Кіріспе

1978 жылы Марион Циммер Брэдлидің "Дауыл патшайымы!" романы жарық көрді. "Дауыл патшайымы!" – американдық жазушы Марион Циммер Брэдлидің "Darkover" сериясының бір бөлігі, ғылыми-фантастикалық туынды. Алғаш рет 1978 жылы жарық көрген бұл кітап 2002 жылы "Хаос дәуірі" жинағының құрамында қайта басылды. "Дауыл патшайымы!" оқиғасы "Екі жеңіске" дейінгі 200 жылға қатысты, "Darkover" тарихының "Хаос дәуірі" деп аталатын кезеңінде өрбиді. Романның негізгі тақырыбы – ғасырлар бойы күшті "ларан" қабілеттерін дамыту мақсатымен жүргізілген селекциялық бағдарлама, оның нәтижесінде Дорилис және Алларт сияқты, қабілеттері өлімге алып келуі мүмкін адамдар дүниеге келді. Бұл кітапта "Darkover" тарихындағы Құрғақ қалалардың Риденовтарының Серраис иелігін басып алып, Серраис Риденовтарына біріккен сәті де айтылады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Рокравеннің леди Алисианасы, Михайлдың балабақшасы, Дорилис атты қызын дүниеге әкелгенде қайтыс болады. Балалық шағында Дорилис ауа райымен байланысты ларанға ие екендігі анықталады, ол балалық ашу-ызамен дауылдар мен найзағайлар тудырады. Алларт Хастур алты жыл бойы өмір сүрген Неварсин монастырын тастап, ларанның бір түрімен өмір сүруді үйреніп, бірнеше болашақ туралы алдын ала болжамдарды көреді. Ол Кассандра Эйлардпен танысады, оның отбасы оны үйленуге ниетті әйел. Ол екеуінің балалы болуы әйеліне өлім әкеледі деп ойлайды. Осы жағдайдан құтылу үшін олар Халидегі мұнарада жұмыс істейтін бойдақ болып қалады. Скатфеллдің Лорды Рахал Олдаран өзінің ұлымен бірге Олдаран қамалына келеді. Скатфелл өзінің ұлы Дарреннің қазір он бір жастағы Дорилиспен үйленетінін қалайды. Қолға ораза ұстаған кезде Даррен оны өзіне айтылғаннан әлдеқайда үлкен деп есептейді және оны жыныстық қатынасқа мәжбүрлеуге тырысады. Дориллистің өзін-өзі қорғаушы Ларенді өлтіреді. Скатфелл кек алуға ант береді. Дорилисдің туғаннан туған інісі Доналды Дорилис үшін Хали мұнарасынан көмек алуға жібереді. Алларттың ағасы Эльхайнның Деймон Рафаэль Хастур Халиге келіп, одан Альдаранға дипломатиялық іс-шараны жүргізуді сұрайды. Донал Деллерэй де келіп, Дориллис үшін көмек сұрайды. Алларт пен Рената Доналды Олдаранға алып барады. Дорилиспен бір күн жұмыс істегеннен кейін Рената Олдаранды ескертеді, Доналда ауа райымен байланысты ларан болса, Дорилис қолында өлімге әкелетін түрдегі сыйлық бар. Ол сондай-ақ Дорилис өзінің қабілетін үш рет қорқынышын жою үшін қолданғанын айтады. Рената Дорилияға өзін басқаруды үйретуге тырысады, оның мінез-құлқы мен Ларран қабілеттері. Ол, Алларт, Донал және Дорилис палуандарды өртке қарсы бақылау мұнарасына жету үшін қолданады. Дорилис оттың өткенін, қазіргісін және болашағын көре алатынын түсіндіреді; Доналдың дауылмен бірдей қабілеті бар екенін түсіндіреді. Рената Дорилис планетаның магнит өрістерінен күш алатын қабілеті бар екенін біледі. Ағасының талаптарынан қашу үшін Лорд Олдаран өзінің қызы Дорилисті туған ағасы Доналға айттырады. Ренатаға ғашық болған Донал қарсылық білдіреді, бірақ асыраушы әкесінің өсиетін өзгерте алмайды. Донал мен Дорилис Қысқы түнде үйленеді. Алларт өзінің болашақты көру қабілетін пайдаланады, бірақ оны өлім мен жойылу көріністері басып алады. Ол Хали мұнарасынан әйелі Кассандраны телепорттайды. Ол Халидегі жұмысшылар оның ағасы Деймон Рафаэль Кассандраны өзіне алу үшін Алдаранға аттанғанын ескертеді. Бір аптадан кейін, Скатфеллдің Рахал, Деймон Рафаэль Хастурмен күш біріктірді, Олдараннан Дорилисті Скатфеллдің ұлдарының біріне үйленуге беруін талап етеді. Алдаран бас тартқан кезде, қамал Ларранға негізделген қарулармен, соның ішінде отпен қоршалады. Дорилис шабуылдан құтылуға қабілетті. Тағы бірнеше шабуылдан кейін Лорд Альдаран Дорилис күшін шабуылдаушы әскерге қарсы толық күшпен қолдануға шешім қабылдайды, Алларттың және басқалардың ескертулеріне қарамастан. Алларттың ағасы Деймон Рафаэль Кассандраны Алларттың өзіне тапсыруын талап етіп хабар жібереді. Ағасымен ақылдасқаннан кейін, Алларт телепатия арқылы Кассандраны ұрлап, өзін патша етіп тағайындаса, Дарковерге әкелетін болашағын көрсетеді. Мұндай болашақтың себебі болудың орнына Деймон Рафаэль өзін-өзі өлтіреді. Жеңістен кейінгі тойда Дорилис Доналдың өзін сүймейтінін түсінеді; керісінше, ол Ренатаны жақсы көреді. Ашуынан ол Доналды жарылып, бірден өлтіреді. Рената Дорилисті бақылауға алып, оған дәрі береді. Рената Доналды Үстір дүниеден іздеді, бірақ оның орнына Дорилиспен өзі болуы мүмкін, өзін-өзі бақылау және эмоционалды жетілу арқылы кездеседі. Дорилис Ренатаға ешқашан оянуға болмайды дейді, оның күші тым қауіпті. Рената Үстір дүниеден шығып, Дорилис айналасына күш өрісін құрып жатыр. Оның денесі Халиде жерленген. Кейінгі Darkover романында, Шарраның жер аударылуы, бірнеше жүздеген немесе мыңдаған жылдардан кейін, Алдонның семсерін алу үшін Халиден барған делегация "түсті аяздың артында әйелдің денесі жатқан бейітті көреді. Ол онда ұйықтады немесе онда мыңдаған жылдар бойы өзгермейтін, бүлінбейтін өлімде жатты".