Кіріспе

Фрэнсис ДеСейлс Уаймет (1893 жылдың 8 мамырында туған – 1967 жылдың 2 қыркүйегінде қайтыс болған) – американдық әуесқой гольфші, АҚШ-тағы "әуесқой гольфтің әкесі" деп жиі аталады. Ол 1913 жылы АҚШ ашық чемпионатында жеңіске жетті және Сент-Эндрюс Корольдік және ежелгі гольф клубының капитаны болып сайланған бірінші британдық емес адам болды. 1974 жылы ол Гольф Даңқы залына енгізілді.

Ерте өмір

Уаймет Мэри Эллен Берк пен Артур Уайметтің ұлы ретінде, Массачусетс штатындағы Бруклин қаласында, Бостонның батысындағы қала маңында дүниеге келді. Оның әкесі француз-канад иммигранты, ал анасы – Ирландиядан. Франсис төрт жасқа толғанда, оның отбасы Бруклиндегі Клайд көшесіне қарап тұрған Ли көшесінде үй сатып алды. Бұл үй The Country Club-тың 17-ші лункасына тікелей қарап тұрды. Уайметтер отбасы салыстырмалы түрде кедейлікте өсті және сол кездегі американдық гольфшылардың ешқайсысына тән емес, экономикалық сатының төменгі бағанында болды. Көпшілікке әуесқой гольф байларға ғана арналған деп есептелді, ал кәсіби гольф бұрынғы кадилерге бәсекелестік пен табыс әкелді. АҚШ Гольф қауымдастығы (USGA) әуесқой статусын сақтағысы келгендерге 16 жастан асқан соң кадилік жасауға тыйым салған. Уаймет гольфқа ерте қызығушылық танытты және 11 жасында The Country Club-та кадигерлікпен айналыса бастады. Ағасының гольф таяқшаларын және алаңнан тапқан доптарды пайдаланып, ол өзіне-өзі ойнауды үйренді. Оның ойыны көп ұзамай көптеген клуб мүшелерінің және кади мастері Дэн Макнамараның назарына ілікті. Ұзақ өтпей Уаймет штаттың ең жақсы мектеп гольфшысы атанды. Орта мектепте оқып жүргенде, әкесі одан мектепті тастап, өмірін "пайдалы іске" жұмсауын талап етті. Уаймет болашақ Бейсбол Даңқы залының мүшесі Джордж Райтқа тиесілі спорттық тауарлар дүкенінде жұмыс істегенге дейін, құрғақ тауарлар дүкенінде жұмыс істеді.

