Жонатан Свифттың «Кішігірім Ұсынысы»: Әлеуметтік сатира және ирланд халқының ахуалы
A Modest Proposal
Жонатан Свифттың 1729 жылғы «Жақсы ұсыныс» атты әлеуметтік сатиралық эссесі, Ирландиядағы кедейшілік пен саясатты қынжырлы түрде сындырады. Әдебиеттегі ең үздік ирония үлгісі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1729 жылғы Джонатан Свифттың сатирикалық эссесі
1729 satirical essay by Jonathan Swift
«Кедей адамдардың балаларын ата-аналарына немесе елге салмақ түсірмей, оларды қоғамға пайдалы ету туралы қарапайым ұсыныс», көбінесе «Қарапайым ұсыныс» деп аталады, – 1729 жылы англо-ирланд жазушысы және дін қызметкері Джонатан Свифттың анонимді түрде жазылған және жарияланған ювеналиялық сатирикалық эссесі. Эсседе Ирландиядағы кедей адамдардың балаларын элитаға тағам ретінде сату арқылы экономикалық қиындықтарын жеңілдете алатыны айтылады. Свифттың сатирикалық гипербола қолдануы кедейлерге деген жауымдас көзқарас пен протестант ақсүйектері арасындағы католиктерге қарсылықты, сондай-ақ Дублин қамалының әкімшілігінің саясатын жалпы түрде қынжырлау мақсатын көздеген. Ағылшыл тілінде «a modest proposal» фразасы қазіргі кезде осы стильдегі бетке баспайтын сатираға сілтеме ретінде қолданылады.
A Modest Proposal for Preventing the Children of Poor People from Being a Burthen to Their Parents or Country, and for Making Them Beneficial to the Publick, commonly referred to as A Modest Proposal, is a Juvenalian satirical essay written and published anonymously by Anglo Irish writer and clergyman Jonathan Swift in 1729. The essay suggests that poor people in Ireland could ease their economic troubles by selling their children as food to the elite. Swift's use of satirical hyperbole was intended to mock hostile attitudes towards the poor and anti Catholicism among the Protestant Ascendancy as well as the Dublin Castle administration's policies in general. In English writing, the phrase "a modest proposal" is now conventionally an allusion to this style of straight faced satire.
Қысқаша мазмұны
Свифттің эссесі ағылшын әдебиеті тарихындағы тұрақты иронияның ең ұлы үлгілерінің бірі деп кеңінен есептеледі. Эсседегі шок эффектісінің көп бөлігі Ирландиядағы аштан өлген жалқылардың жағдайының сипатталуынан туындайды, сондықтан оқырман Свифттың шешіміне дайын болмайды: "Жақсы күтім алған, бір жасар салауатты бала, қайнатылса, қуырылса, пісірілсе немесе қайнатылса, өте дәмді, қоректі және пайдалы тағам болады; оның фрикасседе де, рагуда да жарамды болатынына күмәнім жоқ". Свифт, ең алдымен, халық саны мен еңбек мәселесін бір жай ғана шешіммен шешуге тырысқан жобаларды сынады. Осындай схемалардың есте қаларлық мысалы – "кедейлерді акционерлік компания арқылы басқару идеясы", ол 18 ғасырдың басында кең таралған. Иан Макбрайд "Шағын Ұсыныстың" мақсаты – "әлеуметтік жауапкершіліктерін орындауға толыққанды сәтсіздікке ұшыраған қоныс аударушыларды адамгершіліктен айырудың тиімді жолын табу" екенін айтады. "Шағын Ұсыныс" сонымен қатар адамдардың кедейлерді қабылдауын, олардың жобаларын жоспарлаудағы есептеушілік тәсілін де сынайды. Бұл памфлет "адамдарды тауар ретінде қарастыратын" реформаторларды баяндайды. Свифт бұл шығармада "саяси арифметиканың әдісін" қолданады, кез келген ұсынысты бейтарап статистикамен дәлелдеуге тырысудың абсурдтығын көрсету үшін. Сыншылар Свифттың осы жалған математикалық философияны қолдану ниеті туралы әртүрлі пікірде. Эдмунд Уилсон статистикалық тұрғыдан "Шағын Ұсыныстың" логикасын "қылмысты қорғаумен" (Марксқа жатқызылған) салыстыруға болады дейді, онда ол қылмыстың артық халықты қамтамасыз ететінін айтады.
