Кіріспе

Испанияның ұлттық мерекесі (12 қазан)

Испанияның ұлттық күні (lang es) – жыл сайын 12 қазанда тойланатын ұлттық мереке. Бұл мереке дәстүрлі түрде және көбінесе Día de la Hispanidad (Испан тілдес елдер күні) деп аталады, ол испандық мұраны бүкіл әлемде, әсіресе Испан Америкасында еске салады. Испанияның ұлттық күні – испан халқының ел тарихын еске түсіріп, жетістіктерін мойындап, құрметтейтін және ұлттың болашағына деген адалдығын қайта растайтын мереке. Бұл күн бірлік пен бауырластықтың мерекесі болып табылады және Испанияның халықаралық қауымдастықпен байланысын көрсетеді. 12 қазан – испан тілінің ресми күні, сонымен қатар Басты діни қызметкердің мерекесі мен Жапопанның Әзіресі, және Испания қарулы күштерінің күні.

Еске алу

Испанияның Ұлттық күні – бүкіл елде мереке ретінде аталады, сондықтан барлық орталық (ұлттық) үкімет пен автономды аймақтардың (облыстық) мекемелері мен әкімшілік кеңселері, банктер мен дүкендер сол күні жабылады. Ұлттық күнді Испанияда елдің бүкіл аумағында ұйымдастырылатын көптеген қоғамдық және жеке шаралар арқылы мерекелеп, елдің мұрасын, тарихын, қоғамын және халқын құрметтейді. Бұл мереке әлемнің түкпір-түкпіріндегі испандық қауымдар тарапынан да тойланады. Испанияның және шетелдердегі әртүрлі жерлерінде Ұлттық туға құрмет көрсету рәсімдері өтеді. Олардың ең маңыздысы – әскери шерумен бірге елорда Мадридте өткізілетін шара. Испанияның азаматтық қоғамының өкілдері де құрмет көрсету, мәдени, діни және наразылық шерулерін мен демонстрацияларын ұйымдастырады.

Шығуы мен эволюциясы

Мерекенің тамыры Рим католик дәстүрінде жатыр. Бұл дәстүрде Мәриям ананың "жанды денеде" Кесарагустада (Рим империясы тұсында Сарагосаның аты) апостол Жақып Ұлыға 40 жылы көрінуі, нәтижесінде Ебро өзенінің жағасында храм салынды. Бұл әлемдегі Мәриям анаға арналған алғашқы храм болды. Сарагосаға қажылық сапар 8 ғасырдың басында басталды. Компостеладағы Әулие Яковпен бірге, Иберия түбегіндегі христиандардың рухани орталығы ғасырлар бойы Діни бағанадағы Біздің Ханымға арналды. 1642 жылдың 27 мамырында Сарагоса қаласы Діни бағанадағы Біздің Ханымды Испанияның символы деп жариялады, ал бұл күн Мәриям ананың Сарагосада көрінуінің құрметіне арналған мерекеге айналды. 1730 жылы папа Климент XII Испания империясының барлық жерінде осы мерекені тойлауға рұқсат берді. Бұл жарлықтың кіріспесінде үкімет "Колумбтың туған жері Италия және Америка елдерінің жағдайын қарастырды, мүмкін ортақ келісіммен бұл мерекеге маңыздылық қосылуы мүмкін бе екенін білу үшін" делінген. Кіріспеде әрі қарай "Америка үкіметтерінің көпшілігі, АҚШ және испандық Америка республикалары, кейбір уақытша жағдайларға байланысты аздаған ерекшеліктермен, бұл идеяны қабылдады, бұл бір ауыздан шешім қабылдауға кедергі келтірмейді, ал Италия королі шақыруды ыстық және қанағаттандырарлық түрде қабылдады" деп көрсетілген. Сондай-ақ, мұндай мерекені Испанияның Ұлттық күні ретінде сақтау мүмкіндігі де айтылды. Испанияда Испаниялықтар күні 1935 жылдан бастап қайтадан тойлана бастады, ал бұл күн "Испанияның халықаралық испандық қоғамдастығымен байланысын нығайту мақсатында "Испания күні" деп аталды. 1981 жылы, 1978 жылғы испан Конституциясы бекітілгеннен кейін, ұлттық күн Корольдік жарлықпен "Испанияның Ұлттық күні және Испаниялықтар күні" деп өзгертілді. 1987 жылдың 7 қазанында Корольдік жарлық арқылы Испаниялықтар күніне сілтеме алынып тасталды және атау қайтадан Ұлттық күн деп өзгертілді. 12 қазан 6 желтоқсандағы Конституция күнімен бірге Испанияның екі ұлттық мерекесінің біріне айналды. Испанияның "ұлттық күні" ХХ ғасырдың әртүрлі саяси режимдерінің өзгеруіне байланысты бірнеше рет өзгерді. Американың ашылуының халықаралық мерекесі күніне ұлттық күнді бекіту консерваторлар мен солшыл партиялар арасындағы келісімнің бір бөлігі болды. Консерваторлар монархияның мәртебесі мен Испания тарихын атап өткісі келді, ал солшыл партиялар Испанияның демократиясының дамуын ресми мерекемен атап өткізуді қалады. 1997 жылы Корольдік жарлықпен Ұлттық күнді тойлауға Қарулы күштердің қатысуы бекітілді, бұл жарлық Қарулы күштердің Ұлттық күнінде өткізетін еске алу және құрмет көрсету шараларын реттейді. Бұл шара, көбінесе көктемде бөлек тойланатын Қарулы күштер күнінің маңызды шараларын 12 қазанға көшірді. Бұл шараның мақсаты, бір жағынан, Испания ұлтының барлық тарихи және мәдени элементтерін бір мерекеде біріктіру, екінші жағынан, Қарулы күштердің оларға қызмет ететін испан қоғамымен байланысын нығайту болды. 12 қазанға қарай әскери оқулар, көрмелер, мәдени және спорттық іс-шаралар сияқты басқа да азаматтық-әскери шаралар ұйымдастырылады, бұл азаматтардың Қарулы күштер туралы білімдерін арттыруға көмектеседі.

