Кіріспе

Шай компаниясы

Tetley – 1837 жылы Йоркширде құрылған ағылшын сусын өндірушісі. Ол Ұлыбритания мен Канададағы ең ірі шай компаниясы, ал көлем бойынша АҚШ-та екінші орында тұрады. 2000 жылдан бері Tetley компаниясы Tata Consumer Products (бұрын Tata Global Beverages) компаниясының толық иелігіндегі еншілес компаниясы болып табылады, бұл Unilever компаниясынан кейін әлемдегі екінші ірі шай өндірушісі етеді.

Тарих

1822 жылы Жозеф пен Эдвард Тетли аға-інілер Англияның Йоркшир графтығындағы Хаддерсфилд қаласында атқа мінген ер адамдармен тұз сатқан. Олар шай сатуға кірісіп, сәттіліктеріне байланысты 1837 жылы «Джозеф Тетли және компания» шай саудагерлерін құрды. 1856 жылы Лондонға көшіп, Джозеф Экландпен серіктестік құрып, «Джозеф Тетли және компания, көтерме шай сатушылары» болып тіркелді. 1952 жылы Петула Кларктың «Anytime Is Tea Time Now» әні Люксембург радиосында Tetley-ді жарнамалау үшін пайдаланылды. Tetley 1953 жылы Ұлыбританияда шайды пакеттерге салып сатуды бастаған алғашқы компания болды. 1989 жылы британдықтардың талғамын анықтаған кең ауқымды тұтынушылардың сынақтарынан кейін Tetley дөңгелек шай қапшығын ұсынды. 1973 жылы Tetley компаниясын J. Lyons and Co. сатып алып, Lyons Tetley құрды. Бірігулер нәтижесінде Lyons, Allied Lyons және кейін Allied Domecq құрамына кірді. 1995 жылдың шілдесінде басқарушылық сатып алудың нәтижесінде Tetley Group құрылды, онда инвесторлар тобы Allied Domecq компаниясынан бүкіл әлемдік сусын бизнесін сатып алды. 2000 жылдың ақпанында Tetley Group-ты Үндістанның Tata Group компаниясы 271 миллион фунт стерлингке сатып алды. Бұл сол кездегі ең ірі шетелдік сатып алулардың бірі болды. Tata Group – Үндістанның ең ірі бизнес-конгломераттарының бірі, құрамында жүзден астам компания бар, оның ішінде Tata Consumer Products компаниясы да бар. Бұл сатып алу Tata компаниясының жаһандық шай компаниясын құруға бағытталған бизнес-мақсатына қол жеткізуге көмектесті. Үндістан шай импортына баж салымын төмендеткендіктен, Tata Consumer Products ішкі нарықтағы үлесінің азаюын Еуропа мен Солтүстік Америкадағы табыспен өтеді. 2014 жылдың сәуірінде Колумбия құқық мектебі мен The Guardian газеті Tetley шайының бір бөлігін Үндістанда ең төменгі жалақыны алмайтын жұмысшылар жинап алатынын хабарлады. Өзінің веб-сайтында Tetley компаниясының бас компаниясы Tata Consumer Products «Тәуелсіз тексеру арқылы сәйкестікті тексеру үшін заң кеңесшілерін тағайындағанын» мәлімдеді. Заң кеңесшілері сондай-ақ «Солидардиад» атты тәуелсіз үшінші тарапты тағайындап, АМППЛ (Amalgamated Plantations Private Limited) плантацияларындағы жұмысшылардың өмірлік және еңбек жағдайларын бағалауды тапсырды. Компанияның мәлімдемесіне сәйкес, APPL плантацияларының шайы халықаралық деңгейде Tetley шайында қолданылмайды және APPL соңғы үш жылда тек бір рет Ассам шайын Tetley шайына жеткізген. 2014 жылдың қазан айында ЮНИСЕФ Үндістанның шай қауымдастықтарындағы балалардың құқықтарын қорғау үшін шай компанияларымен және Этикалық шай серіктестігімен (ETP) бірлесіп жұмыс істейтінін хабарлады. Үш жылдық бағдарламаны бірқатар жақтас топтар, Tata Consumer Products және Tesco қаржыландырады.

Операциялар

Tetley компаниясының өндіріс және тарату бизнесі қырық елде жұмыс істейді, ал алпыстан астам брендтік шай қаптарын сатады. Tetley компаниясының бастапқы кезеңдерінде ол тек шайды дистрибьютор ретінде жұмыс істеді, өйткені оның өз плантациялары болған жоқ, сондықтан компания шай жапырақтарын аукциондар арқылы сатып алуға мәжбүр болды. Бұл нәтижесінде әлемнің түкпір-түкпіріндегі 10 000-нан астам шай шаруашылығынан алынған 40 түрлі шайдың қоспасы пайда болды. Оның премиум саптамасы мен сапасы нарықта үлкен үлес алуға көмектесті. 1990 жылға қарай жылына 20 миллиард шай қапшегін өндіре отырып, Tetley Липтоннан кейін әлемдегі екінші ірі шай бренді атағын алды. Tetley компаниясын Tata Tea сатып алғаннан кейін ғана компанияның жабдықтандыру тізбегі Tata Tea-мен біріктірілді. Бұл Tetley шай жапырақтарының көп бөлігінің енді Tata компаниясының Үндістан мен Шри-Ланкадағы плантацияларынан түсетініне әкелді.