Кіріспе
Жаңа Зеландия радиостанциясы Radio Hauraki – 1966 жылы құрылған Жаңа Зеландияның рок музыка станциясы. Бұл Жаңа Зеландиядағы қазіргі заманғы радио хабар тарату дәуірінің алғашқы жеке коммерциялық радио станциясы болды және мемлекеттік меншіктегі Жаңа Зеландия радио хабар тарату корпорациясының монополиясын бұзу мақсатымен 1970 жылға дейін заңсыз жұмыс істеді. Құрылғаннан бастап 2012 жылға дейін Hauraki классикалық және танымал рок музыкасын ойнады. 2013 жылы станция музыкалық мазмұнын өзгертіп, соңғы 25-30 жылғы заманауи рок пен альтернативті рок музыкасын эфирге берді. 2019 жылдан бері классикалық рок және прогрессивті рок музыкасы жиірек ойнатылуда. Қазіргі заңды статусы бойынша Radio Hauraki бас кеңсесі мен негізгі студиялары Окленд қаласының орталық аймағындағы Грэм көшесі, 2 мекенжайында орналасқан, бұл NZME Radio компаниясының сегіз станциясының бірі. Жеке коммерциялық радиостанциялар радио хабарларын таратудың алғашқы күндерінен бастап жұмыс істеді, бірақ үкімет оларды жабуды бастады, бұл процесс Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін күш алды. Мемлекеттік монополияны бұзу үшін Radio Hauraki бастапқыда Хаураки шығанағында пираттық станция ретінде құрылды, оның тарихында бір адамның өмірі қаза болды.
Radio Hauraki is a New Zealand rock music station that started in 1966. It was the first private commercial radio station of the modern broadcasting era in New Zealand and operated illegally until 1970 to break the monopoly held by the state owned New Zealand Broadcasting Corporation. From its founding until 2012 Hauraki played a mix of classic and mainstream rock music. In 2013, it changed its music content, playing modern rock and alternative rock from the last 25–30 years. As of 2019 more classic rock and progressive rock is being increasingly played. In its modern legal form, Radio Hauraki's head office and main studios are now located at 2 Graham Street in the Auckland CBD, as one of eight stations of NZME Radio. Private commercial radio stations had operated from the earliest days of broadcasting, but the government began to close them down, the process accelerating after World War II. To break the state monopoly, Radio Hauraki was originally formed as a pirate station in the Hauraki Gulf, in a history that saw the loss of one life.
Алғашқы жылдар
Радио Хаураки идеясы Жаңа Зеландия радиостанцияларына және Жаңа Зеландиядағы радио хабарларын тарату саясатына наразы болған журналистер тобынан туындады. Жеке станциялар лицензия алуға үміттене алды, бірақ Жаңа Зеландия радио хабар тарату қызметі (NZBS) барлық өтініштерді қабылдаудан бас тартты. Дэвид Гэпс, Дерек Лоу, Иан Маган, Крис Паркинсон және Денис О'Каллахан кішкентай тобы заңдық көмекпен халықаралық суларда жеке кәсіпорын құруға шешім қабылдады. Бұл кәсіпорын NZBC-нің, барлық құрлықтағы радиостанцияларды басқаратын, және Жаңа Зеландия поштасының, радиоспектрді басқаратын монополиялық мемлекеттік департаменттерінің шегінен тыс жұмыс істеді. Гэпс, Лоу, Маган, Паркинсон және О'Каллахан соңында радио монополиясын бұзып, жеке радионың Жаңа Зеландияда кеңінен таралуына жол ашты. Бес адам қайық сатып алып, оны теңізге лайықты етуге тырысты, бірақ Теңіз департаменті кемеге жарамдылық туралы олардың өтініштерін үнемі қабылдамады. Сондықтан 1966 жылы экипаж WOF-сыз теңізге шықты. Бірақ кеме Окленд виадугіндегі көпірге шағылып, экипаж тұтқындалды. Сотқа жүгінгенде судья олардың пайдасына шешім шығарды. 1966 жылдың соңында, таратушы құралды тасымалдауға таңдалған «Тири» қайығы 3 мильдік аумақтық су шегінен тыс Хаураки шығанағына ілгеріледі. Станция 1480 кГц жиілігінде хабар таратты – бұл NZBC қолданатын жиіліктер диапазонынан мүлдем тыс еді. Байланысты сынақтан өткізгеннен кейін, пират хабаршы Боб Лихи эфирге шықты, және 30 түйіндік желден кейін мачта ауыстырылды. Радио Хаураки 4 желтоқсан 1966 жылы ресми түрде хабар таратуды бастады.