Мерекелік шаралар

Ұлттық күнді қоғамдық және азаматтық қоғамның мерекелеулері көп және әртүрлі. Испанияның әртүрлі жерлерінде Ұлттық туға құрмет көрсету салтанатты шаралары өтеді. Ең маңыздысы – дәстүрлі түрде астанада, Мадридте, Қарулы Күштер мен Мемлекеттік қауіпсіздік күштерінің парадымен бірге өткізіледі. Испанияның азаматтық қоғамының өкілдері де елдің барлық аймақтарында құрмет көрсету және мақтан тұту шараларын ұйымдастырады. Мереке атауынан "Hispanidad" деген сөз жойылғанмен, осы құбылысты тойлау дәстүрі Испанияда және бүкіл әлемдегі испан тілдес халықтар арасында сақталып келеді. Американы ашуды және Испанияның ғасырлар бойы Америкада және әлемде жасаған алғашқы қадамдарын, әлемді зерттеуден бастап испандықтардың ықпалы мен испандық-американдық қоғамдарды қалыптастыруға салған үлесін атап өтетін мерекелер дәстүрлі түрде ұйымдастырылады. 1987 жылға дейін ресми түрде тойланған "Dia de la Hispanidad" испандықтар тарапынан мәдени және діни мағынада өздігінен тойлауға жалғасып келеді. Бұл испандықтардың әртүрлілігін, бірлігін, ортақ мұрасын және испандық елдер арасындағы мәдени байланыстарын мерекелейді.

