Кіріспе

Жапония, Хонсю аралындағы жанартау

Геология

Асама тауы Идзу-Бони-Мариана аркасы мен Солтүстік-шығыс Жапония аркасының қиылысында орналасқан. Тау қабаттасқан, сілтілік емес мафикалық және пирокластикалық жанартаулық жыныстардан тұрады, олардың жасы Соңғы Плейстоценнен Голоценге дейін созылады. Басты жыныс түрлері - андезит және дацит. Таудың шығыс беткейінде Токио университетінің жанартау обсерваториясы орналасқан. Бұл жанартаудан шығатын жанартау газдары көп компонентті газ талдау жүйесі арқылы өлшенеді, ол көтеріліп келе жатқан магмалардың жарылысқа дейінгі газ шығаруын анықтап, жанартау активтілігін болжауды жақсартады. Мие префектурасында тағы бір Асама (朝熊山, Asama yama) тауы бар, оның биктігі 555 метрді құрайды.

Бұрынғы атылу

Бұл белсенді жанартаудың геологиялық ерекшеліктері сейсмографтар және стратегиялық түрде орналасқан бейнекамералармен тығыз бақыланады. Ғалымдар 1108 жылғы Теннин жарылысынан бері аймақта қайталап орын алған жарылыстар кезінде шөгіп қалған күлдің әртүрлі текстуралық сипаттамаларын байқады.

Теннин жарылысы (1108)

1108 жылы Асама тауының жарылысы (Теннин 1) қазіргі ғылымның зерттеу нысаны болды. Мәліметтер көрсеткендей, бұл планийлік жарылыстың күші 1783 жылғы Тенмей апатынан екі есе зор болған. Швейцариялық зерттеу тобы Асама тауының жанартаулық жарылысы Еуропадағы ашарлық апаттарға, құйындарға және бірнеше суық жазға себеп болған қатал ауа-райына әсер еткен болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Олар 1108 жылы күкірттің мөлшерінің артуын анықтаған Гренландия мұзының қабаттарын зерттеді. Кейінгі Хэйан дәуірінде (794–1185) сарай ақсүйегі Фудзивара но Мунетаданың күнделігінде 1108 жылғы 29 тамызда Асама тауының жарылғаны туралы жазылған. Ол жергілікті хабарламаға сәйкес, күріш егістіктері мен далалар қалың күлмен жабылғандықтан өңдеуге келмейтін еді деп жазды.

1982 жылғы атылу

26 сәуірде Асама жанартауының шыңында жарылыс болды. Токиода 23 жылдан бері алғаш рет оңтүстік-шығысқа қарай ұсақ күл жауды, сондай-ақ кратерден тастар лақтырылды. Токиода, жанартау кратерінен оңтүстік-шығысқа қарай күл жауғаны хабарланды. 16 ақпанда 13 вулканизмдік жер сілкінісі тіркелді және түтін мен күлдің бұлт түрінде шығуы байқалды. Ақпан айында Асама тауында шағын жарылыстар, дірілдер мен жер сілкіністері жалғасты, және 3-ші деңгейдегі дабылы сақталды, кратердің маңындағы қауіпті аймақ белгіленді.

Жапония тарихының бір кезеңін атап өту

Асама тауының жарылыстары Жапонияның тарихындағы жазылған кезеңнің барлығын қамтиды, оның ішінде: 2019, 2009, 2008, 2004, 2003, 1995, 1990, 1983, 1982, 1973, 1965, 1961, 1958–59, 1953–55, 1952, 1952, 1950–51, 1949, 1947, 1946, 1944–45, 1938–42, 1935–37, 1934, 1934, 1933, 1931–32, 1930, 1929, 1929, 1927–28, 1924, 1922, 1920–21, 1919, 1918?, 1917, 1916, 1915, 1914, 1909–14, 1908, 1908, 1907, 1907, 1906, 1905?, 1904, 1903, 1902, 1902, 1900–01, 1899, 1899, 1894, 1889, 1879, 1878?, 1875, 1869, 1815, 1803, 1803, 1783, 1779?, 1777, 1776, 1769, 1762, 1755, 1754, 1733, 1732, 1731, 1729, 1729, 1728, 1723, 1723, 1722, 1721, 1720, 1719, 1718, 1717, 1711, 1710, 1708–09, 1706, 1704, 1703, 1669, 1661, 1661, 1660, 1659, 1658, 1657, 1656, 1655, 1653, 1652, 1651, 1650?, 1649, 1648, 1648, 1647, 1645, 1644, 1609, 1605, 1604, 1600, 1598, 1597, 1596, 1596, 1595?, 1591, 1590, 1532, 1528, 1527, 1518, 1427?, 1281, 1108, 887, 685. 1783 жылғы Тенмей жарылысынан шыққан лава ағыны қатып қалды. Қазір ол туристік орын ретінде белгілі.

Асама жанартау мұражайы

1993 жылдан 2020 жылға дейін ашық болған Асама тауының кратеріндегі Асама жанартау мұражайы жанартаулар туралы түсіндірмелер берді. Мұражай Гунма префектурасының Агатсума ауданындағы Наганохара қаласында орналасқан. 2009 жылдың басына қарай, ол сәуірден қарашаға дейін жұмыс істеді. 1994 жылы келушілер саны 265 000-ға жетті, бірақ жақын орналасқан Асама тауындағы сейсмикалық белсенділік оның жиі жабылуына себеп болды. Жабылулар келушілер санының азаюына әкелді, ол біртіндеп 23 000-ға дейін төмендеді. Фильмде Асама тауына бірнеше сілтемелер жасалған, соның ішінде соқыр композитор Тагучи мырзаның шығарған әні де бар. Neon Genesis Evangelion анимесінде Сегізінші Періште, Сандалфон, Асама тауының ішінде орналасқан.