Кіріспе

Ағылшын ақыны және романист (1779–1849)

американдық саясаткер

Хорас (туған аты – Горацио) Смит (31 желтоқсан 1779 – 12 шілде 1849) – ағылшын ақыны және романист. 1818 жылы ол Перси Биш Шеллимен бірге сонет жазу сайысына қатысты. Шелли Смит туралы: «Мен танысқан жалғыз шын жомарт адам, оның жомарттыққа жететіндей ақшасы бар, ол – биржа брокері екені қызық емес пе? Ол өлеңдер мен пасторлық драмалар жазады, сонымен қатар ақша табудың жолын біледі, ақша табады және әлі де жомарт».

Өмірбаян

Смит Лондон қаласында, Роберт Смит (1747–1832) F. R. S. және оның әйелі Мэри Боглдың сегіз баласының бесіншісі болып дүниеге келді. Оның сіңлісінің қызы – ақын Мария Абди. Ол ағасы Джеймс Смитпен бірге Чигвелл мектебінде білім алды, ол да жазушы еді. Хорас 1812 жылы Дрюри-Лейн театры өртенгеннен кейін қайта жаңартылғанда алғаш рет көпшілік назарына ілікті; театрдың қазан айында қайта ашылуында оқылатын мәтін үшін менеджерлер 50 фунт стерлинг сыйлық тағайындады. Смит ағайындылары сол кездегі ақындардың пародийларын жазды, бұл олардың бәйгеге ұсынған, қабылданбаған өтініштері деп есептелді, және осы жинақты "Rejected Addresses" деген атпен сатты. Джеймс Вордсворт, Саути, Кольридж және Краббты пародиялады, ал Хорас Байрон, Мур, Скотт және Боулсты пародиялады. Смит сәтті биржа брокеріне айналды. Ол 1821-1825 жылдары отбасымен Еуропа құрлығында саяхаттады. Англияға оралғаннан кейін алдымен Тунбридж-Уэллсте үй сатып алды, содан кейін 1826 жылы Брайтонға көшті. Ол 1849 жылдың 12 шілдесінде Тунбридж-Уэллсте қайтыс болды.

Шығармалары

"Қабыл етілмеген хаттар" үш айдың ішінде жеті басылыммен шығып, елдегі ең танымал пароди́ялар болып қала берді. Кітап жауластық ниетсіз жазылған; карикатураланған ақындардың ешқайсысы өшкермеді, ал еліктеу соншалықты шебер жасалған, Байрон мен Скотт екеуі де оларға тағайындалған хаттарды өзі жазбағанына сенуге қиналды. Екі бауырдың бірлескен жалғыз туындысы – "Лондондағы Гораций" (1813). Оның "Бірінші әсерлер" комедиялық пьесасы 1813 жылы Дрюри-Лейнде қойылды. Смит Шеллиді Ли Хант айналасындағы топтың мүшесі ретінде танысты. Смит Шеллидің қаржысын басқаруға көмектесті. Сонет жазу сайыстары жиі өткізілді; Шелли мен Смит Ніл өзені тақырыбында бәсекелес сонеттер жазды. Диодор Сицилиялықтың (1-кітап, 47-тарау) ықпалымен, олардың әрқайсысы осы тақырыпта сонет жазып, "The Examiner" журналына жіберді. Шеллидің "Озимандиясы" 1818 жылдың 11 қаңтарында Глираст псевдонимімен, ал Смиттың сол аттас өлеңі 1818 жылдың 1 ақпанында H. S. әріптерімен жарияланды (кейін оның "Амаринт" жинағында "Мысыр шөлдерінде өздігінен тұрған гранит аяқтың керемет үлгісі, астына жазылған жазуымен" деп қайта аталды). Бизнесте табысқа жеткеннен кейін Хорас Смит жиырмаға жуық тарихи роман жазды: "Брамблтей үйі" (1826), "Тор Хилл" (1826), "Рубен Апсли" (1827), "Зилла" (1828), "Жаңа орман" (1829), "Уолтер Колитон" (1830) және тағы басқалары. Оның 1826 жылы жарық көрген "Гайетиес және гравитиес" атты үш томдық еңбегі өлең мен прозадағы көптеген ойлы эсселерді қамтиды, бірақ ең көп есте қалған туындысы – "Белзони көрмесіндегі мумияға арналған сөз" болып табылады. (Джованни Баттиста Белзониге қараңыз).