Ту мен қарулы күштердің парадына тағзым

Салтанатты түрде испан қарулы күштерінің (әскери) және мемлекеттік қауіпсіздік күштерінің (құқық қорғау) парады, әдетте Мадридте өткізіледі. Оған Испания королі, мемлекет басшысы және қарулы күштердің бас қолбасшысы, Корольдік отбасы, Премьер-министр, Кортес Генеральдерінің президенттері және оның палаталарының фракциялық басшылары, Жоғарғы Соттың президенті және Сот органдарының Бас кеңесі, кабинет мүшелері, Кортес депутаттары мен сенаторлары, сондай-ақ орталық үкімет пен мемлекеттің автономды аймақтарының өкілдері қатысады. Шараға басқа мемлекеттердің саяси және институционалдық делегациялары, соның ішінде парадқа қатысатын әскери күштер де шақырылады. Парад Қарулы Күштер мен Мемлекеттік қауіпсіздік күштерінің қоғамға адалдығын және халықаралық қауымдастыққа олардың үлесін көрсетеді. Парад астананың үлкен алаңдарының бірінде өтеді, соңғы парадтарда шерушілерге Paseo de la Castellana маршруты тағайындалды. Ең маңызды рөлді, әдетте, испан туы атқарады. Бірнеше жылдан бері Испания Әуе күштерінің парашюттік-акробатикалық тобы үлкен испан туын көтеріп секіріп, Корольдік тұғыр алдына қонды. Король, Қарулы Күштердің Бас қолбасшысы ретінде, шараның бас құрметті қонағы болып, Королева мен Корольдік отбасы мүшелерімен бірге, Қорғаныс министрі мен Қорғаныс штабының бастығы қатысады. Одан кейін ұлттық туға құрмет көрсетіліп, оны көтерумен қатар, "Марша Реал" ұлттық әнұраны орындалады. Содан кейін Испания үшін өмірін берген сарбаздарға құрмет көрсетіледі, одан кейін азаматтық-әскери парад өтеді, оның құрамында көшлеме колонна және әуеден өтетін техника болады. Әдетте, бұл шара Испания Әуе және Ғарыш күштерінің акробатикалық тобы – Patrulla Águila-ның көрсетілімімен аяқталады. Қарулы Күштер Парады Испаниядағы ең көп қатысушы шаралардың бірі болып табылады, мыңдаған азаматтар парад жолы бойында жиналады, олар Корольдік отбасыға, Қарулы Күштерге және Мемлекеттік қауіпсіздік күштеріне деген құрметтерін білдіреді. Көптеген басқа қоғамдық шаралар сияқты, 2020 жылғы Қарулы Күштер Парады елдегі COVID-19 пандемиясының салдарынан тоқтатылып, Корольдік сарай ауласында өткен азаматтық-әскери институционалдық шарамен ауыстырылды. Онда испан туына құрмет көрсетілді, содан кейін қысқаша парад және пандемиямен күресіп жатқандарға құрмет көрсетілді. Парадты мемлекеттік "Televisión Española" телеарнасы тікелей эфирде көрсетеді және оны әлемнің миллиондаған адамдары онлайн трансляциялайды.

Парадтың кеңейтілген тұжырымы

Сағат 9-да Корольдік гвардияның Құрмет батальоны корольдік трибунаның алдында қалыптасады, онда кабинет мүшелері, депутаттар мен сенаторлар, федералды және аймақтық үкімет өкілдері, әскери атташелер мен ардагерлер жиналған. Гвардияның полк тобымен бірге, бөлімдерге бөлінген, шако және мылтықтарымен толық киімдегі құрмет сақшылары патша мен патшайымның келуін күтеді. Сағат 10-да Премьер-Министр, Қорғаныс министрі және Қорғаныс штабының бастығының қатысуымен Корольдік отбасы келеді. Гвардиялық оркестр "Марша Реал" әнін орындағанда, күзет батальоны қаруын көрсетіп, 21 зеңбірекпен салют беріледі. Музыка аяқталғаннан кейін күзет батальоны қару-жараққа бұйрық береді. Содан кейін күзет командирі патшаға күзет батальонының рәсімнің салтанатты бөлігі үшін қалыптасқандығын хабарлайды, ал патша мен патшайым оркестрдің музыкасымен құрметті батальонды тексеріп көреді. Музыка тоқтаған кезде патшалық отбасы күзетшілермен қоштасып, федералды үкімет пен аймақтық басшылардың өкілдерімен кездесу үшін трибунаға бағады. Отбасы оралғаннан кейін Қорғаныс штабының бастығы парадты және рәсімді бастауға рұқсат сұрап, трибунаға қайта оралады. Осыдан кейін Әуе және ғарыш күштерінің парашютшілер тобы парад алаңына еркін түсіп, көрсетілім жасайды.

