Кіріспе

Австралияның астаналық аумағы мен Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы тас жол

Корольдер тас жолы – Австралияның астаналық аумағы мен Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында орналасқан мемлекетаралық тас жол. Бұл тас жол Канберраны Оңтүстік жағалаудағы Бетеманс шығанағымен байланыстырады. Ол B52 маршруты ретінде белгіленген.

Бағыт

Батыстан шығысқа қарай, Австралия астанасы аумағындағы Симонстонның солтүстік шекарасындағы Монаро тас жолы, Канберра даңғылы және Ипсвич көшесінің қиылысынан басталып, Канберра даңғылы бойымен шығысқа қарай жалғасады. Квинбейанға жақын Жаңа Оңтүстік Уэльс мемлекетіне шекарадан өтеді, Квинбейан қаласынан, Карвуладан өтеді, қысқа ғана уақытқа ACT-нің Коуэн ауданына қайта өтіп, содан кейін NSW-ге оңтүстік-шығысқа қарай Бунгендор, Брейдвуд және Неллиген арқылы Батеман шығанағына жетеді. Кингс тас жолы Канберрадағы Монаро тас жолын Батеманс шығанағындағы Принс тас жолымен байланыстырады және Канберра тұрғындарына NSW Оңтүстік жағалауы мен оның жағажайларына баруға мүмкіндік береді. Тас жол демалыс күндері, әсіресе жаз айларында көбінесе қызыл алады. Сонымен қатар, тас жолда автомобиль апаттары жиі болады, кейде үш күнде бір реттен асып, бұл тас жол маңындағы жергілікті қоғамға жылына бірнеше миллион долларлық шығын келтіреді. Аймақ көбінесе қой шаруашылығымен айналысады. Тас жол Оңтүстік үстірттерден Клайд тауы арқылы Оңтүстік жағалауға дейін созылады.

Ерекше белгілері мен көрнекі орындары

"Пух Медведь бұрышы" деген жердегі шағын тау үңгірін Клайд тау асуының жоғарғы бөлігінде табуға болады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде осы орында қару-жарақ қоймасы орналасқан, оны жағалаудан ішкі аймаққа, ұлттық астанаға баратын жолды тоқтату үшін жарылысқа келтіруге болатын. Квинбейян мен Бугендорді байланыстыратын жол бойындағы эвкалипт ағаштарына ондаған жұмсақ ойыншықтар ілінген.

Тарих

Клайд таулары аймағындағы жолды 1855 жылы Томас Митчелл зерттеді. Клайд өзені арқылы понтондық қызмет 1895 жылы Неллигенде басталып, Бэтеманс шығанағын Брейдвудқа байланыстырды. Бұл қызмет 1964 жылға дейін жалғасты, содан кейін Неллиген көпірі салынды. Жаңа Неллиген көпірі 2023 жылдың соңында қозғалысқа ашылуы күтілуде, ал жобаның толық аяқталуы, қиылыстарды жаңарту және ескі көпірді бұзумен бірге, 2024 жылдың соңына жоспарланған. 1924 жылғы «Басты жолдар туралы» заңның Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламенті арқылы қабылдануы басты жолдарды жариялауға мүмкіндік берді, олар Басты жолдар кеңесі (кейін Басты жолдар департаменті, соңында NSW көлігі) арқылы мемлекеттік бюджеттен ішінара қаржыландырылды. 8 тамыз 1928 жылы Батеманс шығанағындағы Принц тас жолымен қиылысынан бастап Брейдвуд, Бунгендор және Квинбейан арқылы Федералды астаналық аумаққа (қазіргі Австралия астаналық аумағы) дейін №51 басты жол жарияланды. Мемлекеттік тас жолдар мен магистральдық жолдарды қосымша жариялау үшін 8 сәуір 1929 жылы бұл магистральдық жол №51 болып өзгертілді. 1993 жылғы «Жолдар туралы» заңның Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламенті арқылы қабылдануы жолдардың жіктелуін және оларды жариялау тәсілін жаңартты. Осы заңға сәйкес, бүгінгі таңда автожол 51-ші басты жол ретінде жарияланды, Квинбейаннан батысқа қарай Австралия астаналық аумағымен шекарадан Батеманс шығанағындағы Принц тас жолымен қиылысқа дейін. Басты жол ретінде ұзақ жылдар бойы жіктелуіне және тарихи «Корольдер тас жолы» ретінде танылуына қарамастан, жолдың ресми тіркелген атауы жоқ. NSW көлігі жол бойындағы кеңестермен бейресми келісімге келді, осыған сәйкес жолдың барлық бөлігі «Корольдер тас жолы» деп белгіленді. 1974 жылы «Корольдер тас жолы» бойындағы барлық учаскелерге 52-ші ұлттық маршрут тағайындалды. 2013 жылы екі штаттың да жаңа әріптік-цифрлық жүйеге өтуімен бұл B52 маршрутымен ауыстырылды. 2006 жылы Бунгендор мен Квинбейан арасындағы ACT-нің Ковен ауданында Бас штабтың Бірлескен операциялар басқармасының құрылысы басталды. Объект 2008 жылдың желтоқсанында ашылды, ал Бас штабтың Бірлескен операциялар басқармасының бұрылысы мен Квинбейан арасындағы автомобиль жолының бөліктері көлік ағынының артуына байланысты жаңартылды.

