Кіріспе

Америкалық Доуес комиссиясы, оның алғашқы төрағасы Генри Л. Доуестің есімімен аталатын, 1893 жылдың 3 наурызындағы Үндістер кеңсесіне бөлінген қаражат туралы заңға қосылған ескертпе арқылы құрылды. Комиссияның мақсаты – Бес өркениетті тайпаны үнді жерлерін тайпалық меншіктен шығаруға және 1887 жылғы Доуес заңы бойынша басқа тайпалар үшін қабылданғандай, тайпалық жерлерді жеке үлестерге бөлу саясатын қабылдауға көндіру болды. 1893 жылдың қараша айында президент Гровер Кливленд Доуесті төраға етіп, Меридит Х. Кидд пен Арчибальд С. Маккеннонды мүшелер етіп тағайындады. Осы процесте үнді ұлттары ортақ жерлерінен айрылып, олар жеке учаскелерге бөлініп, ұлттың жеке мүшелеріне берілді. Доуес комиссиясы адамдардың тек бір тайпаға ғана жататынын талап етті, бірақ көптеген адамдардың бірнеше ата-тегі болды. «Доуес тізілімі» деп белгілі ұлттық тізілімге тіркелу үнді азаматтығы және жер иелігі мәселелерінде маңызды рөл атқарады. Көптеген үнді тайпалары адамның тайпа мүшесі екенін анықтаудың жалғыз жолы қандық байланыс емес деп есептесе де, Доуес комиссиясы осыны талап етті. Көптеген бостандық алғандар (Азамат соғысынан кейін босатылған үнділердің құлдары) тайпа мүшелері ретінде тізілімнен шығарылды, бірақ олар соғыстан кейін босатылып, АҚШ-пен жасалған бейбіт келісімдерге сәйкес, ұсталған тайпаларға толық мүшелік беруге тиіс болды. Доуес комиссиясы көптеген бостандық алғандардың тегі аралас болса да, оларды жеке бостандық алғандар тізіліміне енгізіп, мүшелікке қатысты өздерін анықтауға мүмкіндік бермеді. Бұл Флоридадағы әртүрлі үнді елді мекендерімен қатар дамыған тарихи африкалық текті қауымдастықтарға да қатысты (1821 жылға дейін испан колониясы болған және қашқан құлдар мен оңтүстік-шығыс орманды аймақтарының босқындары үшін танымал орын болған), олар депортациядан бұрын, мысалы, Қара Семинолдар сияқты, үнді аумағына бірге көшіп келді. Билеуші қоян туралы келісімнің 14-бабына сәйкес (1831), Миссисипи шокталарының мүшелері Үнді аумағына көшірілмеуге құқылы болды. Олар тіркеліп, Миссисипи немесе Алабама штаттарындағы белгіленген жерде тұруы керек еді. Тіркеу процесі нашар жүргізілді, ал кейін қандық байланысы бар ұрпақтар Үнді аумағына көшіп келгенде, олар тайпа мүшелері ретінде тану үшін Доуес комиссиясына жүгінуге мәжбүр болды. Комиссия мүшелік тізімін өзгертуге құқығы жоқ еді. Көптеген Крик бостандық алғандары әлі күнге дейін Крик ұлтына қарсы мүшелік үшін күресіп жатыр, өйткені олар азаматтықтың қазіргі үлесіне қатысуға тырысады. Тайпа мүшелері ретінде тек Доуес тізілімінде тіркелген Крик үндісінің ұрпақтары ғана танылады. Осыған ұқсас дау Чероки бостандық алғандары мен Чероки ұлтын да қамтыды. Чероки ұлты референдумда (одан бостандық алғандар алынып тасталды) барлық бостандық алғандарды, Доуес тізілімінде Черокиден шыққандарын дәлелдей алатындарды қоспағанда, мүшелікке қабылдамау туралы шешім қабылдады. Доуес комиссиясының нәтижесінде бес үнді ұлты ұлттық жерлерінің көп бөлігін жоғалтты, өйткені үкімет жеке шаруашылықтарға бөлінгеннен кейін қалған жерлерді «артық» деп жариялады. АҚШ бұрынғы үнді жерлерін еуропалық америкалық қоныс салушыларға сатты. Бұдан басқа, келесі онжылдықтарда қоныс салушылар жеке үнді шаруашылықтарынан жер сатып алып, тайпа мүшелерінің жалпы жер иелігін азайтты. Үндістер жерді сатудан ақша алды, бірақ бұрынғы аумақтарының көп бөлігін жоғалтты. 1934 жылдан кейін тайпалар өзін-өзі басқаруды қалпына келтіре бастағаннан кейін, әсіресе 1970 жылдан бастап, олар тайпалық жерлерді сатуды тоқтатуға тырысты. Энжи Дебоның «And Still the Waters Run: The Betrayal of the Five Civilized Tribes» (1940) атты маңызды еңбегі Доуес комиссиясы мен 1898 жылғы Кертис заңының үлестіру саясатының үнді американдықтарды олардың жерлерінен және ресурстарынан айыру үшін қалай жүйелі түрде манипуляцияланғанын егжей-тегжейлі баяндады. Тарихшы Эллен Фицпатриктің сөздері бойынша, Дебоның кітабы «ақтардың әкімшілік басқаруы мен үлестіру саясатын жүзеге асыру негізінде тұрған сыбайлас жемқорлық, моральдық бұзылу және қылмыстық әрекеттің жан түршігерлік талдауын ұсынды».