Ежелгі Египеттік мастабалар: құрылысы, мағынасы, тарихы. Мастаба – фараондар мен сақалдықтардың қабірлері, «мәңгілік үй» деп аталған. Египеттік қабірлер туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мастаба (/'m/æ/s/t//ə/b//ə/ MASStəbə, /'m/ɑː/s/t//ɑː/b//ɑː/ MAHSStahbah немесе /m/ɑː/'s/t//ɑː/b//ɑː/ mahssTAHbah), сондай-ақ мастаба немесе мастабат – көне Египеттегі қабірлердің бір түрі. Олар кірпіштен немесе әктастан салынған, төбесі жалпақ, тіктөртбұрышты және ішке қарай еңіскек қабырғалары бар құрылыстар. Бұл құрылыстар Мысырдың ерте династиялық кезеңі мен Ескі патшалық дәуірінде көптеген көрнекті египеттіктердің жерленген орындарын белгілеген. Мастабаларды патша емес адамдар мың жылдан астам пайдаланған. Мастаба сөзі араб тіліндегі مصطبة (maṣṭaba) сөзінен шыққан, ол "тас төсеуіш" немесе "тас орындық" деген мағынаны білдіреді. Ежелгі египеттік атауы pr Djt, яғни "тұрақтылық үйі", "мәңгілік үй" немесе "әбді үйі" дегенді білдіреді.
Type of tomb in ancient Egypt
A mastaba (/'//m//æ//s//t//ə//b//ə/ MASStəbə, /'//m//ɑː//s//t//ɑː//b//ɑː/ MAHSStahbah or /m//ɑː//'//s//t//ɑː//b//ɑː/ mahssTAHbah), also mastabah or mastabat) is a type of ancient Egyptian tomb in the form of a flat roofed, rectangular structure with inward sloping sides, constructed out of mudbricks or limestone. These edifices marked the burial sites of many eminent Egyptians during Egypt's Early Dynastic Period and Old Kingdom. Non royal use of mastabas continued for over a thousand years. The word mastaba comes from the Arabic word مصطبة (maṣṭaba) "stone bench". The Ancient Egyptian name was pr Djt, meaning "house of stability", "house of eternity", or "eternal house".
Тарих
Өлімнен кейінгі өмір ежелгі египеттіктердің дінінде орталық орын алған. Олардың сәулет өнері бұл мәселені көрсетеді, әсіресе қабірлерді салуға жұмсалған мол уақыт және еңбек арқылы. Ежелгі египеттіктер тірілер әлемінің қажеттіліктері өлімнен кейінгі өмірде де жалғасады деп сенген; сондықтан оларды қанағаттандыратын және мәңгілікке жеткілікті берік болатын қабірлер салу қажет болды. Бұл қажеттіліктерді тірі адамдар да қамтамасыз етуі керек еді. Династиялық кезеңге дейінгі дәуірден (б.з.д. 3100 жылға дейін) бастап және кейінгі династияларға дейін, ежелгі египеттіктер қайтыс болғандардың денелерін сақтау және қорғау үшін күрделене түсетін және тиімді әдістерді әзірледі. Олар алғашқыда қайтыс болғандарын құмға қазылған шұңқырларға жерлеп, денелерін төсенішке салып, одан кейінгі өмірде көмектеседі деп сенген заттармен бірге қоятын. Египеттіктер алғаш рет Нил өзенінің жағасындағы топырақтан жасалған кірпіштерден мастаба деп аталатын қабір құрылысын жасады. Бұл құрылыс қабірді жыртқыш жануарлар мен қабір тонаушыларынан жақсы қорғады. Мастабаның пайда болуы Тархан жерінде көрінеді, онда қабірлер екі бөлек бөлікке бөлінетін. Бір бөлігінде солтүстік-оңтүстік бағытта орналасқан дене болса, екінші бөлігі тірі адамдар құрбандық әкелеуі үшін ашық болатын. Қалдықтар құрғақ шөл құмымен жанаспағандықтан, табиғи мумификация процесі жүргізілмеді; сондықтан египеттіктер жасанды мумификация жүйесін ойлап тапты. Ежелгі кезеңге немесе Бірінші аралық кезеңге дейін кем дегенде, осы мастабаларда тек жоғары лауазымды шенеуніктер мен патшалар ғана жерленді.
