Кіріспе

Құрылмай қалған американдық моральдық қысым тобы

Ұлттық әдептілік легионы, сондай-ақ Католик әдептілік легионы деп белгілі, 1934 жылы Цинциннати архиепискобы Джон Т. МакНиколас құрған, католик аудиториясы үшін кинофильмдердегі көңіл көншітпейтін мазмұнды анықтауға бағытталған католик ұйымы болды. Мүшелерден тек "әдептілік пен христиандық моральды қорламайтын" фильмдерді ғана қолдауға уәде беру талап етілді. 1965 жылы Ұлттық әдептілік легионы Ұлттық католик кино кеңсесі (NCOMP) ретінде қайта ұйымдастырылды. 1980 жылы NCOMP, сол кезде 16 251 көркем фильмге рейтинг берген екі апталық "Review" басылымымен бірге қызметін тоқтатты.

Өмірбаян

Кино индустриясы киноның алғашқы күндерінен бастап, көптеген мемлекеттік және қалалық цензуралық комиссиялардың құрылуын болдырмау үшін фильмдердің мазмұнын өздігінен реттеуге бірнеше рет әрекеттенді. Бұл әрекеттердің көпшілігі тиімсіз болды. 1909 жылы Чарльз Спраг Смит және әлеуметтік жұмыс, дін және білім салаларындағы онға жуық белгілі тұлғалар Купер Одағындағы Халық институтының қолдауымен қала әкімінің кеңсесіне даулы фильмдер бойынша ұсыныстар жасау үшін комитет құрды. Бастапқыда Нью-Йорк қозғалыс суреті цензурасы деп аталған бұл комитет, көп ұзамай Ұлттық қозғалыс суреті цензурасы болып белгілі болды. Ұлттық кеңес фильмдерді үкіметтік цензурадан сақтау үшін жаңа фильмдерге ресми емес бағалау орталығы болды. Кеңестің мақсаты – сапалы фильмдерді мақұлдау және жаңа "халық өнерін" қолдау болды. 1916 жылдың наурыз айында "цензура" деген сөздің маңызын азайту үшін кеңес өзінің атын Ұлттық қозғалыс суретін қарау кеңесі деп өзгертті.

Ұлттық кино индустриясының қауымдастығы (NAMPI)

Ұлттық киноиндустрия қауымдастығы – 1916 жылы Голливуд студиялары штаттар мен муниципалитеттердің фильмдерді цензуралау талаптарына жауап ретінде құрылған, индустрияның өзін-өзі реттеу органы еді. Қауымдастық "Он үш қағиданы" жасады, ол олар ұсынып отырған тақырыптар мен сюжеттік желілердің тізімі болды. Дегенмен, егер студияның фильмі "Он үш қағиданың" мазмұн шектеулерін бұзса, оны орындау механизмі болмады және NAMPI тиімсіз болып шықты.

Американың кино продюсерлері мен дистрибьюторлары (MPPDA)

Бірнеше ашық-жасық фильмдер мен Голливуд жұлдыздарына қатысты экраннан тыс даулы жанжалдар сериясынан кейін саяси қысым күшейді, 1921 жылы 37 штаттың заң шығарушылары жүзге жуық киноцензура заң жобасын ұсынды. Өз фильмдерін көрсету үшін жүздеген, тіпті мыңдаған, үйлесімсіз және оңай өзгертілетін әдептілік заңдарына бағыну перспективасына тап болған студиялар өзін-өзі реттеуді артықшылықты бағыт ретінде таңдады. 1922 жылы Америка кино өндірушілер мен таратушыларының қауымдастығы (MPPDA) құрылды. Уилл Х. Хейс қауымдастықтың бірінші президенті болып тағайындалды. Ұйымның мақсаты Арбакл жанжалынан кейін және негізінен протестанттық топтардың фильмдерді федералдық цензураға ұсынуларының күшеюіне байланысты киноиндустриясының беделін жақсарту болды. "Хейсті «суреттерді тазартуға» тарту, кем дегенде, жартылай, жаңалықтармен байланысты әрекет болды, және оның консервативті дәрежесі, оның ішінде пресвитериан шіркеудің диаконы және бұрынғы Республикалық партия төрағасы лауазымдары көп айтылды". Дегенмен, бұл күш-жігер көбінесе сәтсіз аяқталды, өйткені студиялар сценарийлерін Хейстің кеңсесіне жіберуге, сондай-ақ оның ұсынымдарын орындауға міндетті емес еді. 1927 жылы Хейс индустрия үшін «Істемеңіз және сақтықпен болыңыз» кодексін жасауды қадағалады. Бұл тізімде фильмдер әртүрлі аймақтарда қандай мәселелерге тап болуы мүмкін екені көрсетілген. Тағы да, Хейстің күш-жігеріне қарамастан, студиялар «Істемеңіз және сақтықпен болыңыз» кодексін көбінесе елемеді, 1929 жылдың соңына қарай MPPDA өндіріс алдында Голливуд сценарийлерінің шамамен 20 пайызын ғана алды.

