Кіріспе

Нью-Йорк қаласындағы қор биржасы

NYSE American, бұрын American Stock Exchange (AMEX) деп белгілі болған, және соңғы кезде NYSE MKT деп аталған, – Нью-Йорк қаласында орналасқан американдық қор биржасы. AMEX бұрын мүшелеріне тиесілі өзара ұйым болып келген. 1953 жылға дейін ол Нью-Йорк Curb Exchange деп танылған. NYSE Euronext 2008 жылдың 1 қазанында AMEX-ті сатып алды, осымен AMEX Alternext еуропалық кіші капиталды биржасымен біріктіріліп, NYSE Alternext U. S. деп қайта аталды. 2009 жылдың наурыз айында NYSE Alternext U. S. NYSE Amex Equities болып өзгертілді. 2012 жылдың 10 мамырында NYSE Amex Equities NYSE MKT LLC деп аталды. 2016 жылы SEC бәсекелес қор биржасы IEX-ті мақұлдағаннан кейін NYSE MKT NYSE American болып қайта аталды және сауда-саттыққа 350 микросекундтық кешігу енгізілді, бұл "жылдамдық тоқтауы" деп аталады және IEX-те де қолданылады.

Curb нарығы

[[Файл:Curb brokers in Wall Street, New York City, 1920. jpg|thumb|350px|Нью-Йорк қаласы, Уолл-стриттегі көше саудагерлері, 1920 жыл. Сауда-саттық жабық үйге көшірілгенге бір жыл бұрынғы сурет. Сол жылы журналист Эдвин К. Хилл Брод-стриттің төменгі бөлігіндегі көше саудасын "таңғажайып аспанның жалғыз шатыры болмаған, шулап, айналып тұратын құйылыс" деп сипаттады. Көше саудагерлері 1907 жылға дейін Миллс ғимаратының алдынан қуылғаннан кейін, такси тізіліп тұратын Блэр ғимаратының сыртындағы тротуарға көшірілді. Оларға полиция Брод-стрит пен Бивер-стрит арасында "асфальтпен қоршалған шағын аумақ" берілді.

Ұйымдастыру және "Кербелі тізім"

1907 жылдан бастап Э. С. Мендельс брокерлерге "еңбек өтіліне сәйкес" ережелер берді, бірақ көше брокерлері ұйымдасудан әдейі жалтарды. Times газеті хабарлағандай, бұл көше биржасы ұйымдастырылса, биржа басшылығы мүшелерді басқа биржалардағы мүшеліктерінен айырылуға мәжбүрлейді деген жалпы сенімнен туындады. 1911 жылы Мендельс және оның кеңесшілері конституция жасап, Нью-Йорк Керб Маркет Ассоциациясын құрды, оны Америка қор биржасының алғашқы ресми конституциясы деп санауға болады.

Америка қор биржасы ретінде жаңғыру

1953 жылы Curb Exchange Америка қор биржасы деп атау алды. Биржа 1961 жылы бір дауға ұшырады, ал 1962 жылы қайта ұйымдастыру жұмыстары басталды. 1971 жылға қарай, ол АҚШ-тағы екінші ірі қор биржасы болды. 1971 жылдың 17 маусымында Пол Колтон AMEX президенті болып, Ралф С. Саулдың орнын басты. Ралф С. Саул 1971 жылдың наурыз айында отставкаға кететінін жариялағаннан кейін, Колтон биржа ішінде таңдалған бірінші басшы болды. 1972 жылдың қарашасында Колтон биржаның бірінші бас атқарушы директоры және алғашқы жалақы алатын басшысы болып тағайындалды. Төраға ретінде Колтон опциондық сауданың енгізілуін қадағалады. Колтон биржаны басқарған кезінде Нью-Йорк қор биржасымен бірігу туралы идеяға қарсы болды, "екі тәуелсіз, тиімді биржалар жаңа қысымдар мен қоғамдық қажеттіліктерге жалғыз институттен гөрі жақсырақ жауап береді" деді. 1977 жылы Томас Питерффи Америка қор биржасында орын сатып алды. Питерффи 1980 жылдардың басында сауда алаңына қолға ұсталатын компьютерлерді енгізіп, саудагерлер арасында үлкен қызығушылық тудырды.

ETF-терді енгізу

ETF немесе биржалық сауда-саттық қорлары 1989 жылы Америка қор биржасында және Филадельфия қор биржасында саудаланған S&P 500 индексін шақырушы, Индекске қатысу акцияларымен пайда болды. Чикаго тауар биржасының АҚШ-та сатуды тоқтату бойынша сотқа бергені сәтті аяқталғаннан кейін бұл өнім қысқа ғана уақыттан кейін тоқтатылды. 1990 жылы ұқсас өнім, Торонто индексіне қатысу акциялары, TSE 35 және кейін TSE 100 индекстерін қадағалап, 1990 жылы Торонто қор биржасында (TSE) саудаға шықты. Бұл өнімдердің танымалдылығы Америка қор биржасын АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясының ережелерін қанағаттандыратын нәрсені жасауға итермеледі. Иверс Райлидің басшылығымен Нейтан Мост және Стивен Блум 1993 жылдың қаңтар айында ұсынған Standard & Poor's депозиттік квитанцияларын (NYSE Arca: SPY) жобалап және дамытты. SPDR немесе "Спайдерлер" деп белгілі болған бұл қор әлемдегі ең ірі ETF атанды. 1995 жылдың мамыр айында State Street Global Advisors S&P 400 MidCap SPDR (NYSE Arca: MDY) ұсынды. Barclays, MSCI және Funds Distributor Inc. бірлесіп 1996 жылы World Equity Benchmark Shares (WEBS) арқылы нарыққа енді, ол iShares MSCI Index Fund Shares болып өзгерді. WEBS бастапқыда қордың индекс провайдері Morgan Stanley басқаратын 17 MSCI елдік индексін қадағалады. WEBS ерекше инновациялық болды, өйткені ол қарапайым инвесторларға шетелдік нарықтарға оңай қол жеткізуге мүмкіндік берді. SPDR қорлары біріктірілген инвестициялық трасттар ретінде құрылған болса, WEBS алғашқылардың бірі болып өзара қор ретінде құрылды. 1998 жылы State Street Global Advisors S&P 500 индексінің әрбір секторы үшін жеке ETF болып табылатын "Секторлық Спайдерлерді" ұсынды. Сондай-ақ 1998 жылы Dow Jones Industrial Average индексін қадағалайтын "Dow Diamonds" (NYSE Arca: DIA) ұсынылды. 1999 жылы ықпалды "кубтар" (Nasdaq: QQQ) іске қосылды, олардың мақсаты NASDAQ 100 индексінің баға динамикасын қайталау болды. iShares желісі 2000 жылдың басында іске қосылды. 2005 жылға қарай ETF басқарудағы активтерінің 44% осы желіге тиесілі болды. Barclays Global Investors 2009 жылы BlackRock компаниясына сатылды.