Кіріспе

Канададағы қор биржасы

Торонто қор биржасы (TSX;) – Канаданың Онтарио штатындағы Торонто қаласында орналасқан қор биржасы. Ол әлемдегі 10-шы ең ірі биржа және нарықтық капитализация бойынша Солтүстік Америкадағы үшінші ең ірі биржа. Торонтоның қаржылық ауданындағы EY мұнарасында орналасқан TSX, TMX тобының толық құрамындағы еншілес компания болып табылады және акция саудасымен айналысады.

Басталуы

Торонто қор биржасы 1852 жылдың 26 шілдесінде Торонто бизнесмендері құрған Брокерлер қауымдастығынан пайда болған болуы мүмкін. Топтың жасаған мәмілелерінің ешқандай тізімі сақталған жоқ. Дегенмен, 1861 жылдың 25 қазанында 24 брокер Масондық залында Торонто қор биржасын құру және оған қатысу үшін жиналғандығы белгілі. Биржа 1878 жылы Онтарио заң шығарушы жиналысының заңымен тіркелген. 1936 жылға қарай Торонто қор биржасы Солтүстік Америкадағы үшінші ірі биржаға дейін өсті. 1983 жылы TSE Бей-стриттегі арт-деко кеңсесінен көшіп, Exchange Tower-ге орналасты. Ескі TSE ғимараты кейін Дизайн биржасына, музей және білім беру орталығына айналды. 2011 жылдың 9 ақпанында Лондон қор биржасы Торонто қор биржасының бас компаниясы TMX Group-пен бірігуге келіскенін хабарлады, бұл 5,9 триллион долларлық (£3,7 триллион) нарықтық капитализациясы бар біріктірілген компания құруға үміттенді. LSE Group компаниясының бас директоры Ксавье Роле жаңа кеңейтілген компанияны басқарса, TMX компаниясының бас директоры Томас Клоет жаңа фирманың президенті болар еді. 2010 жылғы 30 желтоқсандағы мәліметтерге сәйкес, жаңа қор биржасы Nasdaq-тан 48%-ға үлкен нарықтық капитализациясымен әлемдегі екінші ірі биржа болар еді. Біріктірілген компанияның 15 директорлық кеңесінің мүшесінің сегізін LSE, ал жетісін TMX тағайындауға тиіс болды. Біріктірілген топтың алдын ала аты LTMX Group plc болар еді. Maple Group бәсекелес ұсыныс жасағаннан кейін шамамен екі аптадан кейін LSEG TMX келісімі TMX Group акционерлерінің қажетті ең төменгі 67% дауыспен мақұлдауына қол жеткізе алмағандықтан тоқтатылды. Бұл шешім Канада банкінің басшысы Марк Карни клиринг жүйелерін шетелдік бақылауға алу туралы жаңа алаңдаушылықтарды білдіргенімен және Онтарионың қаржы министрі келісімге қарсылық көрсеткенімен байланысты болды.

Операциялар

Биржада аптаның барлық күндері, сенбі, жексенбі және Биржа алдын ала жариялаған мереке күндерінен басқа, сағат 09:30-дан 16:00-ға дейін қалыпты сауда сессиясы және сағат 16:15-тен 17:00-ге дейін саудадан кейінгі сессия өтеді.

Тіркелген компаниялар

2024 жылы Торонто қор биржасында 1,811 эмитент (оның ішінде ETF және басқа да құрылымдалған қаржы өнімдері) тіркелді, олардың жалпы нарықтық капитализациясы 4,16 триллион CAD долларын құрады. Бұл көрсеткіш 2023 жылдың наурызындағы 1,798 тіркелген эмитент пен 4,0 триллион CAD долларын құраған жиынтық нарықтық капитализациядан жоғары. 2024 жылдың қаңтарының соңына дейін TSX және TSXV-де тіркелген компаниялардың жалпы нарықтық капитализациясы 4,23 триллион CAD долларына жетті. Биржада Канаданың бес ірі коммерциялық банктері орналасқан: Канадалық Императорлық сауда банкі (CIBC), Монреаль банкі (BMO), Новая Шотландия банкі (Scotiabank), Канаданың Корольдік банкі (RBC) және Торонто Доминион банкі (TD) – бұл елдегі банк саласының орталығы. Бұл 1998 жылы Royal Bank пен Bank of Montreal, сондай-ақ CIBC пен Toronto Dominion Bank бірігуді жоспарлаған кезде ең анық байқалды. Ол кездегі қаржы министрі Пол Мартин бәсекелестікті сақтау мақсатында бірігуге тыйым салды. Биржа Enbridge, Suncor, TC Energy, Canadian Natural Resources, Imperial Oil, Pembina және Cenovus сияқты бірқатар энергетикалық компаниялар үшін негізгі тізім болып табылады, олардың барлығы S&P/TSX 60 индексіне кіреді. TSX-те тіркелген көптеген ірі компаниялар, әсіресе S&P/TSX 60 индексіндегілер, Нью-Йорк қор биржасы сияқты американдық биржада қосымша тізімде.