decided, with legal assistance, to start a private venture operating in international waters, outside of the confines of the monopolistic government departments of the NZBC, which ran all land based radio stations, and of the New Zealand Post Office, which managed the radio spectrum. Gapes, Lowe, Magan, Parkinson and O'Callahan eventually broke the radio monopoly, thus allowing private radio to become widespread in New Zealand. The five men bought a boat and tried to make it seaworthy, however the Marine Department continuously rejected their application for a warrant of fitness for the ship. So in 1966 the crew set sail anyway without the WOF. However the ship got caught on a drawbridge in the Auckland Viaduct and the crew were arrested. When they went to court the judge ruled in favour of them and in late 1966, the Tiri, the boat chosen to carry the transmitter, anchored in the Hauraki Gulf outside the 3 mile territorial water limit. The station broadcast on the frequency of 1480 kHz – well outside the range of frequencies used by the NZBC. After testing the transmitter with a broadcast from pirate announcer Bob Leahy, and having to replace the mast after winds of more than 30 knots knocked it down, Radio Hauraki officially started broadcasting on 4 December 1966.
Қылмыскер радиосы
Келесі екі жыл бойы «Тири» кемесіндегі экипаж қолайсыз ауа-райына, шаршауға төтеп беріп, станцияны жабуға жасалған күш-жігерді жалғастырды. 1968 жылдың 28 қаңтарында «Тири» кемесі Уангапарапара портына нашаң қарайтын ауа-райында кіруге тырысқанда апатқа ұшырады. Кеме тасты жартасқа тіреліп, радио дискожокеі Пол Линехам тыңдаушыларды жағдай туралы үнемі хабардар етіп отырды. «Тириден» соңғы хабарлама: «Хаураки жаңалықтары: Хаураки экипажы кемені тастап кетеді. Бұл Пол Линехам, «Тири» кемесінен. Жақсы түң!» деп айтылып, содан кейін станцияның әуені ойнатылды. Кейін «Тири» кемесі Оклендке сүйретіліп әкелінді, радио жабдықтары сақталды. Бірақ «Тири» кемесі жөндеуге жарамсыз болды және төрт күннен кейін «Капуни» кемесімен ауыстырылды, жаңа экипажы оны «Тири II» деп атады. «Тири» кемесінен айырылғаннан кейін бір ай өткен соң, «Хаураки» радиосы халықаралық суларға оралып, қайтадан хабар таратуды бастады. Сол жылдың сәуір айында «Тири II» тағы да Уангапарапара портында жағаға шығып, «Вахин» апатына себеп болған дауылдың құрбаны болды. Жөндеуден кейін ол бес күн ішінде қайтадан теңізге шықты. Осы уақыттан бастап 1968 жылдың маусымына дейін «Тири II» Уретити жағажайында жағаға шығып, радиоинспекторлармен Жаңа Зеландия суларынан бірнеше рет хабар таратқан. 1968 жылдың Рождествосы алдында «Хаураки» радиосы Жаңа Зеландиядағы тәулік бойы хабар тарататын алғашқы радиостанция болды. «Хаураки» радиосы тікелей эфирде емес еді. Студиялар құрлықта орналасқан және бағдарламалардың көп бөлігі эфирге шығуға бір апта бұрын жарты сағаттық сегменттерге бөлініп, магниттік таспаға жазылған. Бұл конкурстар, қазіргі танымал әндер және т.б. мүмкіндік берсе де, жаңалықтар мен ауа-райы туралы ақпарат беру қиындық тудырды. «Тири» кемесі AG Frankham Ltd компаниясына тиесілі және баржа ретінде тіркелген. 1968 жылдың 28 қаңтарында Уангапарапарада жағаға тірелгеннен кейін, ол Уангарей маңындағы Лаймстоун аралына қойылды. «Мародэр» іздеу-құтқару қайығы Билл Гиббс пен Трифенаға тиесілі болды. «Капуни» кемесі де AG Frankham Ltd компаниясына тиесілі болды және 1968-1970 жылдар аралығында «Хаураки» қызметінде ғана «Тири II» деп аталды. Ол Хаураки шығанағындағы Ротороа аралында орналастырылды.
