Кіріспе

The X Files телесериалының маусымы. Америкалық ғылыми-фантастикалық телесериал The X Files-тың тоғызыншы маусымы 2001 жылдың 11 қарашасында АҚШ-та көрсетіле бастады, 2002 жылдың 19 мамырында аяқталды және жиырма эпизодтан тұрады. Маусымның оқиғасы сегізінші маусымның финалы "Existence" оқиғасынан кейін Фокс Малдердің (Дэвид Дюховни) жасырынуынан кейін өрбуде. Сондықтан маусымның басты сюжеттік желісі Дана Скаллидің (Джилиан Андерсон), Джон Доггеттің (Роберт Патрик) және Моника Рейестің (Аннабет Гиш) "Супер әскерлердің" күрделі және қастандықпен жасалуын қамтитын үкіметтік қастандықты ашуға жасаған ізденісін қамтиды. Осы маусымда бұрынғы сериалдың басты рөлдерін сомдаған Дюховни мен Андерсон шоуға қатысуын азайтты, Дюховни тек маусымның финалын құраған "Ақиқат" атты екі эпизодта ғана ойнады. Доггет пен Рейес шоудың басты кейіпкерлеріне айналды, ал бұрынғы эпизодтық кейіпкер Уолтер Скиннер (Мич Пилегги) басты кейіпкер болды. Сериалдың авторы Крис Картер шоуды жаңа басты рөлдермен жалғастыруға үміттенді, сондықтан титрлер қайтадан өзгертілді. Тоғызыншы маусым сыншылардан ара-жібір пікірлер алды және көптеген ұзақ жылдардан бері жанкүйерлер мен көрермендердің наразылығын тудырды, себебі Дюховни бұрынғы маусымдағы келісімшартын орындағаннан кейін шоуда тұрақты түрде пайда болмады. Осы жылы маусымның рейтингісі күрт төмендеді. Сыншылар мұны оқиғаның үнемі өзгеріп отыруымен байланыстырды, ал актерлер мен түсірілім тобы көрермендердің азаюын 11 қыркүйектегі шабуылдармен байланыстырды. Дегенмен, Fox ақырында сериалды тоқтатуға шешім қабылдады. Сегізінші маусым көрсетіліп жатқан кезде Картер мен The X Files түсірілім тобы The Lone Gunmen атты спин-оффты жасап, көрсетті. Шоу сәтті болмады және сюжеттік желілер шешілмей тұрып жабылды, бірақ The X Files эпизоды "Акуланы секіріп өту" сериалды аяқтау үшін жазылды. The X Files сюжеті 2008 жылғы "The X Files: I Want to Believe" толық метражды фильмімен және кейіннен 2016 жылғы оныншы маусыммен және 2018 жылғы он бірінші маусыммен жалғасты.

Даму

The X Files сегізінші маусымынан кейін Дэвид Дюховни шоудан толықтай кететінін мәлімдеді. Осыған байланысты, шоудың болашағы күмәнді болды. Тоғызыншы маусымға жасыл жарық беруге рұқсат беру алдында, Fox телеарнасы да, Ten Thirteen Productions мүшелерінің ешқайсысы да сериал авторы Крис Картер тағы бір маусымға оралатынын білмеді. Ол өзге команда мүшелерін онысыз сериалды жалғастыруға ынталандырды. Бірақ, ақырында бірнеше топ мүшелері тоғызыншы маусымға жаңа сценарий идеяларын жасауға кірісті, олардың көпшілігі Картерді қуантты. Осы жаңадан туған құлшыныс Картерді Fox компаниясымен тағы бір жылға келісімшартқа отыруға итерді. Сол сияқты, Андерсон да соңғы сәтте келісімшартты ұзартты, оның келісімшарты 2002 жылдың соңына дейін ғана қолданысты; ол маусым аяқталғаннан кейін шоудан кететінін айқын мәлімдеді. Каст құрамындағы өзгерістерге байланысты тоғызыншы маусымда Доггет пен Рейес сериалдың жаңа басты кейіпкерлері болды. Атқарушы продюсер Фрэнк Спотниц шоу көрермендерді тарта алса, он және мүмкін он бірінші маусымдарға дейін созылуы мүмкін екенін болжады. Атқарушы продюсер және қосымша сценарист Фрэнк Спотниц эпизодты жасау үшін күресуге мәжбүр болды; студия Спотницке кейіпкерлерді қайтаруды қаламайтынын хабарлады, себебі Fox компаниясы "кейіпкерлерді ұнатпады". Сол сияқты, "Release" эпизоды Доггеттің ұлының өлімі туралы оқиғаға нүкте қою үшін жазылды. Шоу тобы мен актерлары шоудың финалы "Шындық" туралы әртүрлі пікірлер білдірді. Картер финал туралы: "Бұл соңғы нүкте – екінші мүмкіндік болмайды. Сондықтан эпизодқа барлық қалаған нәрсеңді салу керек. Осы оқиғадан алаңдатушы нәрселер көп болды. Топ тарап бара жатыр" деді. Гиш: "Бұл үлкен кино түсіріліміне ұқсады. Біз түсірілім алаңында болдық, үлкен бюджет болды, бәрі қайта келді" деді. Дэвис: "Оларды финалда қайта шақырғаны, бізді қайтадан жинағаны өте жақсы болды" деді. Пилегги: "Түсірілімдегі соңғы күнді есіме аламын. Біз Джиллианмен бір көрініс түсірдік, сонда бәрі аяқталды. Содан кейін мен басқа отбасымен, басқа командамен қоштасуым керек болды. Мен жылап жібергім келді, ал Джиллиан маған қарап тұрып: «Жарайды, алға, жігіт, осы қиындықтың үстінен өте бер» деді. Бұл өте қиын болды". Патрик: "Бұл өте қуанышты, қайғылы және сіз елестете алатын барлық эмоциялардың қосындысы болды. Біз жаңа және қызықты нәрсеге бет бұрамыз. Бірақ бәріміз бір-бірімізді сағынып қалатынбыз". Ким Маннерс соңғы көріністі "өмірімде көрген ең әсерлі оқиғалардың бірі" деп атады. Бұрынғы басты актер Дюховни: "Бір жағынан, мен психикалық тұрғыдан шынымен кетпедім. Мен оны аяқтауға келгенім үшін өте қуаныштымын".

