Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Деир эль Бахари немесе Дейр эль Бахри (الدير البحري, ,) — Нил өзенінің батыс жағалауында, Мысырдың Луксор қаласының қарсы бетінде орналасқан қабірлер мен сүйіктем ғибадатханаларының кешені. Бұл — Фиван некрополінің бір бөлігі. Бұл жерде салынған алғашқы ескерткіш — Он бірінші династияның Мэнтухотеп II-нің сүйіктем ғибадатханасы. Ол б.з.д. 21 ғасырында салынған. Он сегізінші династия кезінде Аменхотеп I және Хатшепсут да осы жерде кең құрылыс жүргізді.
Part of the Theban Necropolis in Luxor, Egypt
Deir el Bahari or Dayr al Bahri (الدير البحري, , ) is a complex of mortuary temples and tombs located on the west bank of the Nile, opposite the city of Luxor, Egypt. This is a part of the Theban Necropolis. The first monument built at the site was the mortuary temple of Mentuhotep II of the Eleventh Dynasty. It was constructed during the 21st century BC. During the Eighteenth Dynasty, Amenhotep I and Hatshepsut also built extensively at the site.
Небхепетр Ментухотептің бейіт ғибадатханасы
Мысырды Орта патшалықтың басында біріктірген Он бірінші династияның патшасы Ментухотеп II ерекше жерлеу кешенін салдырды. Оның мәйітханасы Деир-эль-Бахаридегі үлкен шығанақта бірнеше деңгейде орналасқан. Оған жоқ болған аңғардағы ғибадатханадан басталатын, 16 метр (50 фут) енді жол арқылы жетуге болатын. Мәйітхана үш жағынан қабырғалармен қоршалған аула мен кіреберіс қақпасынан, сондай-ақ алаңда орналасқан үлкен шаршы құрылымнан тұрады. Бұл құрылым хаос суларынан пайда болған алғашқы төбеге ұқсас болуы мүмкін. Ғибадатхана шығысқа қарағандықтан, бұл құрылым Күн құдайы Раға және патшаның қайта тірілуіне байланысты болуы ықтимал. Ауланың шығыс бөлігінен "Атшы қақпасы" деп аталатын Баб-эль-Хосан сарайына кіреберіс ашылады, ол жер асты жолына және аяқталмаған қабірге немесе кенотафқа жетелейді, онда патшаның отырған мүсіні орналасқан. Батыс жағында террасаға көтерілетін жолдың бойында тамариск және сикомор ағаштары отырғызылған. Аула мен террасаның арт жағында рельефтермен безендірілген бағаналы галереялар орналасқан, онда қайықтардың шерулері, аң ауы және патшаның әскери жеңістері бейнеленген. Мұнда Он екінші династияның патшасы Сенусрет III-тің мүсіндері де табылған. Ғибадатхананың ішкі бөлігі тік жардан қазылған, ол перистільді ауладан, гипостильді залдан және қабірге апаратын жер асты жолынан тұрады. Өлген патшаға табыну Гипостиль залының арт жағындағы шағын киіз үйге негізделген. Террасадағы мастаба тәрізді құрылымды батыс қабырға бойындағы бағаналы амбулатория қоршап тұр, онда бірнеше патша әйелдері мен қыздарының қабірлері мен мүсіндері табылған. Бұл патшалық әйелдер Хотордың діни қызметкерлері болған, ол ежелгі Мысырдың маңызды жерлеу құдайларының бірі. Патшаның өзінің жерленген жерінен көп нәрсе қалмаса да, патша әйелдерінің (Ашаят, Хенхенет, Кавит, Кемсит, Мует және Саде) қабірлерінен алты саркофаг табылды. Әр саркофаг алты тақтадан тұрған, бұрыштары металл тіреулермен бекітілген және терең ойылған рельефтермен әшекейленген. Қазіргі уақытта Қайыр мұражайында сақталатын патшайым Кавит саркофагы ерекше әдемі. Жерлеу шахтасы мен одан кейінгі туннель 150 метр тереңдікке дейін түсіп, соттың астында 45 метрде орналасқан жерлеу камерасына жетеді. Бұл камерада бір кезде Нэбхепетре Ментухотептің ағаш табыты орналасқан киіз үй болған. Үлкен ағаштармен көмкерілген аулаға аңғардағы ғибадатханадан жоғары көтерілетін салтанатты жол арқылы жетуге болатын. Ауланың астында терең шахта қазылған, ол патшаның қабірі ретінде пайдалануға арналған аяқталмаған бөлмелерге жетелейді. Осы аймақта Говард Картер перғауынның мамықтанған мүсінін тапқан. Ғибадатхана кешенінде фараонның әйелдері мен қыздарына арналған алты жерлеу шіркеуі мен шахталы қабірлер де болған.