Заңдық радио
1970 жылдың ортасында радиожиіліктерге мемлекеттік монополия бұзылып, Жаңа Зеландияның радио хабар тарату басқармасы Radio Hauraki станциясына құрлықта заңды түрде хабар таратуға рұқсат берді. Radio Hauraki экипажы теңізде 1111 күн өткізді. Теңіздегі Hauraki пираттарының соңғы хабарласуы станция тарихына арналған деректі фильм болды, ол сағат 22:00-де аяқталды. Сол сәтте Tiri II кемесі «Born Free» әнін үнемі ойнап, Оклендке бет алды. Соңғы сапарында хабаршы Рик Грант теңізге құлап кетті. 1978 жылдың 23 қарашасында Radio Hauraki станциясы AM диапазонында 10 кГц арақашықтықтан 9 кГц арақашықтыққа өту аясында 1480 кГц-тен 1476 кГц жиілігіне көшті. Radio Hauraki 1990 жылы 99.0 FM жиілігінде FM хабар таратуды бастады, ал 1476 кГц жиілігі BBC World Service хабарларын тарату үшін жергілікті қоғамдық ұйымға сатылды. 1990 жылдардың соңында Radio Hauraki Жаңа Зеландияның Солтүстік аралының басқа аймақтарымен біріктірілді, ал 2003 жылы Оңтүстік аралдағы Крайстчерч, Дунедин және Инверкаргилл қалаларына тарады. Тәжірибелі пират хабаршы Боб Лихи 2009 жылға дейін Radio Network желісінде жаңалықтарды оқыды, яғни станцияны құруға көмектескеннен кейін 40 жылға жуық уақыт бойы Radio Hauraki эфирінде болды. Меншік құқығындағы бірнеше өзгерістен кейін Radio Hauraki қазір NZME Radio компаниясының басқаруында, ол Жаңа Зеландия бойынша радио желісі болып табылады. 2012 жылға дейін Hauraki 1960 жылдардан бастап қазіргі уақытқа дейінгі классикалық және танымал рок музыкасын ойнады. 2013 жылы Hauraki соңғы 25 жылдағы қазіргі заманғы рок және альтернативті рок музыкасын ойнату арқылы музыкалық мазмұнын өзгертті, сондай-ақ форматтағы өзгеріске сәйкес «It's Different» деген жаңа ұранын қабылдады. Қазіргі кездегі жүргізушілердің қатарында Мэтт Хит, Джереми Уэллс, Майки Хавок, Ли Харт, Джейсон Хойт, Стив Симпсон және Тим Батт сияқты танымал тұлғалар бар. Станция соңғы өзгерістер тыңдаушылардың санының айтарлықтай өскеніне сендіреді. Radio Hauraki станциясының алғашқы жылдарына арналған «3 Mile Limit» атты көркем фильмі 2014 жылы экранға шықты.
Бұрынғы қонақтар
Радио Хауракидің бұрынғы жүргізушілері: Лен Макхесни, Кристофер Паркинсон, Росс Гудвин, Пэт Куртенэй, Пэдди О'Доннелл, Боб Лихи, Майк Паркинсон, Гэвин Комбер, Дейв Уайт, Роберт Тейлор, Тане Кирби (Рок герцогы), Дейв Грей, Иан Джонстон, Барри Найт (Симеон), Аарон Айронсайд, Иан Фергюсон, Пол Лайнхэм, Линнаер Джонстон, Рик Грант, Колин Бродли, Карл Олсен, Кит Эштон, Энди Фолкнер, Майкл Гаммон, Труди Рана, Фил Гиффорд, Джон Хоксби, Иан Маган, Лия Панапа, Брайан Стронг, Питер Теллинг, Дин Лонерган, Фред Ботика, Марк Перри, Дин Батлер, Вилли Де Витт, Дин Янг, Мел Гомер, Ник Тротт, Ник Браун, Марк Вудс, Майк Керри, Сара МакМуллан, Мартин Девлин және Лаура МакГолдрик. Филипп Скофилд 1983 жылы «Радио Хауракиде» жүргізуші болды, ал 1982 жылы жасөспірімдер музыка бағдарламасы «Shazam!» жүргізушісі болғаннан кейін бір жыл өткен соң. Ол 1985 жылы станциядан кетіп, Ұлыбританияға оралды және Ұлыбританияның ең танымал тележүргізушілерінің біріне айналды. BBC телеарнасы мен ITV-де шамамен 30 жыл бойы жұмыс істеген кезінде Скофилд «BBC балалар» телеарнасының алғашқы үздіксіз хабаршысы және «Smash Hits Poll Winners Party», «Dancing on Ice», «All Star Mr & Mrs», «The Cube» және «This Morning» бағдарламаларын жүргізді. Бұрынғы таңғы бағдарламаның жүргізушісі Кевин Блэк Жаңа Зеландияның ең көп жалақы алатын радио ди-джейі болды және 1997 мен 2009 жылдар аралығында «Solid Gold» таңғы бағдарламасын жүргізді. Ол 2013 жылы қайтыс болды.
Жиіліктері
Базар орналасуы Жиілігі Солтүстік Каитая 93.2 Аралдар шығанағы Уа́нгарей Окленд Окленд 99.0 Вайкато Гамильтон 96.2 Көпшілік шығанағы Тауранга 91.0 Роторуа Роторуа 94.3 Гисборн Гисборн 105.3 Таупо Таупо 92.8 Таранаки Жаңа Плимут 90.8 Хоукс шығанағы Хоукс шығанағы 96.7 Уа́нгануи Уа́нгануи 87.6 Манавату Палмерстон Норт 87.6 Веллингтон Веллингтон 93.3 Нельсон Нельсон 90.4 Марлборо Бленхейм 98.5 Буллер Вестпорт 89.3 Батыс жағалау Греймут 105.1 Кентербери Крайстчерч 106.5 Самнер 89.3 Отаго Дюнедин 112.5 95.8 Орталық Отаго Ванака 97.0 Оңтүстік Инверкаргилл 93.2