The afterlife was centralized in the religion of ancient Egyptians. Their architecture reflects this, most prominently by the enormous amounts of time and labor involved in building tombs. Ancient Egyptians believed that the needs from the world of the living would be continued in the afterlife; it was therefore necessary to build tombs that would fulfill them, and be sturdy enough to last for an eternity. These needs would also have to be attended to by the living. Starting in the Predynastic era (before 3100 BCE) and continuing into later dynasties, the ancient Egyptians developed increasingly complex and effective methods for preserving and protecting the bodies of the dead. They first buried their dead in pit graves dug from the sand with the body placed on a mat, usually along with some items believed to help them in the afterlife. The first tomb structure the Egyptians developed was the mastaba, composed of earthen bricks made from soil along the Nile. It provided better protection from scavenging animals and grave robbers. The origins of the mastaba can be seen in Tarkhan, where tombs would be split into two distinct portions. One side would contain a body, oriented in a north south position, and the other would be open for the living to deliver offerings. As the remains were not in contact with the dry desert sand, natural mummification could not take place; therefore the Egyptians devised a system of artificial mummification. Until at least the Old Period or First Intermediate Period, only high officials and royalty were buried in these mastabas.
Құрылымы
Мастаба деген сөз араб тілінен аударғанда "сазбен жасалған орындық" дегенді білдіреді. Алыстан қарағанда, жалпақ үстіне салынған мастаба орындыққа ұқсайды. Тарихшылар мысырлықтар Месопотамиядан сәулеттік идеяларды алған болуы мүмкін деп болжайды, өйткені сол кезде олар ұқсас құрылымдарды салып жатқан. Мастабаның жер үстіндегі құрылымы тікбұрышты, ішкі жақтары көлбеу және жалпақ шатыры бар. Сыртқы құрылыс материалдары бастапқыда Ніл өзенінен тез қол жетімді күн кептірілген саздан жасалған кірпіштерден жасалды. Тас сияқты берік материалдар қолданыла бастағаннан кейін де, олардың көпшілігі саз кірпіштерден салынған. Саққарадағы сияқты ескерткіш мастабалар көбінесе әк тастан салынған. Мастабалардың ұзындығы олардың енінен төрт есеге жуық болатын, ал биіктігі кем дегенде 9 метрге дейін жететін. Олар солтүстік-оңтүстікке бағытталған, мысырлықтар бұл өмірден кейінгі өмірге қол жеткізу үшін маңызды деп санайды. Мастабалардың төбелері қабырғаға жарық түсіретін терезелермен жапсырылған ағаштан немесе әктас тастан жасалған. Екінші жасырын бөлме – сердаб (سرداب), парсы тілінен аударғанда "көшпе" деген мағынаны білдіреді. Мастабада марқұмның мүсіні сақталған, ол қорғаныш үшін қабырғаға жасырылған. Сердаб қабырғасының биігінде баға денесінен шығуға және оған қайта оралуға мүмкіндік беретін кішкентай тесіктер болды (ба денесі мүсінмен бейнеленген); Ежелгі мысырлықтар ба денесі өзінің денесіне қайта оралуға тиіс деп сенді, әйтпесе ол өледі. Бұл тесіктер "мүсінді қарауға емес, түтетудің хош иісі мен ырым-жырымдардың мүсініне жетуіне арналған". Мүсіндер әрқашан бір бағытта, есікке қаратып орналастырылатын. Сондай-ақ, сердабта иесінің өсиеттері мен марқұмның табынуына қатысты жазулар да болуы мүмкін. Ал, бұдан да күрделі мастабаларда ашық аулалар болады, олар көбірек мүсіндер орнатуға және өлгендерге діни рәсімдер жүргізуге мүмкіндік береді. Уақыт өте келе аулалар бағаналы салтанатты залдарға айналды. Бұл залдар әдетте мастабаның ең үлкен бөлмесі болып табылады және оларды мал құрбандықтарына пайдалануға болады. Үлкен мастабалар қоймалардың желісін де қамтыды, оларды басқарған фил мастаба иесінің мәйітханалық табынын сақтау үшін қолданатын. Әдетте, мұндай қоймалардың бесеуі тірі адамдар рәсімдерді орындау үшін қажетті құрал-жабдықтарды сақтауға арналған; сердабтан айырмашылығы, олар қайтыс болған адамдар үшін қолданылмады. Бұл қабырғалардың әшекейлеуге еш қатысы жоқ, бұл олардың қабірдің басқа бөліктерімен салыстырғанда ерекшелігі. Қосымша қоймалар кешенін салудың үлкен шығындары болғандықтан, олар тек патша отбасы мен уәзірлер үшін ең үлкен мастабаларда ғана салынған. Мастабалар ертедегі династиялық кезеңде (б.з.д. 3100-2686 жж.) дамыды. 1-ші династия кезінде бірнеше бөлмелі үйдің жоспарларын елестетіп, мастаба салынды, оның ішінде орталық бөлмеде саркофаг және оны қоршаған басқа бөлмелерде көптеген жерлеу сыйлықтары болды. Бүкіл ғимараттың үстінен кірпішпен салынған үлкен құрылым салынды. 2686-2313 жж. мастабалары "қабатты мастаба" болды, оның қабір камерасы бұрынғыдан гөрі тереңдеп, еңкейген шахта мен баспалдақпен жоғарыға қосылды. 2613-2494 жж. (б.з.д.) 4-ші династия кезінде тастан ойылған қабірлер пайда бола бастады. Бұл - жоғарғы Мысырдағы жартасқа салынған қабірлер, бұл қабір тонаушыларын тоқтатуға жасалған әрекет болды. Сонымен, мастабалар құрбандық шалатын шіркеулер мен тік шахталар қосылып жасалды. 5-ші династиядағы мастабаларда бірнеше бөлмеден тұратын, бағаналы залдар мен "сердаб" бар күрделі шіркеулер болды. Мастабаның оңтүстік жағынан төменгі қабір бөлмесіне, бағаналы залдың немесе ауланың ортасынан шығатын баспалдаққа көлбеу өту арқылы қосылды. Мастабалар әлі күнге дейін Орта патшалықта жақсы куәлік етеді, онда олардың қайта жаңғыруы болды. Олар көбінесе сыртқы жағынан ғана әшекейленген қатты құрылымдар болды. Жаңа патшалық кезінде (б.з.д. 1550 жылдары 18-ші династиядан басталған) "мастаба сирек кездеседі, оны күмбез камерасының үстіндегі тәуелсіз пирамидалық шіркеу алмастырады".