Swift's essay is widely held to be one of the greatest examples of sustained irony in the history of English literature. Much of its shock value derives from the fact that the first portion of the essay describes the plight of starving beggars in Ireland, so that the reader is unprepared for the surprise of Swift's solution when he states: "A young healthy child well nursed, is, at a year old, a most delicious nourishing and wholesome food, whether stewed, roasted, baked, or boiled; and I make no doubt that it will equally serve in a fricassee, or a ragout." Swift was especially attacking projects that tried to fix population and labour issues with a simple cure all solution. A memorable example of these sorts of schemes "involved the idea of running the poor through a joint stock company". that were in vogue during the early 18th century. Ian McBride argues that the point of A Modest Proposal was to "find a suitably decisive means of dehumanizing the settlers who had failed so comprehensively to meet their social responsibilities." A Modest Proposal also targets the calculating way people perceived the poor in designing their projects. The pamphlet targets reformers who "regard people as commodities". In the piece, Swift adopts the "technique of a political arithmetician" to show the utter ridiculousness of trying to prove any proposal with dispassionate statistics. Critics differ about Swift's intentions in using this faux mathematical philosophy. Edmund Wilson argues that statistically "the logic of the 'Modest proposal' can be compared with defence of crime (arrogated to Marx) in which he argues that crime takes care of the superfluous population".
Риторика
Автор Чарльз К. Смит Свифттің риторикалық стилі оқырмандарды спикерге қарсы сезімге толуға және ирландтарға ашылықпен қарауға итермелейді деп мәлімдейді. Свифттің стратегиясы екі бөліктен тұрады: ол ирландтарға көңіл білдіру үшін "тұзақ" пайдаланады және бір ғана сөйлемде "ауыр кедейлікті жан-жақты және риторикалық тұрғыдан көрнекті бейнелейді", бірақ эмоцияны тек өзінің сыныбының мүшелеріне ғана сезінетін баяндаушыға қарсы сезім тудырады. Свифттің кедейлік туралы айқын мәліметтерді қолдануы және оның баяндаушысының салқын көзқарасы "оқырманды, мүмкін, есінде болмаса, баяндаушыдан бөліп, оқырманды спикерге деген ыңғайсыздыққа итермелейтін екі қарама-қарсы көзқарас жасайды, себебі спикер ирландтарды "меланхолиялық" бейжайлықпен қараса, Свифт оларды мүлдем басқаша көруге шақырады". Балалар тауарға айналдырылғаннан кейін, Свифттің риторикасы "адамдарды жануарларға, содан кейін етке, ал еттен логикалық түрде фунт бағасымен өлшенетін тонналарға" айналдыруға оңай мүмкіндік береді. "Жоспардың дерлік түсініксіз бұрмалануына қарсы мұқият бақылау" мен "ұсыныстың абсурдтылығы" арасындағы қайшылық оқырманға "осындай адал, ойлы және консервативті адамға осындай бұрмаланған жоспарды ұсынуға мүмкіндік беретін бұрмаланған құндылықтар мен қағидаларды ойластыруға" шақырады. Джонсон Свифттің Тертуллианға жақындығын және "Адал ұсыныс" мен "Апология" еңбектері арасындағы айқын стильдік және құрылымдық ұқсастықтарды атап көрсетеді. Құрылымдық тұрғыдан Джонсон сол орталық тақырыпты – каннибализм мен нәрестелерді жеуді, сондай-ақ соңғы аргументті атап көрсетеді: "адамның бұзылуы соншалық, адамдар өздерінің қатыгездіктерін құрбандарын адамнан төмен деп айыптау арқылы ақтауға тырысады".
