Кіріспе
Өсімдік түрі Hyphaene thebaica, жалпы атауы doum пальмасы (ар: دوم) және имбир ағашы (кейде қате түрде doom пальмасы деп те аталады), жеуге жарамды сопақ пішіндес жемістері бар пальма ағашының бір түрі. Бұл өсімдік Арабия түбегінде және Африканың солтүстік жартысы мен батыс бөлігінде кеңінен таралған, көбінесе жер асты сулары бар жерлерде өседі.
Hyphaene thebaica, with common names doum palm (Ar: دوم) and gingerbread tree (also mistakenly doom palm), is a type of palm tree with edible oval fruit. It is a native to the Arabian Peninsula and also to the northern half and western part of Africa where it is widely distributed and tends to grow in places where groundwater is present.
Сипаттама
Дум пальмасы - екі үйлі пальма, биіктігіне дейін өседі. Көндіренінің айналымы - дейін жетеді, екіге бөліне отырып тармақталады және тармақтарының ұштарында ірі жапырақ шоғырлары орналасқан. Қабығы салыстырмалы түрде тегіс, қара сұр түсті және түскен жапырақтардың іздерін сақтайды. Жапырақ сабақтары шамамен бір метр ұзындығында болады, тармақтың түбін қаптап, сыртқа қарай иілген қалың тырнақтармен жабдықталған. Жапырақтары желпуіш тәрізді және шамамен өлшемде болады. Еркек және әйел гүлдері бөлек ағаштарда гүлдейді. Гүлшоғырлары жалпы пішінімен ұқсас, шамамен ұзындығында, бейретсіз тармақталады және әр тармақшадан екі-үш тікен шығады. Әйел ағаштар ұзын, сүйекті жемістерді өндіреді, әрқайсысы бір тұқымды қамтиды және ұзақ мерзімге ағашта қалады.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Доум пальмасы Африканың солтүстік жартысында өседі. Сахель аймағында кеңінен таралған, батысында Мавритания мен Сенегалдан бастап, Орталық Африка арқылы, шығысында Мысыр, Кения, Сомали және Танзанияға дейін өседі. Ол көбінесе жер асты сулары бар жерлерде өседі және Мысыр мен Судандағы Ніл өзенінің бойында, Кенияның солтүстік-батысындағы өзендер мен сағалауларда, сондай-ақ Батыс Африкадағы Нигер өзенінің бойында кездеседі. Бұл пальма Левант және Арабия түбегінде (Израиль, Синай, Йемен және Сауд Арабиясы) табиғи түрде өседі, сонымен қатар Кариб теңізіндегі Нидерланд Антилдерінде натурализацияланғаны хабарланады. Ол вадилер мен оазистерде өседі, бірақ кейде су көздерінен алыс, тасты төбелерде де кездеседі. Су батқан топырақты ұнатпайды және бұталы өрттерге өте төзімді.
Тағам
Дүм пальмасының жемісі жеуге жарамды. Эритреяда оның аты Акат, ал тигр тілінде – Акаат. Жұқа қураған қоңыр қабығынан мелас, торттар мен тәттілер жасалады. Піспеген ядросын да жеуге болады. Шырқыраған тұқымның өршілдері де көкөніс ретінде желінеді. Мысырда бұл жемісті көшедегі тағам сатушылар мен шөп-дәрі сататын дүкендерде сатады. Ол балалардың арасында өте танымал, олар жылтыр, қатты қабығының астындағы тәтті, бірақ қышқыл, қатты талшықты етін шайнап жейді. Кейде оның қамыры қантпен қуырылып, Мысырдағы кароб сусынына ұқсас суық жаздық сусынға айналады. Үндістанның Гуджарат штатындағы Диу, Уна және Саураштра аймақтарында бұл ағашты Хока ағашы деп атайды, ал піскен қызыл жемісі Хока деп аталады. Нигерияның солтүстік бөлігінде Хауса тайпасы арасында оны Горуба деп біледі. Нигердің оңтүстік-шығысында оның жеміс қамыры бри деп аталады, және осы қамырдан масан бри деп аталатын дәстүрлі, кең таралған тары бәлішіне дәмдеуіш ретінде қосады. Нигерде Torridité Glacée деп аталатын коммерциялық сусын осы жемістен жасалады, оның дәмі мұздатылған кофеге немесе сүт шоколадына еске түсіреді.