Кіріспе

Мексика қор биржасы (lang es), көбінесе Мексикалық Больса, Mexbol немесе BMV деп аталады, Мексикадағы екі қор биржасының бірі, екіншісі – BIVA Bolsa Institucional de Valores. Ол Латын Америкасындағы Сан-Паулудегі B3 қор биржасынан кейін екінші ірі қор биржасы. Сонымен қатар, Америкадағы бесінші ірі қор биржасы болып табылады. Биржа платформасы BMV Group-қа тиесілі, сонымен қатар оған туындылар биржасы MexDer және сақтау агенттігі Indeval да кіреді. BMV бұрын Мексикада жұмыс істеген үш қор биржасының бірігуінен құрылды: Мексика қаласында жұмыс істеген Bolsa de Valores de México, Гвадалахарадағы Bolsa de Occidente (Батыс қор биржасы) және Монтеррейдегі Bolsa de Monterrey (Монтеррей қор биржасы). Биржа 1999 жылы толыққанды электрондық сауда жүйесін енгізу арқылы жаңғыруын жалғастырды. 2014 жылы Мексика қор биржасы MILA құрамындағы алғашқы саудасын аяқтады, ол Сантьяго, Лима және Колумбия қор биржаларымен бірге Латын Америкасындағы жалпы капиталдану бойынша ең ірі бағалы қағаздар нарығы болып табылады.

Мексиканың биржасы

1880 жылдан 1900 жылға дейін Мексика қаласының тарихи орталығында Платерос және Кадена көшелерінде брокерлер мен кәсіпкерлер түрлі тауарлар мен акцияларды сатып алып-сататын жиналыстар өтті. Кейін акционерлер мен эмитент компаниялардың өкілдері қаланың әртүрлі жерлерінде жабық есіктер артында келіссөздер жүргізу үшін жиналатын. 1894 жылы Мануэль Алгара, Камило Арриага және Мануэль Николин, сол кездегі ең белгілі брокерлердің арасында, бағалы қағаздармен сауда жасаудың нормативтік және институционалдық жүйесін енгізу туралы идеяны көтерді. Олардың идеяларына қолдау көрсетіліп, кеңінен тарағандықтан, 1894 жылдың 31 қазанында Plateros көшесінің 9-шы үйінде (кейін Мадеро көшесі деп аталды) Bolsa Nacional (Ұлттық қор биржасы) құрылды. Бір жылға жетпей, Франсиско А. Ллерена және Луис Г. Некочеа басқарыған брокерлердің тағы бір тобы Bolsa de México (Мексика қор биржасы) деген қоғамды құрып, 1895 жылдың 14 маусымында бәсекелес мекеме ретінде тіркеді. Екі институттың мақсаттары мен мүшелері арасындағы байланыстардың сәйкес келуіне байланысты, басшылар олардың бірігуі туралы әңгіме бастады. 1895 жылдың 3 қыркүйегінде бірігу аяқталды, Bolsa de México атауы сақталды, ал әкімшілік кеңселер Plateros көшесіндегі мекенжайда қалды. Компания 1895 жылдың 21 қазанында ресми түрде ашылды. Келесі жылдың басында Мексика биржасында үш мемлекеттік және сегіз жеке компания болды, олардың ішінде Мексика Банкі, Мексика Ұлттық Банкі және (кейіннен Banco Santander сатып алған) банктер де бар еді. 1933 жылдың 1 наурызында Мексика Конгресі қабылдаған және президент Абелардо Л. Родригес қол қойған Несиелік мекемелер мен көмекші ұйымдардың жалпы заңының ережелік жарлығы Мексикадағы бағалы қағаздар мен қор нарығын реттеді.

"Bolsa de Valores de México, S.A". (Мексиканың бағалы қағаздар биржасы)

Сол кездегі заң реформалары мен Конгресс 1933 жылғы 28 қазанда алғаш рет қор биржаларын қамтыған берген рұқсатына байланысты, Bolsa de Valores de México, S. A. (Мексика қор биржасы) жарғысы мен ережелері бекітілді, ал 5 қыркүйекте мекеме тіркелді. Сол жылы Мексика қор биржасын бақылау үшін Ұлттық бағалы қағаздар комиссиясы құрылды, кейіннен ол Ұлттық банктік және бағалы қағаздар комиссиясы деп аталды. Мексиканың орта ғасырындағы өнеркәсіптік және коммерциялық өсім, солтүстік Мексикада макиладоралардың көбейіп құрылуы, сондай-ақ капиталдың жинақталуы және сол кезде жаңа кәсіпорындардың үнемі ашылуы нәтижесінде Монтеррей қор биржасы құрылды. Ол елдің солтүстік аймағының барлығына қызмет көрсетуге өсті, 100-ден астам компания тізімге алынды. Одан кейін Гвадалахарадағы кәсіпкерлер үшінші қор биржасын ұйымдастыра бастады, ал 1960 жылы Мексиканың батыс жағалауына қызмет ету үшін Occidental қор биржасы құрылды.