Author Charles K. Smith argues that Swift's rhetorical style persuades the reader to detest the speaker and pity the Irish. Swift's specific strategy is twofold, using a "trap" to create sympathy for the Irish and a dislike of the narrator who, in the span of one sentence, "details vividly and with rhetorical emphasis the grinding poverty" but feels emotion solely for members of his own class. Swift's use of gripping details of poverty and his narrator's cool approach towards them create "two opposing points of view" that "alienate the reader, perhaps unconsciously, from a narrator who can view with 'melancholy' detachment a subject that Swift has directed us, rhetorically, to see in a much less detached way." to describe the Irish. Once the children have been commodified, Swift's rhetoric can easily turn "people into animals, then meat, and from meat, logically, into tonnage worth a price per pound". The contrast between the "careful control against the almost inconceivable perversion of his scheme" and "the ridiculousness of the proposal" create a situation in which the reader has "to consider just what perverted values and assumptions would allow such a diligent, thoughtful, and conventional man to propose so perverse a plan". Johnson notes Swift's obvious affinity for Tertullian and the bold stylistic and structural similarities between the works A Modest Proposal and Apology. In structure, Johnson points out the same central theme, that of cannibalism and the eating of babies as well as the same final argument, that "human depravity is such that men will attempt to justify their own cruelty by accusing their victims of being lower than human".
Дефой - жомарт жобалаушы
Сондай-ақ, "Кішігірім Ұсыныс" эссесінің, кем дегенде, бір бөлігі 1728 жылғы Дэниел Дефоның, Свифттің қарсыласының "Жомарт жобалаушы немесе, кісі өлтіру мен басқа да ауыр кемшіліктерді болдырмау үшін достық ұсыныс, табылған және заңсыз туған балаларға арналған аурухана құру арқылы" атты мақаласына жауап болғаны да айтылды.
It has also been argued that A Modest Proposal was, at least in part, a response to the 1728 essay The Generous Projector or, A Friendly Proposal to Prevent Murder and Other Enormous Abuses, By Erecting an Hospital for Foundlings and Bastard Children by Swift's rival Daniel Defoe.
Мандевиллдің қоғамдық дәмді тағамдарды кішіпейіл қорғауы
Бернард Мандевиллдің "Publick Stews-ті шағын қорғауы" мемлекеттік бақылаудағы, заңды жыныстық үйлерді ашу туралы ұсыныс жасады. 1726 жылғы мақала әйелдердің мүдделерін ескереді және толыққанды сатирикалық мәтін болмаса да, Джонатан Свифттің шығармаларына шабыт берген туынды ретінде қарастырылған. Мандевилл 1705 жылға дейін "Бал арасы туралы аңыз" және жеке құлықтардың қоғамдық пайдаға тиюі туралы ой-пікірлерімен танымал болған.
Bernard Mandeville's Modest Defence of Publick Stews asked to introduce public and state controlled bordellos. The 1726 paper acknowledges women's interests and—while not being a completely satirical text—has also been discussed as an inspiration for Jonathan Swift's title. Mandeville had by 1705 already become famous for The Fable of the Bees and deliberations on private vices and public benefits.
Джон Локктың "Үкімет туралы алғашқы трактаты"
Джон Локк былай деп түсіндірді: "Егер сэр Роберт айтқандай, ежелгі заманда адамдар балаларын сатқан және оларды қастрациялаған болса, болсын. Егер оларды тастап кеткенін де қосайық, тіпті одан да үлкен билік үшін, оларды өз дастарханына майландырып жегенін де айтуға болады: Егер мұндай нәрсеге құқық бар екенін дәлелдейтін болса, содан кейін біз осы аргументтермен зинаны, инцестті және содомияны да ақтауға болады, себебі осылардың да ежелгі және қазіргі замандағы мысалдары бар; Менің ойымша, бұл күнәлардың ең үлкен ауырлығы табиғаттың негізгі мақсатына қайшы келуінен болады, ол – адамзаттың көбеюі, түрлердің ең жоғары дәрежеде жалғасуы және отбасылардың ерекшеленуі, сондай-ақ осының қажетті шарты ретінде неке ошағының қауіпсіздігі". (Бірінші трактат, 59-тармақ).