Жолды пайдалану

2013 жылы бұл тас жол күніне орташа есеппен 4500 көлікке дейін трафик көтереді деп хабарланды. Жаз айларында көлік қозғалысы күшейеді. 2003 жылы Неллигендегі тас жолды күніне шамамен 3000 көлік пайдаланды. Брейдвудтан (Шолхейвен өзенінің көпірінен) шамамен 4200 көлік өтті. Бунгендордан Бурбонға жақын жерде күн сайын 5600 көлік тіркелді. Кингс тас жолындағы жарақаттану деңгейі Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының орташа көрсеткішінен 85%-ға жоғары, ал жол апаттарынан қаза тапқандар саны 8%-ға артық. 2005 жылы NRMA Motoring and Services жүргізген жол сарптамасы мынаны көрсетті:
Кингс тас жолындағы апаттардан кейін ауруханаға түскен адамдардың саны ұлттық орташа көрсеткіштен едәуір жоғары. Кингс тас жолында 10 жыл ішінде 877 апат тіркелді, яғни әр төрт күнде шамамен бір апат орын алды. Осы кезеңде 24 адам қаза тапты, 355 адам жарақат алды және 488 апат мүліктік шығынға әкелді. 2004 жылы жағдай нашар болды, онда 103 апат тіркеліп, 6 адам қаза тауып, 53 адам жарақат алды. Кингс тас жолындағы апаттар соңғы үш жылда 42,65 миллион австралиялық долларын құрады – бұл күн сайын шамамен 39 000 австралиялық долларына тең. Қауіпсіздік: Клайд тауына ерекше назар қажет, және жолдың барлық 5%-ы ғана қауіпсіз озуға мүмкіндік береді деп саналады. Екі қара дақ (біреуі Еврободаллада, екіншісі Палерангта) және 16 қара учаске (тоғызы Еврободаллада, алтысы Палерангта және біреуі Квинбейан қаласында) анықталды. Ұлы бөлініс тауының үстінен өтетін жол бөлігі – Клайд тауын қоса – ең көп апат тіркелген жер, барлық оқиғалардың 22%-ы осы аймақта орын алды. Ең көп кездесетін апат түрі – барлық оқиғалардың 18%-ы – оң жақ бұрылыста көлік жолдан солға шығып, тұрған нысанға соқтығысқан кезде болады. Алға соқтығысқан апаттар барлық апаттардың оннан бірін құрайды. Апаттар көбінесе жексенбі күндері (20%) және ең азы – сейсенбі күндері (9%) орын алады. Соңғы құрғақшылық жағдайлары және аймақтағы кенгурулардың популяциясының өсуі көліктер мен осы макроподтар арасындағы апаттардың күрт өсуіне әкелді – әсіресе түнде. Бұған жол бойындағы өлі кенгурулардың санының артуы куә болады.