The term mastaba comes from the Arabic word for "a bench of mud". When seen from a distance, a flat topped mastaba does resemble a bench. Historians speculate that the Egyptians may have borrowed architectural ideas from Mesopotamia, since at the time they were both building similar structures. The above ground structure of a mastaba is rectangular in shape with inward sloping sides and a flat roof. The exterior building materials were initially bricks made of the sun dried mud readily available from the Nile River. Even after more durable materials such as stone came into use, the majority were built from mudbricks. Monumental mastabas, such as those at Saqqara, were often constructed out of limestone. Mastabas were often about four times as long as they were wide, and many rose to at least 30 feet (9 m) in height. They were oriented north–south, which the Egyptians believed was essential for access to the afterlife. The roofs of the mastabas were of slatted wood or slabs of limestone, with skylights illuminating the tomb. A second hidden chamber called a serdab (سرداب), from the Persian word for "cellar", was used to store anything that may have been considered essential for the comfort of the deceased in the afterlife, such as beer, grain, clothes and precious items. The mastaba housed a statue of the deceased that was hidden within the masonry for its protection. High up the walls of the serdab were small openings that would allow the ba to leave and return to the body (represented by the statue); Ancient Egyptians believed the ba had to return to its body or it would die. These openings "were not meant for viewing the statue but rather for allowing the fragrance of burning incense, and possibly the spells spoken in rituals, to reach the statue". The statues were nearly always oriented in one direction, facing the opening. The serdab could also feature inscriptions, such as the testament and mortuary cult of the owner. More elaborate mastabas would feature open courtyards, which would be used to house more statues and allow the dead to perform rites. Over time, the courtyards grew into magnificent columned halls, which served the same purposes. These halls would typically be the largest room in the mastaba, and they could be used for sacrifices of livestock. Larger mastabas also included a network of storerooms, which the presiding phyle would use to maintain the mortuary cult of the mastaba's owner. Generally, there would be five of these storerooms, used by the living to store equipment needed for performing rites; unlike the serdab, they were not meant to be used by the deceased. These lacked any form of decoration, again distinguishing their function from that of the rest of the tomb. Due to the great expense of adding a complex of storerooms, these were only constructed in the largest of mastabas, for the royal family and viziers. Mastabas evolved over the early dynastic period (c. 3100 2686 BCE). During the 1st Dynasty, a mastaba was constructed simulating house plans of several rooms, a central one containing the sarcophagus and others surrounding it to receive the abundant funerary offerings. The whole was built in a shallow pit above which a brick superstructure covering a broad area. The typical 2nd and 3rd Dynasty (c. 2686–2313) mastabas was the 'stairway mastaba', the tomb chamber of which sank deeper than before and was connected to the top with an inclined shaft and stairs. In the 4th Dynasty (c. 2613 to 2494 BCE), rock cut tombs began to appear. These were tombs built into the rock cliffs in Upper Egypt in an attempt to further thwart grave robbers. Mastabas, then, were developed with the addition of offering chapels and vertical shafts. 5th Dynasty mastabas had elaborate chapels consisting of several rooms, columned halls and 'serdab'. The actual tomb chamber was built below the south end of mastaba, connected by a slanting passage to a stairway emerging in the center of a columned hall or court. Mastabas are still well attested in the Middle Kingdom, where they had a revival. They were often solid structures with the decoration only on the outside. By the time of the New Kingdom (which began with the 18th Dynasty around 1550 BC), "the mastaba becomes rare, being largely superseded by the independent pyramid chapel above a burial chamber".