John Locke commented: "Be it then as Sir Robert says, that Anciently, it was usual for Men to sell and Castrate their Children. Let it be, that they exposed them; Add to it, if you please, for this is still greater Power, that they begat them for their Tables to fat and eat them: If this proves a right to do so, we may, by the same Argument, justifie Adultery, Incest and Sodomy, for there are examples of these too, both Ancient and Modern; Sins, which I suppose, have the Principle Aggravation from this, that they cross the main intention of Nature, which willeth the increase of Mankind, and the continuation of the Species in the highest perfection, and the distinction of Families, with the Security of the Marriage Bed, as necessary thereunto". (First Treatise, sec. 59).
Экономикалық тақырыптар
Роберт Фиддианның «Тамақтанып қойдыңыздар ма? «Кішігірім ұсыныстағы оқырман»» деген мақаласы «Кішігірім ұсыныстың» екі қырына назар аударады: Свифт дауысы және Ұсынушы дауысы. Фиддиан кітапшаны оқитын адамның Джонатан Свифттің сатирикалық дауысы мен Ұсынушының көрінетін экономикалық болжамдары арасын ажырата білуі керектігін баса айтады. Ол оқырмандарға «кейіпкердің мағынасы мен мәтіннің арасында қарама-қайшылық бар екенін және әдеби пародия арқылы моральдық-саяси тартыс жүзеге асырылып жатқанын» еске салады. Свифт ұсынысы, әрине, нақты экономикалық ұсыныс емес, бірақ Джордж Витковский, «Свифттің кішігірім ұсынысы: ерте грузин дәуіріндегі кітапшаның тарихы» кітабының авторы, осы туындыны толық түсіну үшін Свифт заманының экономикасын түсінудің маңызды екенін айтады. Витковскийдің пікірінше, меркантилизм мен грузин дәуіріндегі Ұлыбританиядағы еңбек теорияларын тікелей зерттеуге жеткілікті сыншылар уақыт бөлген жоқ. «Егер «Кішігірім ұсынысты» жағдайды сынау ретінде қарасақ, онда жағдайдың нашар болғанын және Свифттің ирониясы осы фактіні керемет көрсеткенін ғана айтуға болады».
Robert Phiddian's article "Have you eaten yet? The Reader in A Modest Proposal" focuses on two aspects of A Modest Proposal: the voice of Swift and the voice of the Proposer. Phiddian stresses that a reader of the pamphlet must learn to distinguish between the satirical voice of Jonathan Swift and the apparent economic projections of the Proposer. He reminds readers that "there is a gap between the narrator's meaning and the text's, and that a moral political argument is being carried out by means of parody". While Swift's proposal is obviously not a serious economic proposal, George Wittkowsky, author of "Swift's Modest Proposal: The Biography of an Early Georgian Pamphlet", argues that to understand the piece fully it is important to understand the economics of Swift's time. Wittowsky argued that an insufficient number of critics have taken the time to focus directly on mercantilism and theories of labour in Georgian era Britain. "If one regards the Modest Proposal simply as a criticism of condition, about all one can say is that conditions were bad and that Swift's irony brilliantly underscored this fact".
"Халық - ұлттың байлығы"
18 ғасырда жаңа индустриялық дәуірдің басталуымен "адамдар – ұлттың байлығы" деген сенім қалыптасты, және жұмысшыларға аз жалақы төлеуге бейімдік болды, себебі жоғары жалақы жұмысшылардың еңбек өнімділігін төмендетуі мүмкін деп есептелді. Бұдан әрі, "меркантилистік көзқарас бойынша, кез келген бала өнеркәсіп саласына жұмыс істеуге лайық деп саналды". Сол тұста "алдыңғы кездердегі көбірек адамгершілікке негізделген көзқарас жоғалып, жұмысшы енді тауар ретінде қарастырылатын болды". Свифт Ирландияның ауыр халді көрсетіп, Ирландия мысалында, халықтың санының өсуі әрдайым байлық пен экономиканың артуын білдірмейтінін айтады. Бұл жалпылама қағида экономикалық немесе саяси жағынан пайда келтірмейтін адам елді байытпай, керісінше, кедейлетеді деген шындықты ескермейді.