Испания мәдениеті

Испанияның бай мәдени әртүрлілігін көрсететін Ұлттық күн, елдің мұрасын, тарихын, қоғамын және халқын құрметтеу үшін көптеген қоғамдық және жеке іс-шаралар арқылы тойланады. Мерекелерде дәстүрлі аймақтық немесе тарихи киім киген адамдарды, халықтық, классикалық және заманауи музыка концерттерін, сондай-ақ көшедегі қойылымдарды кездестіруге болады. Испаниядағы испандық-американдық қауымдастықтары да шерулерге қатысып, өздерінің ұлттық түстерін және елдерінің ұлттық киімдерін көрсетіп, өздерінің көтеріңкі халықтық әуендерінің ырғағымен жүреді. 12 қазан күні көптеген мұражайлар мен тарихи орындарда "Ашық есік" күні болып өтеді. Біріккен Ұлттар Ұйымы 2010 жылдан бері бірнеше жыл бойы 12 қазанда Испан тілі күнін атап өтті, бірақ кейіннен Мигель де Сервантестің қайтыс болған күнін еске алу үшін 23 сәуірге көшірді.

Діни өлшем

Испания мұрасының діни құрамы бар, ол дәстүрлі түрде "Испаниялық халықтардың анасы" деп аталатын Ла-Пилар күнінің тойлануында және Испанияда кең таралған Гваделупаның әйелі, "Испанияның патшайымы" мерекелерінде көрініс табады. Екеуі де 12 қазанда тойланады. Ла-Пилар (Virgen del Pilar) Арагон автономиялық облысының және оның астанасы Сарагоса қаласының, сондай-ақ Испанияның Әскери-теңіз күштерінің және Граждандық гвардияның (Guardia Civil) қамқоршысы болып табылады. Дәстүр бойынша, бұл мереке 40 жылы Мәриямның Сарагосаға келгенін еске алады, ол тірі кезінде жасаған жалғыз көрінуі және испандықтарға алғашқы болып көрсеткен нұсқасы. Діни мереке Американың ашылу күнімен (1492 жылғы 12 қазан) сәйкес келетіндіктен, Иоанн Павел II папасы Ла-Пиларды Ла-Басилика де Нуэстра-Сеньора-дель-Пилар соборына жасаған сапары барысында "Испаниялық халықтардың анасы" деп атады. 12 қазан, Испанияда "Дья дель Пилар" күні ретінде де белгілі, Сарагосаға Испанияның басқа аймақтарынан көптеген адамдарды тартады, онда дәстүрлі "Офренда де Флорес а ла Вирген" (Мәриямға гүлдер сыйлау) бүкіл күн бойы өтеді, оған испандық американдық қауымдастықтар да қатысады. Испаниялық отарлық шығу тегі бар әрбір ел XV ғасылға жататын Мәриямның мүсініне арналған ұлттық киімдерді сыйлады, ол собордың капелласында сақталған. Испанияда да, испандық Америкада да испандық мұраның маңызды символы – Гваделупаның әйеліне сенім, ол Эстремадурада 12 қазанда, Испания күнінде тойланады, өйткені ол 1928 жылдан бері Испанияның патшайымы атағын иеленеді. Бұл діни дәстүрдің бастауы – христиандық аңызға сәйкес, XIV ғасырда Мәриямның шопанға көрінуі, ол жергілікті дін қызметкерлерінің мавр басып кірушілерінен зақымдануын болдырмау үшін ғасырлар бұрын жерлеген Лука Евангелисінің жасаған ағаштан ойылған Мәриям мүсінін табуға көрсеткен жері. Мүсін табылған жерде салынған монастырь Кастилиядағы ең маңызды қасиетті орынға айналды. Католик монархтары 1492 жылдың маусым айында Колумбпен осы монастырьда кездесіп, оның зерттеу сапарына рұқсат берді және "белгісіз саяхатты" ұйымдастыру үшін алғашқы Корольдік бұйрықтарды жіберді. 1493 жылы Колумб өзінің алғашқы сәтті сапары үшін Гваделупа әйеліне алғыс айту үшін монастырьға оралды. Екінші сапарында ол жаңадан ашқан Кариб теңізіндегі аралды испандық Мәриямның құрметіне Гваделупа деп атады. Бұл, сонымен қатар көптеген испан зерттеушілерінің Эстремадурадан шыққандығы және Гваделупа әйелінің Кастилиядағы үлкен танымалдылығы, осы сенімнің Америкаға таралуының және оның Испанияның патшайымы ретінде қанонды түрде таққа отыруының себебі болды.