1913 жылғы АҚШ ашық чемпионаты

1913 жылы Уимет 20 жасында өзінің алғашқы маңызды жеңісін одіп, Массачусетс штатының әуесқойлар чемпионатында жеңіске жетті, осы турнирде ол тағы бес рет жеңімпаз атанды. Қыркүйек айының басында Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағындағы Гарден-Сити гольф клубында өткен АҚШ әуесқойлар чемпионатында қатысып, жартылай финалда болашақ чемпион Жером Траверске есе жіберді. Содан кейін, АҚШ Гольф Ассоциациясының президенті Роберт Уотсон оны жеке сұрап, ұлттық кәсіби чемпионат – 1913 жылғы АҚШ Ашық турниріне қатысуға шақырды. Бұл турнир бастапқыда маусым айында өтуі тиіс болған, бірақ британдық гольфшілер Гарри Вардон мен Тед Рейдің қатысуына мүмкіндік беру үшін қыркүйек айының ортасына шегерілді. Вардон 1900 жылы АҚШ Ашық чемпионатында және сол кезде дейін бес рет Ашық чемпионатта жеңіске жеткен. Рей 1912 жылы Ашық чемпионатта жеңімпаз атанды. 1913 жылғы жарыс Уимет ең жақсы білетін Массачусетс штатының Бруклин қаласындағы Кантри-клубта өтті. Уимет бастапқыда қатысудан бас тартты, себебі ол Ұлттық әуесқойлар турниріне қатысу үшін жұмысынан қайтып келген болатын. Алайда, оның Ашық чемпионаттағы қатысуы жұмыс берушісінің көмегімен тез арада ұйымдастырылды. Бұл Уиметтің чемпионаттағы тұңғыш қатысуы еді. Эдди Лоуэри оның 10 жасар кәсіби серігі (caddie) болды. 72 лункадан тұратын негізгі ойын үш ойыншының тең түсуімен аяқталды, ал келесі күні жаңбырлы ауа-райында Уимет, Вардон және Рей 18 лункалық плей-оффқа қатысты. Уимет күнді бір соққыдан төмен нәтижемен аяқтап, плей-оффты жеңіп алды, Вардонды 5 соққымен, ал Рейді 6 соққымен басып өтті. Оның жеңісі әлемдегі ең үздік екі гольфші деп есептелетін, британдықтарға қарсы күтпеген жеңіс ретінде кеңінен тойланды. Ол АҚШ Ашық чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы әуесқой болды. Плей-оффты американдық гольф тарихындағы ең көп көрермендер бақылады, ал оның жетістігі туралы жаңалықтар елдің барлық баспасөз беттерінде жарияланды. Уиметтің АҚШ Ашық чемпионатындағы сәттілігі гольфты американдық спорттың бағытына енгізгеніне сендіреді. Вардон мен Рейді жеңгенге дейін гольф спортын британдық ойыншылар басып алып келген. Америкада бұл спорт жеке гольф алаңдарына қол жеткізе алатын ойыншылармен шектелген. Көпшілікке арналған алаңдар өте сирек кездесетін (алғашқысы – Нью-Йорк қаласының Бронкс ауданындағы Ван Кортландт гольф алаңы, ол 1895 жылы ашылды). 1913 жылғы жеңісінен кейін он жыл өткен соң, американдық гольфшілердің саны үш есеге өсті және көптеген жаңа алаңдар салынды, оның ішінде көптеген қоғамдық алаңдар да болды. 1963 жылы Бостонның қоғамдық телеарнасы WGBH теледидары Уиметпен 1913 жылғы АҚШ Ашық чемпионатындағы жеңісінің 50 жылдығына арналған сұхбат жүргізді. Бұл сұхбаттың киноскопы Уолт Диснейдің "Ең ұлы ойын" фильмінің DVD-сіне қосылды. Диснейдің фильмі көркемдік еркіндікпен жеңісті бір соққымен одіп көрсетті, бірақ шындығында Уимет бес соққымен жеңіске жеткен.

Даудың шешімі

Уаймет ешқашан кәсіпқой болған жоқ; ол алғашқы сегіз Уокер кубогы командасының құрамында ойнады және келесі төртеуіне капитандық етіп, команда тарихында 11-1 есебін көрсетті. 1951 жылы ол Сент-Эндрюс Корольдік және ежелгі гольф клубының капитаны болып сайланған бірінші британдық емес адам болды, ал 1955 жылы USGA-ның гольфтегі көрнекті спортшылыққа берген ең жоғары наградасы – Боб Джонс сыйлығының тұңғыш иегері атанды. Уаймет көптеген гольф даңқы залдарына енгізілді және USGA мұражайында оның атымен аталатын бөлме бар. Уайметтің гольф карьерасының тағы екі маңызды жағы бар: ол клубты ұстау үшін жабысқан тұтқаны қолданды және осы әдісті қолданған алғашқы жетекші ойыншылардың бірі болды. Ол, әдетте, осы тұтқаны дамытқан Вардонды үлгі етіп алған болуы мүмкін. Содан бері көптеген ұлы гольф чемпиондары осы техниканы пайдаланды. Бұл әдіс жоғарғы қолдың саусағының төменгі қолдың сұқпа және ортаңғы саусағының арасына «жабысуы» арқасында аталды. Уаймет жас Джин Саразенге кеңес беріп, оны ынталандырды, ол гольфтың ең ұлы чемпиондарының біріне айналды.

Франсис Уимет стипендиялық қоры

1949 жылы Уиметтің достары оның құрметіне стипендия табалдырып, оған Фрэнсис Уимет атындағы стипендиялық қор деп ат қойды.

