы Калифорниядағы ең ірі жеке меншік жер болып табылады және бүгінде Нью-Йорк қор биржасында тіркелген Тежон Ранч компаниясына тиесілі.
At the urging of Beale, Fort Tejon was established by the U. S. Army in 1854, to protect and control the Indians who were living on the Sebastian Indian Reservation, and to protect both the Indians and white settlers from raids by the Paiutes, Chemehuevi, Mojave and other Indian groups of the desert regions to the east. Fort Tejon was abandoned in 1864. In 1865 and 1866, Beale purchased the Mexican land grants which now comprise the Tejon Ranch. When the U. S. Army sold its camels, Beale purchased some of them and kept them at his ranch. Tejon Ranch is the largest private landholding in California, and today is owned by Tejon Ranch Company, a company listed on the New York Stock Exchange .
Декатур үйі
1871 жылы Бил Вашингтондағы Ақ үйдің қарама-қарсы жағындағы Декатур үйін сатып алды. Декатур үйі 1818 жылы теңіз батыры Стивен Декатур үшін салынған еді. Оның Ақ үйдің қарама-қарсы орналасқандығы Декатур үйін ел астанасының ең сүйікті мекенжайларының біріне және елдің ең көрнекті тұлғаларының үйіне айналдырды. АҚШ үкіметі Декатур үйін мемлекеттік хатшылары Генри Клей, Мартин Ван Бюрен және Джуда П. Бенджамин үшін жалға алды. Бил үйді 60 000 долларға сатып алып, кең ауқымды жөндеу жұмыстарын жүргізді. Ол онда көптеген сәнді кештер өткізіп, Вашингтондағы ең танымал үй иесі болды. 1873 жылы «Вашингтон Капитал» газетінің тілшісі «Ескі Декатур сарайы біздің қаламыздағы ең әсем үйлердің қатарында қайтадан алдыңғы орынға шығады» деп жазды. Ол сонымен қатар дипломатиялық шеберлігін де көрсетті. Оның жомарттығымен ұйымдастырған кештер, Америка батысы туралы әңгімелері, шетел тілдерін білуі және жылы мінезі Бил мен оның әйелін Вена сарайындағы танымал тұлғаларға айналдырды. Оның жылқыға деген құштарлығы Австрия императоры Франц Иосиф I-нің сенімін жеңіп алуға көмектесті. Қызмет еткен кезеңінде Бил Түркия мен Сербия арасындағы соғыс және Шығыс мәселесі туралы Мемлекеттік департаментке жиі хабарламалар жіберді.
In 1871, Beale purchased Decatur House, opposite the White House, in Washington, D. C. Decatur House had been built in 1818 for naval hero Stephen Decatur. Its prominent location across from the White House made Decatur House one of the capital's most desirable addresses and home of many of the nation's most prominent figures. The U. S. government rented Decatur House for its Secretaries of State, Henry Clay, Martin Van Buren and Judah P. Benjamin. Beale bought the house for $60,000 and extensively renovated it. He held many glittering parties there and became Washington's most famous host. A reporter from the Washington Capital wrote in 1873 that "the old Decatur mansion will again rank first among the fashionable residences of our city." and displayed a talent for diplomacy. His lavish entertaining, tales of the American West, command of foreign languages, and warm personality made Beale and his wife popular figures in the Viennese court. His love of horses helped him win the trust of Emperor Franz Joseph I of Austria. During his tenure, Beale sent frequent dispatches to the State Department on the war between Turkey and Serbia and the Eastern Question.
Зейнеткерлік
Зейнетке шыққаннан кейін Бил Вашингтондағы Декатур үйінде тұрды, жыл сайын Теджон ранчосына барып, ал Вашингтонның солтүстік-шығысындағы Хайатсвиллдегі Эш Хиллдегі жылқы фермасына одан да жиі баратын. Эш Хилл 1977 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген. Бил 1893 жылы Декатур үйінде қайтыс болды және Пенсильвания штатының Честер қаласындағы Честер ауылдық зиратында жерленді. Оның өсиетіне Улисс С. Грант және генерал Уильям Тэкумсе Шерман куә болды. Тағы бір актер, Чарльз Бейтман, 1963 жылы көрсетілген "Нағыз қатыгез есек төбесі" атты "Өлім аңғары күндері" эпизодында Бил рөлін ойнады. Сол эпизодта Дэвид Маклин армия барлаушысы Кит Карсон рөлін сомдады. Билды 1954 жылғы "Оңтүстік-батысқа жол" батыс фильмінде Род Кэмерон ойнады. "Түйе керуені" сияқты, Бил Американың оңтүстік-батысында түйелермен тәжірибе жүргізеді, сонымен бірге шөл мен таулар арқылы жаңа жолды зерттейді.
In his retirement, Beale lived at Decatur House in Washington, D. C., with yearly visits to Tejon Ranch and more frequent visits to his horse farm at Ash Hill in Hyattsville, northeast of Washington, D. C. At Ash Hill he entertained friends such as Grant, who kept two Arabian horses stabled there, President Grover Cleveland and Buffalo Bill Cody. Ash Hill was listed on the National Register of Historic Places in 1977. Beale died at Decatur House in 1893 and is interred at Chester Rural Cemetery in Chester, Pennsylvania. His will was witnessed by Ulysses S. Grant and General William Tecumseh Sherman. Another actor, Charles Bateman, played Beale in another Death Valley Days episode, "Stubborn Mule Hill," which aired in 1963. In that episode, David McLean played Army scout Kit Carson. Beale was played by Rod Cameron in the 1954 Western film Southwest Passage. As in "The Camel Train", Beale is conducting an experiment with camels in the American Southwest, whilst at the same time surveying a new route across the desert and mountains.