At the start of a new industrial age in the 18th century, it was believed that "people are the riches of the nation", and there was a general faith in an economy that paid its workers low wages because high wages meant workers would work less. Furthermore, "in the mercantilist view no child was too young to go into industry". In those times, the "somewhat more humane attitudes of an earlier day had all but disappeared and the laborer had come to be regarded as a commodity". Swift presents the dire state of Ireland and shows that mere population itself, in Ireland's case, did not always mean greater wealth and economy. The uncontrolled maxim fails to take into account that a person who does not produce in an economic or political way makes a country poorer, not richer.
Қазіргі қолданысы
"Сайпалы ұсыныс" көптеген әдебиет курстарына енгізіледі, ол ерте заманауи батыс сатирасының мысалы. Сонымен қатар, бұл аргументативтік тілдің ұғымын және қолданылуын таныстырады, орта және жоғары білімнен кейінгі эссе курстарына сәйкес келеді. Ағылшын тілі пәнінен тыс, "Сайпалы ұсыныс" көптеген салыстырмалы және жаһандық әдебиет және тарих курстарына, сондай-ақ өнер, гуманитарлық және тіпті әлеуметтік ғылымдар салаларындағы көптеген басқа пәндерге де қосылады. "Кішігірім бейне ойын ұсынысы" – бұл 2005 жылдың 10 қазанында белсенді/бұрынғы адвокат Джек Томпсон жіберген ашық хаттың атауы. 2012 жылғы қорқынышты фильм "Butcher Boys" ("Қырғыншыл жігіттер") сценарийін "Техас тізбекті пісіру қырғыны" ("The Texas Chain Saw Massacre") романының авторы Ким Хенкель жазған. Хенкель Свифттың ұсынысын қабылдаған адамдардың ұрпақтарын елестетеді. Фильм Дж. Свифттен цитатамен басталады. 2023 жылғы ирландиялық музыкант Хозиердің "Eat Your Young" ("Жасыңды же") әні "Сайпалы ұсынысқа" сілтеу болуы мүмкін. Ол соғысқа қарсы және табыс теңсіздігіне қарсы қозғалысқа қатысты тақырыптарды біріктіреді және Свифттың эссесін қазіргі заманғы проблемаларды Свифт заманындағы осы проблемалармен салыстыру үшін құрылым ретінде пайдаланады. 2023 жылдың шілдесінде Channel 4 телеарнасы көрсеткен "Gregg Wallace: The British Miracle Meat" ("Грег Уоллес: Британдық керемет еті") британдық комедия жазушысы Мэтт Эдмондстың туындысы, ол "Сайпалы ұсынысты" жаңартады және оны Уоллестің "Зауыттың ішінде" форматына ұқсас түріде ұсынады, онда адам еті Ұлыбританияның өмірлік құнның жоғалуына ықтимал шешім ретінде қарастырылады. "Сайпалы ұсыныс" сөздері Уоллес бағдарламаның соңында қорытынды жасағанда қолданылады, ал Свифт автор ретінде көрсетіледі.
A Modest Proposal is included in many literature courses as an example of early modern western satire. It also serves as an introduction to the concept and use of argumentative language, lending itself to secondary and post secondary essay courses. Outside of the realm of English studies, A Modest Proposal is included in many comparative and global literature and history courses, as well as those of numerous other disciplines in the arts, humanities, and even the social sciences. A Modest Video Game Proposal is the title of an open letter sent by activist/former attorney Jack Thompson on 10 October 2005. The 2012 horror film Butcher Boys, written by the original The Texas Chain Saw Massacre scribe Kim Henkel, is said to be an updating of Jonathan Swift's A Modest Proposal. Henkel imagined the descendants of folks who actually took Swift up on his proposal. The film opens with a quote from J. Swift. The 2023 song "Eat Your Young" written by Irish musician Hozier might be a reference to "A Modest Proposal". It combines themes regarding the anti war and anti income inequality movement, and uses Swift's essay as a framework to compare those modern problems to those same problems during Swift's time. The July 2023 Channel 4 mockumentary Gregg Wallace: The British Miracle Meat, written by British comedy writer Matt Edmonds, updates A Modest Proposal and presents it in a similar format to Wallace's Inside the Factory, with human meat given as a potential solution to the UK's cost of living crisis. The words "a modest proposal" are used in Wallace's summing up at the end of the programme, and Swift is credited.