Кіріспе

Ослода орналасқан қор биржасы, Норвегия. Осло қор биржасы (Oslo Børs) (OSE: OSLO) – Скандинавия елдеріндегі қор биржасы және қазіргі таңда Норвегияның бағалы қағаздармен сауда-саттық жүргізуге арналған жалғыз реттелген нарығын ұсынады. Қор биржасы акциялар, туынды құралдар және облигациялар сияқты толық өнім спектрін ұсынады. 2019 жылдың маусымынан бастап, Еуропалық қор биржаларының Euronext консорциумы Осло қор биржасын басқарады.

Тарих

Oslo Børs 1818 жылдың 18 қыркүйегінде заңмен құрылды. Oslo Børs-те сауда 1819 жылдың 15 сәуірінде басталды. 1881 жылы Oslo Børs қор биржасына айналды, яғни бағалы қағаздар тізімге алына бастады. Бағалы қағаздардың алғашқы тізімі 16 облигациялық серияны және 23 акцияны, соның ішінде Норвегияның орталық банкін (Norges Bank) қамтыды. Oslo Børs сауда жүйелері бойынша Лондон қор биржасымен ынтымақтасады. Биржа Сингапур және Торонто (Канада) қор биржаларымен де серіктестік байланыста, бұл компанияларды екінші деңгейде тізімдеуге мүмкіндік береді. Қор биржасы 2001 жылы жекешелендірілді, ал 2007 жылғы бірігуден кейін 100% Oslo Børs VPS Holding ASA-ның меншігіне өтті. Oslo Børs Holding ASA 2001 жылдан 2008 жылға дейін Норвегияның Oslo қор биржасына иелік еткен холдинг компаниясы болды. Компания 2001 жылы Oslo Stock Exchange өзін-өзі басқару институтынан акционерлік қоғамға айналғанда құрылды. Oslo Børs Holding-тің меншігі көптеген иелер арасында бөлісті, олардың ішіндегі ең ірісі DnB NOR (18%) болды. Сонымен қатар, OMX Nordic қор биржасы тобының 10% үлесі де болды. Компания акциялары ашық саудаға шығарылмады. 2008 жылы ол Verdipapirsentralen ASA (VPS) компаниясымен бірігіп, Oslo Børs VPS Holding ASA жаңа холдинг компаниясын құрды. Oslo Børs Holding екі еншілес компанияға ие болды: қор биржасын басқаратын Oslo Børs ASA және биржаның ақпараттық жүйелерін басқаратын Oslo Børs Informasjon AS.

Oslo Access (Осло қолжетімділігі)

Oslo Axess – Осло қор биржасының қанатымен реттеліп, лицензияланған нарық. Оның мақсаты – кіші компаниялардың өсуіне көмектесу және акциялары реттелген нарықта саудаланып, осы арқылы ие болатын мүмкіндіктерді оларға ұсыну.

Жалпы

Oslo Axess реттелетін нарықта тіркелуді көздеген, бірақ Осло қор биржасында тіркелу талаптарына сай келмейтін компанияларға арналған. Инвесторлар Oslo Axess арқылы қорғауға және мақұлдауға ие болады, бірақ бұл қор биржасындағы компанияларға қарағанда толыққанды болмайды. Негізгі аудиториясы – шағын және орта кәсіпорындар, соның ішінде коммерциялық емес компаниялар. Oslo Axess, қалыпты қор биржасы сияқты, тіркелген барлық компанияларға капиталға, танымалдыққа, өсуге және сауда-саттыққа мүмкіндік береді. Бұл болашақта қор биржасына өтуді жоспарлаған компаниялар үшін бастапқы баспалдақ болып табылады. Oslo Axess сауда үшін Осло қор биржасымен бірдей тарифтерді қолданады.

Лицензиялау

Oslo Axess Норвегиядағы бағалы қағаздар саудасы үшін реттелген сауда алаңы ретінде жұмыс істеуге Қаржы министрлігінен лицензия алған. Бұл, негізінен, Осло қор биржасына қолданылатын заңдармен бірдей. Oslo Axess-тің жұмысы 2007 жылдың 2 мамырында басталды.

Акциялар

Норвегиялық акционерлік қоғамдар мен оларға балама шетелдік компаниялар өз акцияларын Осло биржасы (Oslo Børs) немесе Осло Axess-те тіркеуге үміткер бола алады. Саудаға қабылдау үшін өтініш беру компанияның өз еркінде, бірақ компания қолданыстағы талаптарға сай болуы тиіс, оларға иеленушілердің саны (диапазон), акциялардың саны, нарықтық құны және тарихы кіреді. Биржаға тіркелу үшін құпия ақпаратты пайдалану бойынша қатаң талаптар бар. Тіркелу талаптарына сай келген компаниялар акция шығару арқылы капиталға оңай қол жеткізе алады. Көптеген инвесторлар тек қор биржасында тіркелген бағалы қағаздарға инвестиция жасайды, себебі оларды сату ыңғайлы.

Индекстер

OBX – Бұл индекс Осло биржасында ең көп саудаланатын 25 акцияны қамтиды. OBX индексі саудаға қолжетімді, яғни сіз индекске байланысты фьючерстер мен опциондарды сатып ала және сата аласыз. Басқаша айтқанда, индекске инвестициялық өнімді сатып алу арқылы, сіз индекс құрамына кіретін барлық акцияларды (салмақталған түрде) сатып алғанмен бірдей мүмкіндікке ие боласыз. Рейтинг алты айлық сауда кезеңіне негізделген. Индекс маусым және желтоқсан айларының үшінші жұмасында жаңартылады. OSEBX – Осло биржасының Баға белгісі индексі (норвег. Hovedindeks) – Осло биржасында тіркелген барлық акциялардың өкілдік таңдауын қамтитын инвестициялық индекс. OSEBX жарты жыл сайын қайта қаралады және өзгерістер 1 желтоқсан мен 1 маусымда күшіне енеді. OSEFX – Осло биржасының Өзара инвестициялық қор индексі (норвег. Fondsindeks) OSEBX-пен бірдей құрамға ие, бірақ UCITS талаптарына сәйкес салмақ шектеуі қолданылады.

Ғимарат

190 жылдан астам тарихы бар биржа ғимаратының басқарылуы мен жобалануы қалай болу керек деген мәселе көп жылдар бойы қызу пікірталас тудырды. 1814 жылдан бастап Норвегияның астанасы болған Кристианияда (1624-1925 жылдар аралығында Осло деп аталған) бірнеше белгілі кәсіпкерлер қор биржасының құрылысын мақұлдату және қаржыландыру үшін ұзақ жылдар күресті. 1823 жылы сол кезде ұсынылған әртүрлі суреттерді қарастыру үшін құрылыс комитеті құрылды. Комитет архитектор Кристиан Гросхтың ұсынысын таңдады. 1826 жылдың 14 шілдесінде Министрлік суреттер мен бюджеттердің соңғы жоспарларын бекітті. 1828 жылы бұл ғимарат Норвегияның алғашқы монументалды құрылысы деп танылды және Кристианиядағы алғашқы қоғамдық саябақ – Греннинген деп аталатын жерде құрылысы аяқталды.