Вибхаджьявада: Ерте буддист мектебінің тарихы мен ерекшеліктері
Vibhajyavāda
Вибхаджьявада – ерте буддизм мектебі. Сарвастивада және Пудгалавада ілімдерін қабылдамаған, Ашока тұсында миссиялық қызмет атқарған. Орталық және Оңтүстік-Шығыс Азияда тараған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Вибхьявада (санскрит; пали: Vibhajjavāda;) – бұл термин, көбінесе Ставира Никаяға жататын ерте буддистердің топтарын белгілеу үшін қолданылады. Осы топтардың Сарвастивада ілімін (әсіресе «барлығы бар» деген ілімді) және Пудгалавада (жеке тұлғалық) ілімін қабылдамағаны мәлім. Ашока патша тұсында осы топтар Гандхара, Бактрия, Кашмир, Оңтүстік Үндістан және Шри-Ланкада миссионерлік қызмет атқарған болуы мүмкін. Біздің заманымыздың үшінші ғасырына қарай олар Орталық Азия мен Оңтүстік-Шығыс Азияға тарады. Сарвастивадамен тағы бір айырмашылық – біртіндеп жетілуге қарсы, бірден жетілу мәселесінде болды. Вибхьявада ағымына кіргенде, төрт асыл шындықты бірден түсіну керек деп есептеді (экабисамая), ал Сарвастивада бұл процестің біртіндеп жүретінін (анупуббабисамая) айтты. Вибхьявада сондай-ақ, архаттар архаттыққа жеткеннен кейін артқа қайта орала алмайды немесе төменгі деңгейге түсе алмайды деп мәлімдеді. Вибхьявада қайта туулар арасындағы аралық жағдай (антарабхава) туралы ілімді де қабылдамады. Самматийалар (Пудгалавадиндер) да Вибхьявада туралы айтады. Самматийа сектасының мәліметінше, Вибхьявада Сарвастивада мектебінен пайда болған. Сарвастивадин Абхидхарма Махавибхаша Шастра Вибхьяваданы «қарсылық білдіретін, зиянды ілімдерді қолдайтын және нағыз Дхарманы ұстанатындарға шабуыл жасайтын» еретиктер ретінде сипаттайды. Махасангхика Вибхьяваданы буддизмдегі түбірлік ағымдағы жарылыстың тармақтары деп қарастырды, олардың пікірінше, үш сектаны тудырды: Ставиралар, Махасангхикалар және Вибхьявадалар. Махасангхика Махисасака, Дхармагуптака, Касьяпия және Тамрапарния (Теравада) секталарының Вибхьявададан тарағанын айтады. Махасангхика тармағы, Праджняптивадамен бірге, Бахушрутия Вибхьявада деп аталуға ұмтылды.
Vibhajyavāda (Sanskrit; Pāli: Vibhajjavāda; ) is a term applied generally to groups of early Buddhists belonging to the Sthavira Nikaya. These various groups are known to have rejected Sarvāstivāda doctrines (especially the doctrine of "all exists") and the doctrine of Pudgalavada (personalism). During the reign of Ashoka, these groups possibly took part in missionary activity in Gandhara, Bactria, Kashmir, South India and Sri Lanka. By the third century CE, they had spread in Central Asia and South East Asia. Another difference with the Sarvāstivāda hinged on the issue of gradual versus sudden attainment. The Vibhajyavādins held that at stream entry, understanding of the four noble truths came at once (ekābhisamaya), while the Sarvāstivāda asserted that this happened only gradually (anupubbābhisamaya). Vibhajyavādins also asserted that arhats could not regress or fall back to a lower state once they attained arhatship. The Vibhajyavādins also rejected the doctrine of the intermediate state between rebirths (antarabhava). The Sammatīyas (aka Pudgalavadins) also mention the Vibhajyavādins. According to the Sammatīya sect, the Vibhajyavādins developed from the Sarvāstivāda school. The Sarvāstivādin Abhidharma Mahāvibhāṣa Śāstra describes the Vibhajyavādins as being the type of heretics who "make objections, who uphold harmful doctrines and attack those who follow the authentic Dharma". The Mahāsāṃghika saw the Vibhajyavādins as being offshoots from the root schism in Buddhism, which according to them produced three sects: the Sthaviras, the Mahāsāṃghikas, and the Vibhajyavādins. The Mahāsāṃghikas list the Mahīśāsaka, Dharmaguptaka, Kāśyapīya, and Tāmraparnīya (Theravada) sects as having descended from the Vibhajyavādins. The Mahāsāṃghika branch itself, together with the Prajñaptivāda, preferred to be called Bahuśrutiya Vibhajyavādins.