Mentuhotep II, the Eleventh Dynasty king who reunited Egypt at the beginning of the Middle Kingdom, built a very unusual funerary complex. His mortuary temple was built on several levels in the great bay at Deir el Bahari. It was approached by a 16 metre wide (50 ft) causeway leading from a valley temple which no longer exists. The mortuary temple itself consists of a forecourt and entrance gate, enclosed by walls on three sides, and a terrace on which stands a large square structure that may represent the primeval mound that arose from the waters of chaos. As the temple faces east, the structure is likely to be connected with the sun cult of Rê and the resurrection of the king. From the eastern part of the forecourt, an opening called the Bab el Hosan ('Gate of the Horseman') leads to an underground passage and an unfinished tomb or cenotaph containing a seated statue of the king. On the western side, tamarisk and sycamore trees were planted beside the ramp leading up to the terrace. At the back of the forecourt and terrace are colonnades decorated in relief with boat processions, hunts, and scenes showing the king's military achievements. Statues of the Twelfth Dynasty king Senusret III were found here too. The inner part of the temple was actually cut into the cliff and consists of a peristyle court, a hypostyle hall and an underground passage leading into the tomb itself. The cult of the dead king centred on the small shrine cut into the rear of the Hypostyle Hall. The mastaba like structure on the terrace is surrounded by a pillared ambulatory along the west wall, where the statue shrines and tombs of several royal wives and daughters were found. These royal princesses were the priestesses of Hathor, one of the main ancient Egyptian funerary deities. Although little remained of the king's own burial, six sarcophagi were retrieved from the tombs of the royal ladies (Ashayet, Henhenet, Kawit, Kemsit, Muyet and Sadhe). Each was formed of six slabs, held together at the corners by metal braces and carved in sunken relief. The sarcophagus of Queen Kawit, now in the Cairo Museum, is particularly fine. The burial shaft and subsequent tunnel descend for 150 meters and end in a burial chamber 45 meters below the court. The chamber held a shrine, which once held the wooden coffin of Nebhepetre Mentuhotep. A great tree lined court was reached by means of the processional causeway, leading up from the valley temple. Beneath the court, a deep shaft was cut which led to unfinished rooms believed to have been intended originally as the king's tomb. A wrapped image of the pharaoh was discovered in this area by Howard Carter. The temple complex also held six mortuary chapels and shaft tombs built for the pharaoh's wives and daughters.