Өндіріс кодексі

Мартин Квигли – «Exhibitors Herald World» (тәуелсіз көрмешілерге арналған сауда журналы) журналының баспагері болды. Дэниел Лорд – иезуит діни қызметкері, Сесил Б. Демилдің 1927 жылғы «Патшалардың патшасы» фильмінің техникалық кеңесшілерінің бірі болған. Квигли Лордқа кино үшін кодекс жазуды тапсырды. Чикаго архиепископы Джордж У. Мунделиннің қолдауымен, Лорд кейін «Өндіріс кодексі», «Кодекс» және «Хейс кодексі» деп аталған кодекс авторы болды. Ол 1930 жылы Уилл Хейске ұсынылып, MPPDA тарапынан құпия түрде таратылды. Студия басшылары оған аса ынталы емес еді, бірақ кейбір түзетулерден кейін кодекс индустрия ережесі ретінде қабылдады, бірақ студия продюсерлеріне Хейс кеңсесінің қолданылуын жолдармен айналып өтуге мүмкіндік беретін көптеген олқылықтар болды. Кодекс қабылдаудың басты себептерінің бірі – тікелей үкіметтің араласуынан сақтану болды. Кодекс сақтау жөніндегі міндет студиялық байланыс комитетіне жүктелді, бірақ олар көп ұзамай қарауға тиіс фильмдердің көп санынан шашырап қалды. Комитетте аз штат болды және ықпалы да шамалы еді. Проблемалық деп танылған мазмұнды өңдеуге мәжбүрлеу құқығы болмағандықтан, студияларды өзгерістер жасауға көндіруге тырысты. 1930 жылдан 1934 жылға дейін Өндіріс кодексі федералды цензура талаптарына қарсы күресте аз ғана тиімді болды. SRC жалпы тиімсіз деп есептелді. Лорд бұл кодексті сәтсіздік деп санады.

