Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гомеопатияны жасаған неміс дәрігері (1755–1843)
German physician who created homeopathy (1755–1843)
Кристиан Фридрих Самуэль Ханеманн (10 сәуір 1755 – 2 шілде 1843) – гомеопатия деп аталатын, ғылыми дәлелсіз баламалы медицина жүйесін құрған неміс дәрігері.
Christian Friedrich Samuel Hahnemann ('/h//ɑː//n//ə//m//ə//n/ HAHnəmən, ; 10 April 1755 – 2 July 1843) was a German physician, best known for creating the pseudoscientific system of alternative medicine called homeopathy.
Ерте өмір
Кристиан Фридрих Самуэль Ханеман Дрезденге жақын, Саксонияның Мейссен қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Кристиан Готфрид Ханеман фарфор суретшісі және дизайнер болған, ал Мейссен қаласы осы фарфор өндірісімен әйгілі. Жастық шағында Ханеман ағылшын, француз, итальян, грек және латын тілдерін жетік меңгерді. Ол сондай-ақ "араб, сирия, халдей және еврей" тілдерін де жақсы білген. Ханеман Лейпцигте екі жыл медицина оқыды. Лейпцигтегі клиникалық базалардың жетіспеуіне байланысты ол Венаға көшіп, онда он ай бойы білім алды. Лейпциг және Венадағы медицина профессорларының арасында болашақта Вена жалпы ауруханасын еуропалық үлгідегі медициналық орталыққа айналдырған дәрігер Йозеф фон Куарин де болды. Бір семестрлік оқудан кейін Ханеман 1779 жылдың 10 тамызында Эрланген университетін медицина саласында үздік дипломмен бітірді. Оның қаржылық жағдайы нашар болғандықтан Эрлангенді таңдауы мүмкін, себебі оқу ақысы Венадан төмен болған. Ханеманның диссертациясы Conspectus adfectuum spasmodicorum aetiologicus et therapeuticus [Спазмодикалық аурулардың этиологиясы және терапиясы] деп аталды.
Christian Friedrich Samuel Hahnemann was born in Meissen, Saxony, near Dresden. His father Christian Gottfried Hahnemann was a painter and designer of porcelain, for which the town of Meissen is famous. As a young man, Hahnemann became proficient in a number of languages, including English, French, Italian, Greek and Latin. He eventually made a living as a translator and teacher of languages, gaining further proficiency in "Arabic, Syriac, Chaldaic and Hebrew". Hahnemann studied medicine for two years at Leipzig. Citing Leipzig's lack of clinical facilities, he moved to Vienna, where he studied for ten months. His medical professors in Leipzig and Vienna included the physician Joseph von Quarin, later credited for turning Vienna General Hospital into a model European medical institution. After one term of further study, Hahnemann graduated with a medical degree with honors from the University of Erlangen on 10 August 1779. His poverty may have forced him to choose Erlangen, as the school's fees were lower than in Vienna. Hahnemann's thesis was titled Conspectus adfectuum spasmodicorum aetiologicus et therapeuticus [A Dissertation on the Causes and Treatment of Spasmodic Diseases].
Медициналық практика
1781 жылы Ханеман Саксонияның Мансфельд аймағындағы мыс кенін өндіру орнында ауыл дәрігері қызметіне кірісті. Ұзақ өтпей ол Йоханна Генриетте Кухлерге үйленді және ақырында он бір баласы болды. Ханеман көп жыл бойы Саксонияны аралап, түрлі қалалар мен ауылдарда әртүрлі мерзімге тұрып, Эльба өзенінен шалқап кетпеді, Дрезден, Торгау, Лейпциг және Кётен (Анхальт) қалаларында кезек-кезек қоныстанды, содан кейін 1835 жылдың маусымында Парижге көшті.
In 1781, Hahnemann took a village doctor's position in the copper mining area of Mansfeld, Saxony. He soon married Johanna Henriette Kuchler and would eventually have eleven children. Hahnemann travelled around Saxony for many years, staying in many different towns and villages for varying lengths of time, never living far from the River Elbe and settling at different times in Dresden, Torgau, Leipzig and Köthen (Anhalt) before finally moving to Paris in June 1835.
Гомеопатияның пайда болуы
Ханеманн өз заманының медицина деңгейіне қанағаттанбады, әсіресе қан қыстыру сияқты амалдарға қарсы болды. Ол өзі үйренген медицина кейде науқасқа пайдадан гөрі зиян келтіретінін мәлімдеді: "Менің міндет сезімім маған азап шегіп жүрген жандардың белгісіз патологиялық жағдайын осы белгісіз дәрілермен емдеуге кешірім беруге мүмкіндік бермеді. Осылайша, мен адамдардың өмірін өлтіруші немесе қиратушы болған жоқпын деген ой мен үшін қатты қорқыныш тудырды, соншалықты қорқынышты және мазасыздыққа толы болды, сондықтан мен үйленгенімнің алғашқы жылдарында тәжірибемнен толығымен бас тартып, тек химия және жазумен айналыстым. Ол мұның кез келген сау адамға да әсер ететінін айтты. Бұл оны емдеу принципін қалыптастыруға жетеледі: "Сау адамда белгілі бір симптомдарды тудыра алатын нәрсе, сол сияқты симптомдарды көрсететін науқасты емдеуге қабілетті".
