Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Өсімдік түрі
Species of plant
Азадрирахта индика, көбінесе ним, маргоза, ним ағашы немесе үнділік сирень деп белгілі, мелиацеялар тұқымдасына жататын ағаш. Бұл Азадрирахта туысының екі түрінің бірі. Ол Үндістан субконтиненті мен Оңтүстік-Шығыс Азияның кейбір аймақтарында табиғи түрде өседі, бірақ тропикалық және субтропикалық аймақтарда бүкіл әлемде таралған және өсіріледі. Оның жемістері мен тұқымдары ним майының көзі болып табылады. Ним – хиндустани тіліндегі сөз, ол санскрит тіліндегі нимба (निंब) сөзінен шыққан.
Azadirachta indica, commonly known as neem, margosa, nimtree or Indian lilac, is a tree in the mahogany family Meliaceae. It is one of two species in the genus Azadirachta. It is native to the Indian subcontinent and to parts of Southeast Asia, but is naturalized and grown around the world in tropical and subtropical areas. Its fruits and seeds are the source of neem oil. Nim is a Hindustani noun derived from Sanskrit nimba (निंब).
Сипаттама
Маргоза – тез өсетін, биіктігі 15 метрге жететін, сирек кездесетін мәңгі жасыл ағаш. Қыстың құрғақ айларында көптеген жапырақтарын төгеді. Бұтақтары кеңінен жайылады. Тығыз, дөңгелек тәрізді қалың жапырақтары 15 метрге дейін диаметріне жетеді. Қарсы орналасқан, қауырсын жапырақтары 20-30 см ұзын, 20-ден 30-ға дейін орташатан қара жасыл жапырақшалары бар, олардың ұзындығы шамамен 2 см. Қайтара жапырақшасы көбінесе жоқ болады. Жапырақ тіліктері қысқа. Ақ және хош иісті гүлдері 30 см дейін ұзын, төмен қараған қолтық гүлшоғырларында орналасқан. Гүлшоғырлары үшінші деңгейге дейін тармақталады және 250-ден 300-ға дейін гүлдерді қамтиды. Жеке гүлдің ұзындығы 1 см, ені 0.5 см. Протандрлық, екі жынысты гүлдер мен аталық гүлдер бір ағашта кездеседі. Жемісі – тегіс (жалаңаш), зәйтүнге ұқсас, пішіні сопақтан дөңгелекке дейін өзгереді, піскен кезде өлшемдері 2х3 см. Жеміс қабығы (экзокарп) жұқа, ал ащы-тәтті жұмыршағы (мезокарп) сары-ақ түсті және өте талшықты. Мезокарп 0.5 см қалың. Жемістің қатты, ақ ішкі қабығы (эндокарп) бір, сирек екі немесе үш сопақ тұқымды (дәнді) қамтиды, олардың қабығы қоңыр түсті. Маргоза ағашы сыртқы түрімен туысқан, қытай жемісі немесе бакаин, Melia azedarach-қа ұқсас, оны осымен шатастыруға болады. Melia azedarach-тың жапырақшалары тісті және жемістері де ұқсас. Бір айырмашылығы – маргоза жапырақтары қауырсынды, ал қытай жемісінің жапырақтары екі және үш рет қауырсынды болады.
Margosa is a fast growing tree that can reach a height of , and rarely It is evergreen, shedding many of its leaves during the dry winter months. The branches are wide and spreading. The fairly dense crown is roundish and may reach a diameter of The opposite, pinnate leaves are long, with 20 to 30 medium to dark green leaflets about long. The terminal leaflet often is missing. The petioles are short. White and fragrant flowers are arranged in more or less drooping axillary panicles which are up to long. The inflorescences, which branch up to the third degree, bear from 250 to 300 flowers. An individual flower is long and wide. Protandrous, bisexual flowers and male flowers exist on the same individual tree. The fruit is a smooth (glabrous), olive like drupe which varies in shape from elongate oval to nearly roundish, and when ripe is by The fruit skin (exocarp) is thin and the bitter sweet pulp (mesocarp) is yellowish white and very fibrous. The mesocarp is thick. The white, hard inner shell (endocarp) of the fruit encloses one, rarely two, or three, elongated seeds (kernels) having a brown seed coat. The margosa tree is similar in appearance to its relative, the chinaberry or bakain, Melia azedarach, with which it may be confused. Melia azedarach also has toothed leaflets and similar looking fruit. One difference is that margosa leaves are pinnate but chinaberry leaves are twice and thrice pinnate.