Хатшепсуттің бейіт ғибадатханасы
Дейр-эль-Бахари кешенінің басты нүктесі – «Қасиеттілердің киелісі» деген мағынаны білдіретін Джесер Джесеру, Хатешепсуттің мәйітханасы. Бұл бағаналы құрылым, оны патшаның үй басқарушысы және архитекторы Сененмут жобалап, оның өлімінен кейінгі құлшынық үшін және Амонның даңқын құрметтеу үшін жүзеге асырды. Джесер Джесеру бір кездері бау-бақшамен безендірілген ұзын пандустар арқылы жететін бағаналы террасалардың үстінде орналасқан. Ол тік жар бетіне салынған және көбінесе «Ежелгі Мысырдың теңдесі жоқ ескерткіштерінің» бірі саналады. Оның биіктігі 30 метрді құрайды. Хатшепсуттің ғибадатханасының ерекше пішіні Дейр-эль-Бахари аңғарының бассейнінде, тік жартастармен қоршалған орналасқан жерінің таңдалуымен түсіндіріледі. Бұл жерде шамамен б.з.д. 2050 жылы Орта патшалықтың негізін қалаушы Ментухотеп II өзінің еңіс, терраса тәрізді мәйітханасын салған. Джесер Джесерудің орталық пандусының екі жағындағы бағаналы галереялар Ментухотеп ғибадатханасының екі қатарлы деңгейіндегі бағаналардың орналасуына сәйкес келеді. Бүгінде Дейр-эль-Бахаридің террасалары Сененмуттың бастапқы ниеттерінің әлсіз ғана көрінісін береді. Көптеген мүсіндердің әшекейлері жоғалып кетті – жоғарғы колоннаданың бағаналары алдындағы Озирис мүсіндері, сот алдындағы сфинкс аллеялары және Хатешепсуттің тік тұрған, отырған және тізе бүккен бейнелері; олар осы фараонның өлімінен кейінгі айыпталуы кезінде жойылған. Храмның архитектурасы ХХ ғасырдың басында дұрыс емес қайта құру салдарынан айтарлықтай өзгерген.
The focal point of the Deir el Bahari complex is the Djeser Djeseru meaning "the Holy of Holies", the Mortuary Temple of Hatshepsut. It is a colonnaded structure, which was designed and implemented by Senenmut, royal steward and architect of Hatshepsut, to serve for her posthumous worship and to honor the glory of Amun. Djeser Djeseru sits atop a series of colonnaded terraces, reached by long ramps that once were graced with gardens. It is built into a cliff face that rises sharply above it, and is largely considered to be one of the "incomparable monuments of ancient Egypt". It is 97 feet (30 m) tall. The unusual form of Hatshepsut's temple is explained by the choice of location, in the valley basin of Deir el Bahari, surrounded by steep cliffs. It was here, in about 2050 BC, that Mentuhotep II, the founder of the Middle Kingdom, laid out his sloping, terrace shaped mortuary temple. The pillared galleries at either side of the central ramp of the Djeser Djeseru correspond to the pillar positions on two successive levels of the Temple of Mentuhotep. Today the terraces of Deir el Bahari only convey a faint impression of the original intentions of Senenmut. Most of the statue ornaments are missing – the statues of Osiris in front of the pillars of the upper colonnade, the sphinx avenues in front of the court, and the standing, sitting, and kneeling figures of Hatshepsut; these were destroyed in a posthumous condemnation of this pharaoh. The architecture of the temple has been considerably altered as a result of misguided reconstruction in the early twentieth century AD.
Сәулет
Хатшепсут Ментухотеп ғибадатханасын үлгі ретінде пайдаланғанымен, екі құрылыс мұндайда айқын ерекшеленеді. Хатшепсут ұзақ бағаналы терраса қолданды, ол Ментухотеп үлгісінің орталық жинақылығынан өзгеше – бұл аномалия оның жерлеу камерасының орталықтандырылмаған орналасуынан туындауы мүмкін. Анджей Нивинскийдің сөзінше, "Шығанақтың ұзындығы шамамен 40 см, биіктігі одан сәл төмен. Ол өте жақсы жасырылған, қарапайым тас блок сияқты көрінеді. Тек жақын қарағанда ғана ол шығанақ екені белгілі болады".
While Hatshepsut used Mentuhotep's temple as a model, the two structures are significantly different. Hatshepsut employed a lengthy colonnaded terrace that deviated from the centralized massing of Mentuhotep's model – an anomaly that may be caused by the decentralized location of her burial chamber. According to the Andrzej Niwiński, "The chest itself is about 40 cm long, with a slight smaller height. It was perfectly camouflaged, looked like an ordinary stone block. Only after a closer look did it turn out to be a chest."
Жарияланымдар
Мысыр зерттеу қоры 19 және 20 ғасырларда жүргізген қазбалар бойынша жарияланымдар.
Publications for the excavations conducted by the Egypt Exploration Fund in the 19th and 20th centuries.