Мексика қор биржасы құрылды

Гвадалахара және Монтеррей қор биржаларының төмен өнімділігіне байланысты, 1975 жылы Конгресс бағалы қағаздар нарығы заңын қабылдады, бұл Мексика қор биржасын өзінің атын Мексикалық қор биржасы (Bolsa Mexicana de Valores) деп өзгертуге және қалған екі биржаны оған біріктіруге итермеледі, осылайша бүгінгі күнге дейін Мексикадағы жалғыз қор биржасы болып табылатын біртұтас ұйым құрылды. 1990 жылдың 19 сәуірінде Пасео-де-ла-Реформадағы Centro Bursátil аяқталып, Қор биржасы орталығы Мексика қаласының қаржылық ауданының ортасына айналды. Бес жыл өткен соң BMV орталықты толыққанды жаңғыртты, толығымен электрондық жүйе (BMV SENTRA) енгізілді, ол біржа жұмысына кезең-кезеңмен енгізіліп, 1999 жылы толыққанды қолданысқа кірді. 2001 жылы Citigroup BMV-де сауда жасаған алғашқы шетелдік компания болды, бұл Орталық және Оңтүстік Америкадан келген көптеген жаңа компанияларға да осындай мүмкіндік берді. Сол жылы Бағалы қағаздар нарығы заңы BMV-нің жекешелендірілуіне сәйкес реформаланды. Келесі жылы Корпоративо Мексикано дель Меркадо де Валорес, S. A. de C. V. құрылды, ол қызметкерлерді жұмысқа алу және қор биржасы мен орталықтағы басқа да қаржы институттарын басқарумен айналысты. 2003 жылы BMV арқылы әлемдік нарыққа қолжетімділік ашылды, бұл отандық инвесторларға ел ішінде шетелдік бағалы қағаздарға қол жеткізуге мүмкіндік берді. 2006 жылы MexDer жүйесі арқылы мексикалық бағалы қағаздар нарығы шетелдіктерге ашылды, оларға әлемнің кез келген жерінен жұмыс істеуге рұқсат берілді. Сол жылдың қазан айында қор биржасының өзіндегі индекстерге байланысты төрт ETF (биржалық сауда-саттық қорлар) тіркелді, бұл BMV-ні Латын Америкасындағы өз индекстері бойынша ETF-тер саны бойынша бірінші орынға және жалпы ETF-тер бойынша жетекші қор биржасы ретінде бекітті. 2010 жылы BMV әлемдегі ең ірі туындылар биржасы – Чикаго тауарлық биржасымен серіктестікке келісім жасады, мексикалық туындыларды халықаралық инвесторлардың қол жеткізіміне жеткізді. Мексика қор биржасы BMV 2014 жылдың 2 желтоқсанында Латын Америка интеграцияланған нарығының (MILA) аясында жасалған алғашқы мәмілені жариялады. MIILA бойынша жасалған мәміле – GBM Мексика арқылы GBM Чили арқылы жүзеге асырылған, Чилилік Falabella сауда желісінің 200 акциясын 1,415 долларға сатып алу болды. Бұл қадам Мексика, Чили, Колумбия және Перудың Тынық мұхиты альянсының мүшелері ретінде интеграциялық күш-жігерінің маңызды бір бөлігі болып табылады.

Құрылымы мен қызметі

BMV қазір 2008 жылдың маусым айында IPO өткізгеннен кейін ашық компанияға айналды, ал оның акциялары BMV акциялары нарығында саудаланады. Ол Қаржы және мемлекеттік кредит хатшылығының концессиясымен жұмыс істейді. IPO-ға дейін BMV-ге банктер мен брокерлік фирмалар тобынан құралған мүшелері иелік еткен. Биржа қарыздық құралдармен, оның ішінде Федералды қазыналық сертификаттармен (CETES), Федералды үкіметтің даму облигацияларымен (BONDES), Инвестициялық бірлік облигацияларымен (UDIBONOS), банк акцепттерімен, мерзімі келгенде табысы төленетін вексельдермен, коммерциялық қағаздармен және даму банкінің облигацияларымен сауда жасайды. Сонымен қатар, ол акциялармен, облигациялармен, инвестициялық қор акцияларымен және варанттармен сауда-саттық жүргізеді. Сауда-саттық BMV SENTRA акциялар жүйесі арқылы электрондық түрде жүзеге асырылады. Есептесу T+2 шарттарымен жүргізіледі, ал сауда-саттық уақыты: акциялар нарығы үшін сағат 7:30-дан 14:00-ге дейін, ал туындылар нарығы үшін сағат 7:30-дан 15:00-ге дейін (дүйсенбіден жұмаға дейін).

Индекстер

BMV акция бағаларының 13 индексін есептейді. Әрбір индекс мамандандырылған нарықтарда тізімделген туынды құралдардың негізгі құны ретінде қолданылуы мүмкін. Басты эталондық қор индексі IPC деп аталады, ол Índice de Precios y Cotizaciones деген сөздердің аббревиатурасы болып табылады және BMV-нің жалпы өнімділігінің ең кең көрсеткіші. Ол экономиканың түрлі салаларынан биржада тіркелген акциялардың тең салмақты таңдамасынан құралады және жылына екі рет қайта қаралады. Салмақ нарықтық капиталдану арқылы анықталады. IPC құны 1978 жылғы 30 қазандағы базалық датаға емес, алдыңғы күнгі құнына байланысты. 2009 жылдың ақпанынан бастап IPC индексі BMV-нің өзінің А акцияларын қамтиды. Мексика Индексі (INMEX) – BMV-нің ең сауда-саттыққа ие 20-дан 25-ке дейін эмитенттерінің нарықтық капиталдану бойынша салмақталған индексі, олардың ең өкілдік серияларын пайдаланады. Үлгіні кемінде 100 миллион долларлық нарықтық құны бар эмитенттермен шектейді және әр алты ай сайын қайта қаралады. Әр есептеу кезеңінің басында салмақ 10%-дан аспауы керек.