Кіріспе

Кеміргіштердің түрі

Ақ мармот (Marmota caligata) – Солтүстік Американың солтүстік-батысындағы тауларда қоныстанған мармоттың бір түрі. Ақ мармоттар ағаш шебіне жақын, шөптесін және көп жылдық өсімдіктер өсетін беткейлерде, сондай-ақ жартасты жерлерде паналап жасайды. Бұл Солтүстік Америкадағы ең ірі жер қаскыр және колония мүшелерін қандай да қауіптен ескерту үшін шығаратын жоғары дыбыстың арқасында көбінесе "үскір" деп атайды. Кейде бұл жануарларды "сүңгір шошқалар" деп те атайды. Британдық Колумбиядағы Уистлер қаласы, бастапқыда ауыр тұман мен жаңбырға байланысты Лондон тауы деп аталған, курорт ретінде танымалдылығын арттыру үшін осы жануарлардың құрметіне қайта аталды. Бұл түрге ең жақын туыстары – сары қарны бар, Олимпиада және Ванкувер аралы мармоттары, бірақ олардың нақты туыстық байланысы әлі анықталмаған.

Әдеп-тәрбие және тамақтану

Ақ мармоттар күндізгі жануарлар және шөппен қоректенеді, жапырақтар, гүлдер, шөптер және саван шөптерін жейді. Олардың жауына алтын бүркіт, гризли және қара аюлар, қасқыр, койот, қызыл түлкі, сілеусін, қасқыр және пума жатады. Олар 36-ға дейін жеке тұлғадан тұратын колонияларда өмір сүреді, олардың қоныс аумағы шамамен әр колонияда бір үстем ересек еркек, үш ересек әйел, кейде бір бағынышты ересек еркек және екі жасқа дейінгі жас және жасөсперімдерден тұрады. Ақ мармоттардың арасында ойынға түсу, күрес, әлеуметтік күтім және мұрынмен мұрынға тиісу сияқты әртүрлі әлеуметтік мінез-құлықтар байқалды. Мұндай әрекеттер қыстауға жақындағанда жиілеуі мүмкін. Басқа колониялардан келген жеке тұлғалармен қарым-қатынас сирек кездеседі және көбінесе жауласымды болады, әйелдер бөгеткелдерді қуады. Ақ мармоттар да дыбыстама жануарлар, кемінде жеті түрлі дауыс түрлерін шығарады, оларға шырылдау, суыру, ұру және сыңғырлау дауыстары жатады. Осы дауыстардың көпшілігі ескерту ретінде қолданылады, басқа жануарларды ықтимал қауіп туралы ескертеді. Олар сондай-ақ иіс арқылы да қарым-қатынас жасайды, нәжіс арқылы да, беттегі иіс бездерімен тастар мен өсімдіктерге иіс қою арқылы да. Олар мамыр айында қыстау орнынан шығады, ал кейбір аймақтарда (мысалы, Вашингтон штатының шығыс Каскад тауларының етегінде) ақпан айында да шығады. Ұсыну кезінде жыныстық аймақты иіскеу және содан кейін үстіне шығу амалы қолданылады, бірақ бұл әрекет әйелдер арасында да байқалған. Әйелдер әдетте екі жылда бір рет төлдеуі мүмкін, бірақ кейде одан да жиі немесе сирек кездесетін жағдайлар да тіркелген. Балалар бастапқыда ұялданып, бірақ оядан шыққаннан кейін шамамен төрт апта ішінде ересектердің репродуктивті емес мінез-құлқының барлық түрлерін көрсете бастайды. Жастар бастапқыда туған колонияда қалады, бірақ әдетте екі жасқа келгенде оны тастап кетеді және келесі жылы толыққанды жыныстық жағынан жетіледі.