Hahnemann was dissatisfied with the state of medicine in his time, and particularly objected to practices such as bloodletting. He claimed that the medicine he had been taught to practice sometimes did the patient more harm than good:
<blockquote>My sense of duty would not easily allow me to treat the unknown pathological state of my suffering brethren with these unknown medicines. The thought of becoming in this way a murderer or malefactor towards the life of my fellow human beings was most terrible to me, so terrible and disturbing that I wholly gave up my practice in the first years of my married life and occupied myself solely with chemistry and writing. he concluded that it would do so in any healthy individual. This led him to postulate a healing principle: "that which can produce a set of symptoms in a healthy individual, can treat a sick individual who is manifesting a similar set of symptoms."
Гомеопатияның дамуы
Веналық дәрігер Антон фон Шторктың жұмысын жалғастыра отырып, Ганеман заттардың дені сау адамға тигізетін әсерін тексерді, олардың (фон Шторктың айтуынша) сол заттар тудырған ауруларды емдеуге қабілетті екенін болжады. Оның зерттеулері оны фон Шторкпен келісуге алып келді: ішке қабылдаған заттардың уытты әсерлері жиі түрлі аурулардың белгілерімен үндеседі. Медициналық әдебиеттегі уланудың тарихи жағдайларын зерттеу одан әрі дәрілік "ұқсастық заңының" жалпыланған түрін көрсетті. Кейіннен ол сынақтан өткізілген дәрілердің уытты әсерін азайту үшін оларды сұйыту әдістерін ойлап тапты. Оның сөзіне сәйкес, оның "потенциалдау" техникасын қолданып, сұйыту және күшті шайқау арқылы дайындалған бұл сұйытылған дәрілер, аурулардың сол белгілерін жеңілдетуге әлі де тиімді. Оның дозаны азайту бойынша жүйелі тәжірибелері шамамен 1800-01 жылдары басталды, ол "ұқсастық заңы" негізінде жөтелді емдеу үшін Ипекакуанханы және қызыл жегішкені емдеу үшін Белладоннаны қолдана бастады. Гомеопатиялық тәсіл туралы алғашқы мақаласын ол 1796 жылы неміс тіліндегі медициналық журналда жариялады. Одан кейін бірнеше мақала жариялағаннан соң, 1810 жылы "Рационалды емдеу өнерінің Органоны" атты еңбегін шығарды, одан кейін жылдар бойы тағы төрт басылымы жарық көрді. Оның өмірінде жарияланбаған, 1842 жылдың ақпан айында жазылған 6-шы "Органон" басылымы оның қайтыс болғаннан кейін көп жылдар өткен соң ғана жарық көрді. Ол кең көлемде қолжазба түсіндірмелермен жазылған 5-ші "Органоннан" тұрды. "Органон" 1806 жылы жарық көрген "Тәжірибе медицинасы" атты мақаласының қайта өңделген түрі ретінде кеңінен танылған. Роберт Эллис Дадджен "Органон" туралы: "Бұл оның "Тәжірибе медицинасының" кеңейтілген және толықтырылған нұсқасы, Гиппократ еңбектерінің үлгісімен үлкен қамқорлықпен өңделіп, әдістемелік және афоризмдік стильде жазылған" деді.
Following up the work of the Viennese physician Anton von Störck, Hahnemann tested substances for the effects they produced on a healthy individual, presupposing (as von Störck had claimed) that they may heal the same ills that they caused. His researches led him to agree with von Störck that the toxic effects of ingested substances are often broadly parallel to certain disease states, and his exploration of historical cases of poisoning in the medical literature further implied a more generalised medicinal "law of similars". He later devised methods of diluting the drugs he was testing in order to mitigate their toxic effects. He claimed that these dilutions, when prepared according to his technique of "potentization" using dilution and succussion (vigorous shaking), were still effective in alleviating the same symptoms in the sick. His more systematic experiments with dose reduction really commenced around 1800–01 when, on the basis of his "law of similars," he had begun using Ipecacuanha for the treatment of coughs and Belladonna for scarlet fever. He first published an article about the homeopathic approach in a German language medical journal in 1796. Following a series of further essays, he published in 1810 "Organon of the Rational Art of Healing", followed over the years by four further editions entitled The Organon of the Healing Art, the first systematic treatise and containing all his detailed instructions on the subject. A 6th Organon edition, unpublished during his lifetime, and dating from February 1842, was only published many years after his death. It consisted of a 5th Organon containing extensive handwritten annotations. The Organon is widely regarded as a remodelled form of an essay he published in 1806 called "The Medicine of Experience", which had been published in Hufeland's Journal. Of the Organon, Robert Ellis Dudgeon states it "was an amplification and extension of his "Medicine of Experience", worked up with greater care, and put into a more methodical and aphoristic form, after the model of the Hippocratic writings."
