Кіріспе

Статистикалық механиканың торлы моделі

Классикалық XY моделі (кейде классикалық ротор (ротатор) моделі немесе O(2) моделі деп те аталады) – статистикалық механиканың торлы моделі. Жалпы алғанда, XY моделін Стенлидің n векторлық моделінің n=2 жағдайы ретінде қарастыруға болады.

Қатаң нәтижелер

Еркін энергия мен спиннің өзара байланыстарының термодинамикалық лимитте болуы Гинибрмен дәлелденді, ол осы жағдайда Гриффитс теңсіздігін кеңейтті. Гинибрдің тұжырымын пайдаланып, Айзенман мен Саймон D өлшемді, J > 0 коэффиценті және β кері температурасы бар ферромагниттік XY моделінің екі нүктелік спиндік корреляциясы, D өлшемді, J > 0 коэффиценті және β кері температурасы бар ферромагниттік Исинг моделінің екі нүктелік корреляциясымен шектеледі (яғни, одан жоғары болмайды). Сондықтан XY моделінің критикалық β мәні Исинг моделінің критикалық температурасының екі есесінен кем болмайды.

Үш және одан жоғары өлшемдер

Өзара әсерлесу диапазонына қарамастан, жеткілікті төмен температурада магниттеу оң болады. Жоғары температурада спонтанды магниттелу жоғалады. Сонымен қатар, кластерлік кеңею спиндік корреляциялардың экспоненциалды түрде жылдам кластерленетінін көрсетеді: мысалы, төмен температурада инфрақызыл шегі спонтанды магниттелудің қатаң оң екенін көрсетеді. Сонымен қатар, бір параметрлік экстремалды күйлер отбасы бар, , бірақ, болжам бойынша, осы экстремалды күйлердің әрқайсысында уақытша корреляциялар алгебралық түрде ыдырайды.

Фазалық ауысу

Жоғарыда айтылғандай, бір өлшемде XY модельінде фазалық өту болмайды, ал екі өлшемде Berezinski-Kosterlitz-Thouless өтуі болады, онда фазалар арасында экспоненциалды және қуат заңы бойынша кемитін корреляциялық функциялар кездеседі. Үш және одан жоғары өлшемдерде XY модельінде ферромагнетизм-парамагнетизм фазалық өтуі болады. Төмен температурада спонтанды магниттелу нөлден өзгеше болады: бұл ферромагнетизм фазасы. Температураның көтерілуімен спонтанды магниттелу біртіндеп азаяды және белгілі бір температурада жоғалады. Бұл температурадан жоғарырақ температураларда ол нөлге тең болып қалады: бұл парамагнетизм фазасы. Төрт және одан жоғары өлшемдерде фазалық өту орталық өріс теориясының сындық көрсеткіштерімен сипатталады (төрт өлшемде логарифмдік түзетулермен).