Суреттер

1988 жылы Уиметтің суреті оның құрметіне 25 центтік АҚШ пошта қызметінің ескерткіш пошта маркасында пайда болды. 2002 жылы Марк Фрост Уиметтің АҚШ Ашық чемпионатындағы жеңісі туралы өмірбаяндық еңбек жазды, ол "Ең ұлы ойын: Гарри Вардон, Фрэнсис Уимет және қазіргі гольфтің тууы" деп аталды. Ұзақ өтпей, Фростты Уолт Дисней студиясы осы туындыны киноға бейімдеуге шақырды. "Ең ұлы ойын" фильмі 2005 жылы экранға шықты. Фильмде Шиа ЛаБёф Уимет рөлін сомдады, режиссері Билл Пакстон, ал продюсері Ларри Брезнер болды. "The Greatest Game" кітабының мұқабасында Уиметтің АҚШ Ашық чемпионатында 10 жасар кәсіпқой серігі Эдди Лоуэримен бірге түскен суреті бар. Бұл әйгілі сурет американдық гольфтегі ең танымал суреттердің бірі саналады және АҚШ Гольф Ассоциациясының 100 жылдық мерекесінің логотипі ретінде пайдаланылды. Уимет пен Лоуэринің осы суретіне негізделген мүсін Массачусетс штатының Бруклин қаласында және Флорида штатының Сент-Огастин қаласындағы Дүниежүзілік гольф даңқы залында орнатылған. Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласындағы Гринсайд ауданында, Парквью гольф алаңына жақын жерде Уимет атындағы көше бар. Жанындағы бірнеше көшелер де гольфшілердің есімдерімен аталады, бірақ Йоханнесбургтегі көше Куимет көшесі деп аталады. Бұл қате жазудың қалай пайда болғаны белгісіз. Көше әлі де кейде (дұрыс) Q әрпісіз айтылады, ал кейде француз тіліндегідей (Уи Мэй) айтылады.

Жеке өмір

Уимет өзін орта тапқа көтеру үшін бизнесмен болуға талпынды. Сол кездегі кәсіби гольфшының өмірі осы мақсатқа жетуге мүмкіндік бермеді. АҚШ Ашық чемпионатында жеңіске жеткеннен кейін он жылдың ішінде Уимет банкир болып жұмыс істей бастады, соңынан қор брокері болды, бұл оның басынан жоспарлаған ниеті еді. Ол өзінің кәсіби жолын Браун Бразерс Харриман компаниясында клиенттерге қаржылық кеңесші ретінде аяқтады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ армиясында қызмет етті.

Жеке өмір

1918 жылы 11 қыркүйекте Стелла М. Салливанға үйленді. Олардың екі қызы болды: Дженис Сальви және Барбара Маклин. Уимет 1967 жылы 2 қыркүйекте Массачусетс штатының Ньютон қаласында 74 жасында қайтыс болды.

Әуесқой жеңімпаз (2)

ЖылЧемпионатЖеңіс есебіКөшбасшы 1914 АҚШ Аматор 6 & 5 Джером Траверс 1931 АҚШ Аматор 6 & 5 Джек Уэстленд

Қорытынды

Турнир Жеңістер 2-орын 3-орын Топ 5 Топ 10 Топ 25 Жарыстар ҰсынылғанМастерс турнирі 0 0 0 0 0 0 1 0
АҚШ Ашық чемпионаты 1 0 1 3 3 4 6 0
Ашық чемпионат 0 0 0 0 0 0 1 0
АҚШ Аматор чемпионаты 2 1 6 10 14 16 26 19
Аматорлық чемпионат 0 0 1 1 1 3 10 0
Барлығы 3 1 8 14 18 23 44 19
Кезекті ұсынылған ең көп саны – 9 (1913 АҚШ Аматор чемпионаты – 1924 АҚШ Аматор чемпионаты)
Топ 10-дық үздік нәтижелердің ең ұзақ тізбегі – 3 (1921 АҚШ Аматор чемпионаты – 1923 Аматорлық чемпионат, 1923 АҚШ Аматор чемпионаты – 1925 АҚШ Ашық чемпионаты)