Қауіпсіздік теориясы
ХІХ ғасырдың басында Ганеман 1803 жылғы "Кофе әсерінен алынған түпнұсқа бақылаулар" атты мақаласында көптеген аурулардың себебі кофе екендігі туралы теория ұсынды. Кейін Ганеман кофе теориясынан бас тартып, аурудың себебі псора екендігі туралы теорияны қабылдады, бірақ Ганеман кофеге байланысты деп санаған аурулардың тізімі псора тудыратын аурулардың тізіміне ұқсас екені байқалды.
Around the start of the nineteenth century Hahnemann developed a theory, propounded in his 1803 essay On the Effects of Coffee from Original Observations, that many diseases are caused by coffee. Hahnemann later abandoned the coffee theory in favour of the theory that disease is caused by Psora, but it has been noted that the list of conditions Hahnemann attributed to coffee was similar to his list of conditions caused by Psora.
Кейінгі өмірі
1811 жылдың басында Ганеман отбасымен Лейпцигке оралды, Лейпциг университетінде жаңа медициналық жүйесін оқытуды жоспарлады. Университет ережелеріне сәйкес, профессорлық қызметке үміткер болу үшін, ол өзі таңдаған медициналық тақырып бойынша диссертация жазып, қорғауы тиіс еді. 1812 жылдың 26 маусымында Ганеман "Ежелгілердің гелеборизмі туралы медициналық-тарихи диссертация" деген тақырыпта латын тілінде диссертациясын ұсынды. Диссертациясында ол тарихи әдебиетті жан-жақты зерттеп, Helleborus niger, яғни қара гелебордың ежелгі қолданылуы мен ботаникалық түрде Veratrum album аталған "ақ гелебордың" дәрілік қолданылуын ажыратуға тырысты, екеуі де улы өсімдіктер. Ганеман өмірінің соңына дейін гомеопатияны тәжірибелеп, зерттеумен қатар, жазу және дәріс беруді жалғастырды. Ол 1843 жылы Парижде 88 жасында қайтыс болды және Париждің Пэр-Лашез зиратындағы мавзолейге жерленді.
In early 1811 Hahnemann moved his family back to Leipzig with the intention of teaching his new medical system at the University of Leipzig. As required by the university statutes, to become a faculty member he was required to submit and defend a thesis on a medical topic of his choice. On 26 June 1812, Hahnemann presented a Latin thesis, entitled "A Medical Historical Dissertation on the Helleborism of the Ancients." His thesis very thoroughly examined the historical literature and sought to differentiate between the ancient use of Helleborus niger, or black hellebore, and the medicinal uses of the "white hellebore", botanically Veratrum album, both of which are poisonous plants. Hahnemann continued practicing and researching homeopathy, as well as writing and lecturing for the rest of his life. He died in 1843 in Paris, at 88 years of age, and is entombed in a mausoleum at Paris's Père Lachaise Cemetery.
Ұрпақтар
Ханеманның қызы Амели (1789–1881) Леопольд Сусс Ханеман деген ұлды дүниеге әкелді. Леопольд Англияға көшіп, Лондонда гомеопатиямен шұғылданды. Ол Уайт аралына зейнетке шығып, 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда қайтыс болды. Доктор Леопольд Сусс Ханеманның кіші қызы Амалияның екі баласы болды: 1898 жылы туған Винифред және Герберт. Уильям Герберт Танкард Ханеман (1922–2009) – Винифредтің ұлы. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания армиясында майор болып қызмет етті, содан кейін Лондон қаласында жұмыс істеді. Ол бір кезде Лондон қаласының құрметті азаматы атанды. Уильям Герберт Танкард Ханеман, Сэмюэл Ханеманның бес буын немересі, 2009 жылдың 12 қаңтарында (87 жасында) Британдық гомеопатия институтын 22 жыл бойы қолдағаннан кейін қайтыс болды. Уильям Танкард Ханеманның әулеті оның ұлы Чарльз арқылы жалғасуда.
Hahnemann's daughter, Amelie (1789–1881), had a son: Leopold Suss Hahnemann. Leopold emigrated to England, and he practised homeopathy in London. He retired to the Isle of Wight and died there at the outbreak of World War I in 1914. Dr Leopold Suss Hahnemann's youngest daughter, Amalia, had two children, Winifred (born in 1898) and Herbert. William Herbert Tankard Hahnemann (1922–2009) was Winifred's son. He served as a Major in the British Army during World War II, and then had a career in the city of London. He was at one point appointed as a Freeman of the City of London. Mr William Herbert Tankard Hahnemann, the great great great grandson of Samuel Hahnemann died on 12 January 2009 (his 87th birthday) after 22 years of active patronage of the British Institute of Homeopathy. The William Tankard Hahnemann line continues with his son, Charles.