Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Неміс дәрігері және френолог (1776–1832)
German physician and phrenologist (1776–1832)
Иоганн Гаспар Сперцхайм (31 желтоқсан 1776 – 10 қараша 1832) – неміс дәрігері, френологияның негізгі қолдаушыларының бірі. Френологияны шамамен 1800 жылы Франц Иозеф Галл (1758–1828) жасаған.
Johann Gaspar Spurzheim (31 December 1776 – 10 November 1832) was a German physician who became one of the chief proponents of phrenology, which was developed c. 1800 by Franz Joseph Gall (1758–1828).
Өмірбаян
Сперцхайм 1776 жылдың 31 желтоқсанында Германияның Трир қаласында дүниеге келді және Вена университетінде медицинаны оқыды. Ол 1800 жылы Галлмен танысып, көп ұзамай оның көмекшісі болып жұмысқа орналасты. Галл Сперцхаймді өзінің ізбасары етіп көріп, кітаптары мен жарияланымдарына оның есімін бір авторы ретінде қосты. Алайда, 1812 жылы Галл мен Сперцхайм арасы суықтанып, Сперцхайм жеке мансабын бастады, ол "Галл мен Сперцхаймнің физиогномикалық жүйесі" деп атаған нәрсе бойынша лекция оқыды және көп жазды. Ол френологияны кеңінен танымал етіп, Еуропа бойынша көп сапар шекті, Англия мен Францияда үлкен жетістіктерге қол жеткізді. 1816 жылы ол Эдинбургке доктор Джон Гордонның 1815 жылы "Эдинбургтік шолу" журналында Сперцхаймды, Галлды және жалпы френологияны жоққа шығарған мақаласын жоққа шығару үшін сапарлады. Ол 1832 жылы Бостонда обадан қайтыс болды, бұл оның алғашқы және жалғыз американдық турнесін тоқтатты. Сперцхаймнің ашық жерде жасалған қабірден кейін оның миы, бас сүйегі және жүрегі алынып, алкоголь құтыларында сақталып, жұртшылыққа реликтілер ретінде қойылды. Бостон тұрғындары зор мерекелік жоба ұйымдастырып, Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы Маунт-Оберн зиратында ескерткіш орнатты. Сперцхайм Галлдың френологиялық жүйесіне көптеген өзгерістер енгізді, оның ішінде "органдардың" саны көбейтілді, сондай-ақ оны иерархиялық жүйеге ұйымдастырды. Сперцхайм френологияның краниографиялық тәсілін көрсету үшін суреттер мен бюсттерді де пайдаланды.
Spurzheim was born near Trier, Germany, on 31 December 1776 and studied medicine at the University of Vienna. He became acquainted with Gall in 1800 and was soon hired by him as an assistant. Gall intended to have Spurzheim as his successor and added his name as a co author to books and publications. In 1812, however, Gall and Spurzheim had a falling out, and Spurzheim started a separate career, lecturing and writing extensively on what he termed 'The Physiognomical System of Drs Gall and Spurzheim'. He greatly popularised phrenology, and travelled extensively throughout Europe, achieving considerable success in England and France. In 1816 he travelled to Edinburgh to refute an article by Dr John Gordon who had famously debunked Spurzheim, Gall and phrenology in general in an article in the Edinburgh Review in 1815. He died of typhoid in Boston in 1832, cutting short his first and only American tour. After the public autopsy of Spurzheim, his brain, skull, and heart were removed, preserved in jars of alcohol as relics, and put on display to the public. Adoring Bostonians staged an elaborate public funeral and erected a monument in Mount Auburn Cemetery in Cambridge, Massachusetts. Spurzheim made many alterations to Gall's phrenological system, including an increase in the number of "organs", as well as its organization into a hierarchical system. Spurzheim also used images and busts to illustrate the craniographic approach of phrenology.