Кастинг

"Бүгін ештеңе маңызды болған жоқ" атты эпизодта, бастапқы титрлер стилі өзгертілді, бұл титрлер алдыңғы сегіз маусым бойына көбінесе бірдей болған еді. Титрлерге жаңа графикалық элементтер, сондай-ақ Гиш пен Пилеггиге арналған жаңа карточкалар қосылды. Духовный кеткеннен кейін, шоу жанкүйерлер мен сыншылар тарапынан көп сынға ұшырады, көптеген адамдар Малдер мен Скалли арасындағы байланыс шоудың алғашқы жеті маусымын бірге ұстап тұрғанын айтты. Духовный тек финалда ғана емес, сонымен қатар "Уильям" эпизодын жазуға және режиссерлікке де оралды; тіпті ол эпизодта шағын камео рөлінде пайда болды, Скаллидің көзіндегі шағылыс ретінде көрінді. Үш эпизодтан кейін Духовный "Ақиқат" маусымдық финалында актер ретінде қайта оралды.

Эпизодтар

Қос қамшатпен белгіленген эпизодтар – бұл сериалдың «Шет елдік мифология» арқасының эпизодтары.

Рейтингтер

Бірінші эпизод, "Бүгін ештеңе маңызды болған жоқ" 10,6 миллион көрерменді жинады, ал екінші бөлімі 9,4 миллион көрерменді қамтыды. 2002 жылдың 19 мамырында сериалдың соңғы эпизоды, "Шындық" көрсетілді, және Fox Broadcasting Company компаниясы The X Files сериалдың оншы маусымына жаңартылмағанын растады. "Шындық" эпизоды маусымның ең жоғары Nielsen рейтингін және көрермен санын көрсетті. Ол 7,5 рейтинг алып, АҚШ-та 13,25 миллион көрерменді жинады. Көрермендер санының азаюы сегізінші маусыммен салыстырғанда осы маусымда рейтингтің 30 пайызға төмендеуіне себеп болды. IGN сайтынан Брайан Линдер тоғызыншы маусымға жағымды баға берді, сценарийшілер Роберт Патрик пен Аннабет Гиштің кейіпкерлері үшін жаңа сюжет желісін жасағанда, сериал әлі де жалғаса алатын еді деді. Бірақ The X Files командасы олай істемеді және көптеген сыншылардың пікірінше, жалықтыратын жағдайды жалғастырды. "Салон" журналынан Аарон Кинни жаңа маусымға теріс пікір білдірді, тіпті жаңа әйел кейіпкері туралы әзіл айтып, оны "қуаншақ жаңа келген" деп атады. Entertainment Weekly журналының рецензенты Кен Таккер шоудың "ескіше аймақта" жұмыс істейтінін айтты, Крис Картер ғана күрделі мифологияны түсінгендей болды деп болжады. "Нью-Йорк Таймс" газетінен Элизабет Вайнблум: "жаман жазуға қарамастан, бұл бір кезде керемет күрделі болған қарым-қатынастың жартылай аяқталуы болды" деген қорытынды жасады, Малдер мен Скалли арасындағы қызығушылық "баяулап бара жатқан құбылыс" болды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің тағы бір рецензиясында шоу туралы: "Телевизиондағы ең фантастикалық шоу соңымен келгенде қиялының шегіне жетті" делінген. A. V. Club тоғызыншы маусымды және 2008 жылғы "X-файлдар: Мен сенгім келеді" фильмін The X Files сериалдың "жаман алмасы" деп атады, тоғызыншы маусымды "бұрын жұмыс істеген нәрселердің және жаңа сериалдық сюжеттердің шатасқан қоспасы" деп сипаттады. М. А. Кранг өзінің "Denying the Truth: Revisiting The X Files after 9/11" кітабында тоғызыншы маусымның "көрермендер арасында жақсы беделі жоқ" екенін атап өтті. Алайда, ол маусымда бірнеше "жасырын маржан" бар екенін айтты және жаңа материалды көрсеткен эпизодтарды мақтады, ал басқаларын "өткен жылдардағы сюжет желілері мен кейіпкерлеріне" тым көп назар аударғаны үшін сынға алды.