Тарих

Католик епископтары мен миряндары федералдық цензураға күмәнмен қарады және Хейстің өзін-өзі цензуралау тәсілі мен қоғамдық пікірдің ықпалын қолдады. Католик әдептілік легионы 1934 жылы Цинциннати архиепискобы Джон Т. МакНиколастың басшылығымен құрылды. Оларға "әдептілікке және христиандық моральға қайшы келмейтін фильмдерден басқа, барлық кинофильмдерден аулақ болуға" уәде беруге шақырылды. Бұл идея тез арада басқа шіркеулерге де тарады. Епископтардың "The Living Church" журналы оқырмандарына қол қоюға арналған ант қағазын жариялады. Оны протестанттық Детройт шіркеулер кеңесі де қолдады. Легион алғашқы жылдары фильмдерді олардың моральдық мазмұнына қарай бағалайтын рейтинг жүйесін енгізді. Фильмдер "А" -дан "С" -ға дейін бағаланды, мұнда "А" - моральдық тұрғыдан қабылданғысы, ал "С" - қабылданғысы жоқ деп есептелді. Алғашқы шетелдік фильмдердің бірі 1933 жылғы "Экстази" эротикалық романтикалық драмасы болды, онда он сегіз жасар Хеди Ламар жалаңаш жүзіп, қашқан атының артынан жалаңаш қуады, сондай-ақ заңсыз махаббат және өзіне-өзі қол жұмсау оқиғалары көрсетілді. Бұл шешімді қабылдау қиын болған жоқ, себебі Ватикан журналисі Венеция кинофестивалінде көрсетілімге қатысқаннан кейін Папа Пий XI Ватикан газетінде оны айыптады. Әйелдер ұйымдарының қарсылығын тудырған бұл фильмке Пенсильвания штатының цензуралық органы да тыйым салды. Легион католиктерді кейбір фильмдерді көруден аулақ болуға шақыратын буклеттер мен жарнамалық парақтарды да жариялады және таратты, оларды олардың пікірінше, әдепсіз деп есептеді. Легион көбінесе Америка кино ассоциациясының Өндіріс кодексіне қарағанда фильмдерге қатысты консервативті көзқарас ұстанды. 1930 жылдардың басында қоғамды жеңілтексіз күнәлар мен тәртіпсіздіктер туралы ескертуді мақсат еткен көптеген сенсациялық фильмдер пайда болды. Бірақ шындығында, бұл фильмдер цинизмге толы, пайда табуға бағытталған, есірткі, ашық секс, жезөкшелік, көп әйел алу, балалар некелері сияқты тыйым салынған тақырыптарды көрсетіп, пайда табуға тырысты. Кейбіреулерінде жалаңаш сахналар да болды. Легион айыптаған фильмдердің бірі 1935 жылғы "Қайратты өлтіретін қарқын" болды, ол кокаинге тәуелділік, аморальдық және жезөкшелік туралы айтты. Легион алғашқы онжылдықтарда ойын-сауық индустриясына елеулі әсер етті. 1930 жылдардан 1960 жылдарға дейін елдегі католик шіркеулері жыл сайын миллиондаған католиктердің Легион тыйым салған фильмдерді көруден бас тартуға ант берулерін ұйымдастырды. "Легион ешқашан Католик шіркеуінің ресми органы болмағанмен және оның фильмдерге берген бағасы міндетті болмағандықтан, көптеген католиктер Легионның жіктемелерін басшылыққа алды". 1957 жылы Папа Пий XII "Miranda Prorsus" ("Таңғажайып өнертабыстар") атты энциклика шығарды, онда католиктердің жаман фильмдерді айыптаудан гөрі жақсы фильмдерді қолдауға көбірек мән беруі керек екенін ұсынды, бұл тәсілді бұрын Ұлттық тексеру кеңесі қолданған. Легион рейтингтік процесін қайта қарады, рейтингтік комиссия мүшелерін кино және коммуникация өнерінде білімді адамдармен көбейтті және екі жаңа рейтингтік санатты қосты: тек ересектерге арналған A III және ересектерге арналған, бірақ ескертулермен A IV.

Рейтингтік жүйе

Бастапқы A: Адептілік жағынан қарсылық жоқ, B: Адептілік жағынан ішінара қарсылық, және C: Сотталған деген рейтингтер кейіннен "А" жалпы көрермендерге арналған A I, және A II, тек ересектер мен жасөспірімдерге арналған, балаларға қолайлы фильмдерді үлкендерге арналған фильмдерден ажырату үшін кеңейтілді. Кейіннен ересектерге ғана арналған A III және ересектерге шартты түрде арналған A IV қосымша санаттары қосылды. "Әдептілік легионы" бірнеше фильмді моральдық тұрғыдан қоғамға зиянды деп танып айыптады. Бұл "C" рейтингісімен көрсетілді. Католик дінін ұстанушылар мұндай фильмдерді көруден тыйым салынды. Оларға "әдептілікке және христиандық моральға қайшы келмейтін фильмдерден басқа, барлық кинокартиналардан аулақ болу" деген нақты тапсырма берілді. "C" рейтингісін алған фильмдердің көпшілігі шетелдік туындылар еді. Легион фильмдерді көрсетілімге шыққан кезде қарастырғандықтан, АҚШ-тан тыс фильмдерді олардың туған елінде алғашқы көрсетілімінен кейін бірнеше жылдан соң, кейде тіпті жылдар өткен соң бағалаған. Мұндай фильмдердің бірі – Жан Ренуардың 1938 жылғы "Адамдық аң" атты туындысы, онда кісі өлтіретін алкоголик туралы айтылады. The New York Times газетінің киносыншысы Фрэнк С. Нюгенттің айтуынша, фильмге оң баға бергенімен, оны көру кезінде ыңғайсыздық сезінген. "Бұл әдемі картина емес, себебі ол ластанған қанынан кісі өлтіруге бейім адам туралы баяндайды. Қазір, қауіпсіз қашықтықта отырмыз, оның немесе оның айтуының бізге толыққанды ұнайтынына көз жеткізе алмаймыз". Кейде Голливуд студиялары фильмнің таралуы мен табысына зиян келтіретін "C" рейтингісін алдын алу үшін Легионмен бірлесіп жұмыс істеді. Metro Goldwyn Mayer 1940 жылғы "Strange Cargo" фильміне түзетулер енгізді, ал Легион оның рейтингін "ересектерге қарсы емес" деп өзгертті. Columbia Pictures "This Thing Called Love" фильмінен он бес шумақ диалогты алып тастады, соның нәтижесінде Легион рейтингті "B" деңгейіне түсірді. (Бұл фильмге Ирландия, Австралия және Британ Колумбиясында тыйым салынды). Ал NCOMP жаңа жүйеге сәйкес кейбір ескі фильмдерге рейтингтерді қайта тағайындауға кірісті.

АҚШ католик епископтарының кино және телерадио хабарларын тарату жөніндегі кеңсесі

Америка Құрама Штаттарының католик епископтары конференциясының Кино және телерадио хабарларын тарату жөніндегі кеңсесі – Америка Құрама Штаттарының католик епископтары конференциясының құрамындағы кеңсе болған. Ең көп танымал болғаны – USCCB фильмдерінің рейтингісі, ол 1933 жылы Цинциннати архиепискобы Джон Т. МакНиколас OP бастаған Ұлттық лайықтылық рейтингі жүйесінің жалғасы еді. 1960 жылы Ұлттық католиктік кинофильмдер кеңсесі қайта құрылғаннан кейін, ол кейіннен Кино және телерадио хабарларын тарату кеңсесі (OFB) аталды. 1980 жылы Кино және телерадио хабарларын тарату кеңсесі Ұлттық католиктік радио және теледидар кеңсесімен бірікті. Олар бірлесіп кинофильмдерді, радио және теледидарды 1930 және 1940 жылдарығы "Лайықтылық легионының" бастапқы рейтингтік шкаласын қолдана отырып қарады. 1990 жылға қарай Ұлттық католиктік радио және теледидар кеңсесі тарап, Кино және телерадио хабарларын тарату кеңсесі тек кинофильмдерді қараумен айналысты.

Даулар

2005 жылы қатаң рейтингтік жүйе мен үйлесімсіз пікірлерге байланысты даулар күшейді. А IV рейтингі алған фильмдердің мысалдары ретінде "Экзорцист" және "Saturday Night Fever" фильмдерін келтіруге болады, олардың мазмұны көпшілік тарапынан асыра көрсетілген деп есептелді, бұл рейтингтің толық сипаттамасындағы қате түсіндірулер мен жалған қорытындыларға әкелуі мүмкін. 1995 жылы сипаттама "өздігінен моральдық тұрғыдан кінәлі емес, бірақ әдеттегі көруге жарамайтын" фильмдерге өзгертілді. Нәтижесінде, 2010 жылы Кино және телерадио хабарларын тарату басқармасы таратылды. USCCB Католиктерге Католик жаңалықтар қызметі арқылы фильмдер туралы ақпарат пен рейтингтерді өз еркімен беруді жалғастыруда.